1. Một số đặc điểm của bệnh đậu mùa khỉ
Bệnh đậu mùa khỉ, mặc dù không phải là một bệnh mới, nhưng được ghi nhận lần đầu tiên vào năm 1958 trên các đàn khỉ được nuôi để nghiên cứu. Do đó, bệnh được đặt tên là "đậu mùa khỉ". Trường hợp bệnh đầu tiên ở người được ghi nhận vào năm 1970 tại Cộng hòa Dân chủ Công Gô.
Bệnh đậu mùa khỉ là một bệnh lây truyền từ động vật sang người. Việc lây truyền từ người sang người thường xảy ra khi có tiếp xúc trực tiếp gần, qua vết thương hở, dịch cơ thể hoặc giọt bắn lớn từ đường hô hấp. Ngoài ra, sự lây truyền cũng có thể xảy ra qua tiếp xúc với các vật dụng, đồ dùng bị nhiễm mầm bệnh. Một trong những cách lây truyền đặc biệt khác là qua nhau thai từ mẹ sang thai nhi, hoặc khi tiếp xúc gần trong và sau khi sinh.
Đậu mùa khỉ gây ra những triệu chứng đa dạng, từ hạt đậu mầm trên da cho đến sốt cao, đau đầu và mệt mỏi. Mặc dù đa số trường hợp đậu mùa khỉ ở người đều tự giảm đi sau một thời gian, nhưng một số ít có thể phát triển thành các biến chứng nghiêm trọng như viêm não hoặc nhiễm trùng huyết. Điều này đặc biệt nguy hiểm đối với những người có hệ miễn dịch suy yếu.
Do tính chất lây truyền và biến chứng của bệnh, việc phòng ngừa và kiểm soát đậu mùa khỉ đòi hỏi sự tập trung từ cả cộng đồng và hệ thống y tế. Điều này bao gồm việc tăng cường vệ sinh cá nhân, tiêm vắc xin (nếu có), và giám sát các trường hợp nghi ngờ và phòng tránh sự lây lan của bệnh.
Thời gian ủ bệnh của đậu mùa khỉ thường từ 6 đến 13 ngày, tuy nhiên có thể dao động từ 5 đến 21 ngày. Triệu chứng điển hình của bệnh bao gồm sốt, đau đầu, đau cơ, đau lưng, sưng hạch bạch huyết, ớn lạnh, mệt mỏi và phát ban có thể xuất hiện trên mặt, trong miệng hoặc ở các bộ phận khác của cơ thể như bàn tay, bàn chân, ngực, bộ phận sinh dục hoặc hậu môn.
Bệnh đậu mùa khỉ có thể tự khỏi trong vòng 2-3 tuần. Tuy nhiên, trên các nhóm đối tượng nguy cơ cao như phụ nữ mang thai, người cao tuổi, trẻ em, người mắc các bệnh lý nền, hoặc suy giảm miễn dịch, bệnh có thể chuyển biến nặng, dẫn đến nhiễm khuẩn da, viêm phổi, viêm não, hoặc nhiễm khuẩn huyết và có thể gây tử vong. Theo thông tin từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), tỷ lệ tử vong do bệnh đậu mùa khỉ theo thống kê trước đây dao động từ 0 đến 11%.
2. Hướng dẫn của Bộ Y tế về phòng bệnh, điều trị bệnh đậu mùa khỉ
Bộ Y tế ban hành Hướng dẫn chẩn đoán, điều trị và phòng bệnh đậu mùa khỉ ở người kèm theo Quyết định 2099/QĐ-BYT. Theo đó, hướng dẫn của Bộ Y tế về phòng bệnh, điều trị bệnh đậu mùa khỉ được quy định như sau:
2.1. Hướng dẫn phòng bệnh đậu mùa khỉ
Phòng bệnh không đặc hiệu:
Các biện pháp phòng ngừa chung để tránh lây nhiễm đậu mùa khỉ bao gồm:
- Tránh tiếp xúc với người/động vật có thể bị bệnh (bao gồm cả động vật bị bệnh hoặc đã chết ở những khu vực xảy ra bệnh đậu mùa ở khỉ).
- Tránh tiếp xúc với vật dụng, bề mặt có nguy cơ nhiễm vi rút đậu mùa khỉ như khăn trải giường, quần áo người bệnh.
- Cách ly, điều trị người bệnh tại cơ sở y tế.
- Thường xuyên rửa tay bằng xà phòng và các dung dịch sát khuẩn thông thường sau khi tiếp xúc với người/ động vật nghi ngờ nhiễm bệnh.
- Sử dụng phương tiện phòng hộ cá nhân khi chăm sóc người bệnh.
- Thực hiện đánh giá nguy cơ phơi nhiễm theo các quy định để có biện pháp xử trí phù hợp
Phòng bệnh đặc hiệu bằng vắc xin:
Sử dụng vắc xin để phòng bệnh đậu mùa khỉ cho những nhóm đối tượng có nguy cơ cao.
Phòng lây nhiễm tại các cơ sở điều trị:
Thực hiện nghiêm ngặt việc cách ly các trường hợp bệnh nghi ngờ, có thể và xác định. Tuân thủ các biện pháp kiểm soát nhiễm khuẩn, phòng lây nhiễm đối với cán bộ y tế, người chăm sóc người bệnh và các người bệnh khác tại các cơ sở điều trị theo hướng dẫn của Bộ Y tế.
2.2. Hướng dẫn điều trị bệnh đậu mùa khỉ
Nguyên tắc điều trị
- Thực hiện giám sát và cách ly ca bệnh nghi ngờ/ xác định;
- Điều trị triệu chứng là chủ yếu;
- Đảm bảo dinh dưỡng, cân bằng nước điện giải và hỗ trợ tâm lý;
- Sử dụng thuốc điều trị đặc hiệu ở những trường hợp nặng và cơ địa đặc biệt (trẻ sơ sinh, người cao tuổi, người bị suy giảm miễn dịch,…) theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế thế giới và các quy định của Việt Nam.
- Theo dõi, phát hiện và xử trí kịp thời các tình trạng nặng, biến chứng của bệnh.
Điều trị cụ thể
Các biện pháp điều trị chung:
- Cách ly tại cơ sở y tế các trường hợp nghi ngờ/xác định theo hướng dẫn tạm thời giám sát và phòng, chống bệnh đậu mùa khỉ của Bộ Y tế.
- Cá thể hóa việc điều trị cho từng người bệnh.
Thể nhẹ:
Điều trị triệu chứng như:
- Hạ sốt, giảm đau.
- Chăm sóc tổn thương da, mắt, miệng.
- Bảo đảm dinh dưỡng, cân bằng điện giải.
- Cần theo dõi và phát hiện sớm các biến chứng nếu có: viêm phổi, nhiễm khuẩn da, nhiễm khuẩn huyết, viêm não... để điều trị ở buồng cách ly tại khoa hồi sức.
- Phòng và kiểm soát nhiễm khuẩn theo quy định
Thể nặng:
Cần điều trị ở buồng cách ly tại khoa hồi sức, điều trị biến chứng (nếu có) theo các phác đồ đã ban hành
Thuốc điều trị đặc hiệu:
- Chỉ định
+ Người có biến chứng nặng (nhiễm khuẩn huyết, viêm phổi, viêm não…).
+ Người bị suy giảm miễn dịch (HIV, ung thư, đang điều trị thuốc ức chế miễn dịch hoặc corticosteroid liều cao…).
+ Trẻ em, đặc biệt là trẻ dưới 8 tuổi.
+ Phụ nữ có thai hoặc đang cho con bú.
+ Những người đang có bệnh cấp tính tiến triển.
- Các thuốc điều trị sử dụng theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế thế giới (tham khảo phụ lục 2)
+ Tecovirimat
+ Cidofovir
+ Brincidofovir
+ Globulin miễn dịch tĩnh mạch
3. Các biện pháp phòng ngừa bệnh đậu mùa khỉ theo khuyến cáo của Bộ Y tế
Hiện tại, Việt Nam vẫn chưa có vắc xin phòng chống đậu mùa khỉ. Do đó, để ngăn chặn sự lây lan của bệnh, người dân cần tuân thủ và thực hiện tốt các biện pháp phòng ngừa được khuyến nghị bởi Bộ Y tế, bao gồm:
- Che miệng và mũi khi ho hoặc hắt hơi: Khi bạn hoặc hắt hơi, hãy che miệng và mũi bằng một khăn vải, khăn tay, hoặc khăn giấy dùng một lần. Điều này giúp giảm phát tán các dịch tiết từ đường hô hấp. Sau đó, hãy rửa tay bằng xà phòng và nước sạch hoặc sử dụng dung dịch sát khuẩn ngay sau khi hoặc hắt hơi. Tránh việc khạc nhổ bừa bãi ở nơi công cộng.
- Thường xuyên rửa tay: Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và nước sạch hoặc sử dụng dung dịch sát khuẩn tay để loại bỏ vi khuẩn và virus.
- Tìm kiếm sự chăm sóc y tế: Người có triệu chứng phát ban cấp tính không rõ nguyên nhân cần liên hệ với cơ sở y tế để được theo dõi và tư vấn kịp thời. Họ cũng nên tự cách ly và tránh quan hệ tình dục để ngăn chặn sự lây lan của bệnh.
- Tránh tiếp xúc gần: Hạn chế tiếp xúc gần với người mắc bệnh đậu mùa khỉ và tránh tiếp xúc trực tiếp với vết thương, dịch cơ thể, giọt bắn, và các vật dụng, đồ dùng có thể bị nhiễm virus. Trong trường hợp có người mắc hoặc nghi ngờ mắc bệnh ở nơi bạn sống hoặc làm việc, hãy thông báo cho cơ quan y tế địa phương để được hỗ trợ và xử lý kịp thời, không tự ý điều trị.
- Tránh tiếp xúc với động vật: Khi đi đến các quốc gia có nguy cơ lây nhiễm đậu mùa khỉ, tránh tiếp xúc với động vật có vú như động vật gặm nhấm, thú có túi, và động vật linh trưởng có thể chứa virus đậu mùa khỉ. Sau khi quay trở về Việt Nam, hãy khai báo với cơ quan y tế địa phương để nhận được hướng dẫn và tư vấn phù hợp.
- Đảm bảo an toàn thực phẩm và lối sống lành mạnh: Thực hiện các biện pháp đảm bảo an toàn thực phẩm và lối sống lành mạnh, bao gồm tăng cường vận động thể lực và nâng cao sức khỏe để giảm nguy cơ mắc các bệnh nhiễm trùng.
Xem thêm: Các triệu trứng của bệnh đậu mùa khỉ? Các địa điểm khám bệnh đậu mùa khỉ
Như vậy trên đây là toàn bộ thông tin về Hướng dẫn về phòng bệnh, điều trị bệnh đậu mùa khỉ của Bộ Y tế mà Công ty Luật Minh Khuê muốn gửi đến quý khách mang tính tham khảo. Nếu quý khách còn vướng mắc về vấn đề trên hoặc mọi vấn đề pháp lý khác, quý khách hãy vui lòng liên hệ trực tiếp với chúng tôi qua Luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến theo số điện thoại 1900.6162 để được Luật sư tư vấn pháp luật trực tiếp qua tổng đài kịp thời hỗ trợ và giải đáp mọi thắc mắc.
Nếu quý khách cần báo giá dịch vụ pháp lý thì quý khách có thể gửi yêu cầu báo phí dịch vụ đến địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn để nhận được thông tin sớm nhất! Rất mong nhận được sự hợp tác và tin tưởng của quý khách! Luật Minh Khuê xin trân trọng cảm ơn!
