Hướng dẫn xét đặc xá khi chỉ bồi thường một phần nghĩa vụ

1. Chưa bồi thường xong thì có được đặc xá không?

Một trong những vấn đề quan trọng mà người chấp hành án và gia đình của phạm nhân quan tâm là tình hình của những phạm nhân hoặc những người đang tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù. Điều này liên quan đến việc đáp ứng các điều kiện quy định, nhất là trong trường hợp chưa hoàn thành chấp hành hình phạt bổ sung, như phạt tiền hoặc nộp án phí, liệu có được đặc xá hay không?

Chi tiết về quy định thực hiện hình phạt bổ sung, bao gồm phạt tiền, nộp án phí, thi hành nghĩa vụ trả lại tài sản, bồi thường thiệt hại, hoặc các nghĩa vụ dân sự khác được quy định như sau:

- Phạm nhân hoặc người đang tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù, sau khi đã thi hành đầy đủ nghĩa vụ trả lại tài sản, bồi thường thiệt hại, nghĩa vụ dân sự khác, và đáp ứng đủ các điều kiện theo quy định, có thể được đặc xá.

- Trong trường hợp chưa hoàn thành chấp hành hình phạt bổ sung như phạt tiền hoặc nộp án phí, nhưng được Toà án quyết định miễn hình phạt tiền hoặc nộp án phí, người đó cũng được xem xét đặc xá.

- Nếu có nghĩa vụ cấp dưỡng, người phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ cấp dưỡng theo bản án hoặc quyết định của Toà án. Để được đặc xá, người đó phải đã thực hiện xong hoàn toàn nghĩa vụ cấp dưỡng theo quy định, được xác nhận bởi UBND cấp xã nơi cư trú hoặc cơ quan thi hành án dân sự đang thụ lý vụ án. Trong trường hợp mới thực hiện một phần nghĩa vụ cấp dưỡng hoặc chưa thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng nhưng có thoả thuận, xác nhận của đại diện hợp pháp của người bị hại hoặc của người nhận cấp dưỡng về việc không tiếp tục thực hiện, và được UBND cấp xã hoặc cơ quan thi hành án dân sự đang thụ lý xác nhận, cũng đủ điều kiện để được đặc xá.

- Trong trường hợp phạm tội là người dưới 18 tuổi và trong bản án hoặc quyết định của Toà án giao trách nhiệm thi hành bồi thường thiệt hại, nghĩa vụ dân sự khác cho bố, mẹ hoặc người giám hộ, để được xét đặc xá, cần có tài liệu chứng minh rằng bố, mẹ hoặc người giám hộ đã thi hành đầy đủ bồi thường thiệt hại hoặc đang có nghĩa vụ dân sự khác. Điều này cần được UBND cấp xã nơi cư trú hoặc cơ quan thi hành án dân sự thụ lý vụ án xác nhận.

- Trong trường hợp người bị kết án phạt tù đã thi hành một phần của nghĩa vụ trả lại tài sản, bồi thường thiệt hại, nghĩa vụ dân sự khác, nhưng do lâm vào hoàn cảnh kinh tế đặc biệt khó khăn, và thuộc trường hợp chưa có điều kiện thi hành tiếp phần còn lại theo quy định của pháp luật, cũng có thể được xét đặc xá. Trong trường hợp cần thi hành nghĩa vụ trả lại tài sản, bồi thường thiệt hại, nghĩa vụ dân sự khác đối với tài sản không thuộc sở hữu của Nhà nước, người được thi hành án cần đồng ý hoãn thi hành án hoặc không yêu cầu thi hành án đối với tài sản này, và cũng đủ điều kiện để được xét đặc xá.

- Trong trường hợp đã lập công lớn trong thời gian chấp hành án phạt tù, đang mắc bệnh hiểm nghèo, thường xuyên ốm đau mà không tự phục vụ được bản thân, đồng thời đang đối mặt với hoàn cảnh đặc biệt khó khăn và là người lao động duy nhất trong gia đình, cũng thuộc diện được xét đặc xá.

2. Hướng dẫn xét đặc xá trong trường hợp chỉ bồi thường được một phần nghĩa vụ

Chính phủ vừa ban hành Nghị định 52/2019/NĐ-CP về việc quy định chi tiết một số điều của Luật Đặc xá.

Theo đó, người bị kết án tù đã thi hành một phần nghĩa vụ tài sản, bồi thường thiệt hại, nghĩa vụ dân sự khác được xem xét đặc xá nếu thuộc trường hợp sau:

- Người đó và gia đình không còn tài sản để thi hành án (THA) hoặc có nhưng giá trị tài sản chỉ đủ để thanh toán chi phí cưỡng chế THA hoặc tài sản không được kê biên, xử lý để THA theo quy định của pháp luật; và

- Không có thu nhập hoặc có thu nhập chỉ đảm bảo cuộc sống tối thiểu cho người phải thi hành án, người mà họ có trách nhiệm nuôi dưỡng.

Bên cạnh đó, người bị kết án được xem xét đặc xá khi lập công lớn thuộc trường hợp:

- Đã có hành động giúp trại giam, trại tạm giam, cơ quan THA hình sự Công an cấp huyện, cơ quan có thẩm quyền tố tụng phát hiện, truy bắt, điều tra, xử lý tội phạm;

- Cứu được tính mạng người khác hoặc tài sản lớn (từ 50 triệu đồng trở lên) của Nhà nước, tập thể, công dân trong thiên tai, hỏa hoạn.

- Có những phát minh, sáng kiến có giá trị lớn hoặc thành tích đặc biệt xuất sắc khác được trại giam, trại tạm giam, cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp huyện xác nhận.

3. Quy định về các trường hợp được đặc xá có ý nghĩa gì?

Đối với người phạm tội: 

Đặc xá là một đặc ân đặc biệt của Đảng và Nhà nước, mở ra cơ hội để những người bị kết án và đang chấp hành hình phạt tù có cơ hội làm lại cuộc đời một cách sớm hơn. Thậm chí, nó còn mang đến cơ hội thoát khỏi sự trừng phạt nghiêm khắc nhất của pháp luật hình sự, như hình phạt tử hình, để tiếp tục cuộc sống. Quyết định đặc xá tác động trực tiếp đến tâm lý, tình cảm và thái độ của những người phạm tội.

Có thể khẳng định rằng, quyết định của Chủ tịch nước về việc đặc xá, tha tù cho những người đang chấp hành, hoãn chấp hành hoặc tạm đình chỉ chấp hành hình phạt tù đáp ứng đủ điều kiện và tiêu chuẩn, nhân dịp kỷ niệm các ngày lễ quan trọng của đất nước và các sự kiện đặc biệt khác, là một biện pháp động viên tích cực. Điều này khuyến khích những người phạm tội phấn đấu học tập, lao động, và cải tạo bản thân, tạo lập công chuộc tội, thể hiện sự ăn năn và hối cải. Mục tiêu là giúp họ có thể được hưởng đặc xá, và sớm hòa nhập lại với cộng đồng.

Đối với gia đình, thân nhân người phạm tội và xã hội

Đặc xá mang lại ý nghĩa tích cực đối với gia đình và thân nhân của những người phạm tội, đồng thời tác động lớn đến toàn xã hội. Mỗi khi có quyết định đặc xá, nhiều phạm nhân sẽ trở về sinh sống tại các địa phương trên toàn quốc. Đây là niềm vui lớn cho rất nhiều gia đình Việt Nam có người thân được đặc xá. Thực tế thực hiện công tác đặc xá trong những năm qua cho thấy sự chặt chẽ và hiệu quả trong sự phối hợp giữa chính quyền địa phương, đoàn thể, và gia đình phạm nhân, đặc biệt trong việc thực hiện "hậu đặc xá". Những phạm nhân được đặc xá và tha tù khi trở về địa phương được tạo điều kiện thuận lợi để có việc làm, sớm ổn định cuộc sống và tái hòa nhập cộng đồng. Tỷ lệ tái phạm giảm, tình hình an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội sau đặc xá vẫn duy trì ổn định.

Về bản chất, nhóm đối tượng được hưởng đặc xá bao gồm những người bị kết án phạt tù có thời hạn, người bị kết án phạt tù chung thân, và các trường hợp đặc biệt khác trong thời gian chấp hành hình phạt tù, hoặc thời gian hoãn hoặc tạm đình chỉ chấp hành hình phạt tù, mà họ đã có ý thức cải tạo tích cực hoặc có thành tích xuất sắc trong công tác, lao động, đấu tranh phòng chống tội phạm. Chủ tịch nước xem xét đặc xá để giảm nhẹ hình phạt hoặc cho phép họ được ra giữa chừng thời hạn mà bản án, quyết định của Tòa án đã tuyên đối với họ.

Đặc xá có một số điểm khác biệt so với giảm hình phạt, miễn chấp hành hình phạt, đại xá, hoặc ân giảm án tử hình.

Xem thêm: Điều kiện để được đề nghị đặc xá, giảm án ? Hồ sơ xét đặc xá ?

Như vậy trên đây là toàn bộ thông tin về Hướng dẫn xét đặc xá khi chỉ bồi thường một phần nghĩa vụ  mà Công ty Luật Minh Khuê muốn gửi đến quý khách mang tính tham khảo. Nếu quý khách còn vướng mắc về vấn đề trên hoặc mọi vấn đề pháp lý khác, quý khách hãy vui lòng liên hệ trực tiếp với chúng tôi qua Luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến theo số điện thoại 1900.6162 để được Luật sư tư vấn pháp luật trực tiếp qua tổng đài kịp thời hỗ trợ và giải đáp mọi thắc mắc.

Nếu quý khách cần báo giá dịch vụ pháp lý thì quý khách có thể gửi yêu cầu báo phí dịch vụ đến địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn để nhận được thông tin sớm nhất! Rất mong nhận được sự hợp tác và tin tưởng của quý khách! Luật Minh Khuê xin trân trọng cảm ơn!