Khái niệm, mục đích và vai trò của hình phạt bổ sung trong Bộ luật hình sự?

Bộ luật hình sự 2015 sửa đổi 2017 quy định về hình phạt như sau: "Hình phạt là biện pháp cưỡng chế nghiêm khắc nhất của Nhà nước được quy định trong Bộ luật này, do Tòa án quyết định áp dụng đối với người hoặc pháp nhân thương mại phạm tội nhằm tước bỏ hoặc hạn chế quyền, lợi ích của người, pháp nhân thương mại đó.".

Từ khái niệm hình phạt, chúng ta có thể đưa ra khái niệm về hình phạt bổ sung dựa trên những điểm chung giống hình phạt và những điểm riêng khác của hình phạt bổ sung như sau: Hình phạt bổ sung là biện pháp cưỡng chế Nhà nước nghiêm khắc được quy định trong Bộ luật  hình sự, do Tòa án nhân danh Nhà nước tuyên kèm theo hình phạt chính trong bản án kết tội đã có hiệu lực pháp luật với mục đích tước bỏ hoặc hạn chế quyền, lợi ích của người bị kết án.

Hình phạt bổ sung cũng có những mục đích giống như mục đích của hình phạt đó là trừng trị, giáo dục và phòng ngừa tội phạm. Ngoài ra, hình phạt bổ sung còn có mục đích giúp hình phạt chính đạt hiệu quả cao nhất: Thứ nhất, hình phạt bổ sung làm cho hệ thống hình phạt cân đối hơn, tương xứng hơn, hoàn thiện hơn góp phần thực hiện nguyên tắc xử lý hình sự và nguyên tắc cá thể hóa trách nhiệm hình sự và hình phạt.

Thứ hai, hình phạt bổ sung không có mục đích trừng trị cao như hình phạt chính và không được áp dụng một cách độc lập mà áp dụng cùng  với hình phạt chính để hỗ trợ cho hình phạt chính.

Thứ ba, hình phạt bổ sung trong hệ thống hình phạt làm phong phú các biện pháp hình sự.

Thứ tư, khi áp dụng thì Tòa án nghiêng về mục đích phòng ngừa riêng nhiều hơn, nhưng không có nghĩa là việc áp dụng hình phạt bổ sung vượt ra ngoài các mục đích chung của hình phạt.

Thứ năm, hình phạt bổ sung vừa có tác dụng tiếp tục cải tạo, giáo dục người phạm tội sau khi họ đã chấp hành xong hình phạt chính vừa phát huy tính tích cực trong việc loại trừ môi trường, điều kiện phạm tội lại của người bị kết án.

Hình phạt bổ sung giữ vai trò củng cố, hỗ trợ hình phạt chính, nhưng không thể thay thế hình phạt chính. Do vậy, hình phạt bổ sung có những vai trò sau:

Thứ nhất, hình phạt bổ sung có tác dụng hỗ trợ, bổ sung cho hình phạt chính để làm tăng thêm hiệu quả của hình phạt.

Thứ hai, sự hiện diện của hình phạt bổ sung trong hệ thống hình phạt góp phần đa dạng hóa các biện pháp xử lý hình sự.

Thứ ba, sự thống nhất của các hình phạt chính và hình phạt bổ  sung trong cùng một hệ thống hình phạt có vai trò rất quan trọng trong việc áp dụng pháp luật hình sự  nói riêng và thực hiện chính sách hình   sự nói chung.

Dưới góc độ khoa học luật hình sự, hình phạt tiền được hiểu như  sau: Phạt tiền là hình phạt tước của người bị kết án một khoản tiền nhất định sung công quỹ Nhà nước.

Từ khái niệm về hình phạt tiền và hình phạt bổ sung chúng tôi đưa ra định nghĩa đang nghiên cứu như sau: Phạt tiền với tư cách hình phạt bổ sung là hình phạt bổ sung quy định trong Bộ luật hình sự Việt Nam được tuyên kèm theo hình phạt chính đối với người phạm các tội về tham nhũng, ma túy hoặc những tội phạm khác do bộ luật hình sự quy định, tước đi của người bị kết án một khoản tiền nhất định sung công quỹ Nhà nước. Đây là khái niệm ngắn gọn phản ánh tương đối đầy đủ các  dấu hiệu đặc trưng cũng như nội dung pháp lý của phạt tiền với tư cách hình phạt bổ sung.

Thứ nhất, mục đích trừng trị tương đối nghiêm khắc có khả năng tác động một cách trực tiếp và có hiệu quả về mặt kinh tế đối với người phạm tội.

Thứ hai, phạt tiền với tư cách hình phạt bổ sung có vai trò hỗ trợ, tăng cường hiệu quả của hình phạt chính trong việc giáo dục cải tạo người phạm tội và loại trừ điều kiện phạm tội mới.

Thứ ba, việc quy định và áp dụng phạt tiền với tư cách hình phạt bổ sung còn có mục đích phòng ngừa chung.

Ngoài ra, phạt tiền với tư cách hình phạt bổ sung còn tạo ra nguồn thu cho ngân sách Nhà nước.

Thứ nhất, phạt tiền với tư cách hình phạt bổ sung làm phong phú, cân đối hệ thống hình phạt.

Thứ hai, phạt tiền với tư cách hình phạt bổ sung góp phần thực hiện nguyên tắc phân hóa và cá thể hóa hình phạt.

Thứ ba, việc áp dụng phạt tiền với tư cách hình phạt bổ sung giúp cho Tòa án có nhiều lựa chọn hơn trong khi quyết định hình phạt.