Lao động 17 đến 18 tuổi xin làm thời vụ có hợp pháp không?

1. Lao động chưa thành niên được hiểu như thế nào?

Theo quy định tại Điều 143 Bộ luật lao động năm 2019 thì lao động chưa thành niên là người lao động chưa đủ 18 tuổi. Lao động chưa thành niên, còn được biết đến với tên gọi lao động vị thành niên, là những người lao động dưới 18 tuổi. Trong giai đoạn này, con người chưa hoàn thiện về mặt thể chất và nhận thức, do đó, hầu hết các quốc gia đã thiết lập các quy định pháp lý để bảo vệ quyền lợi của lao động chưa thành niên một cách hợp pháp. Tổ chức lao động quốc tế (ILO) đã tạo ra sáu hiến chương riêng để điều chỉnh trực tiếp vấn đề này, cùng với nhiều hiến chương liên quan khác.

Ở nước ta, việc bảo vệ lao động chưa thành niên được quy định ngay từ những văn bản pháp luật lao động ban đầu của Nhà nước. Hiện nay, Bộ Luật Lao động năm 2019 đã có một chương riêng để đề cập đến các quy định áp dụng cho lao động chưa thành niên. Cụ thể, các quy định này nghiêm cấm việc lạm dụng lao động của người chưa thành niên, cấm nhận vào làm việc trẻ em dưới 15 tuổi trừ một số ngành nghề được phép theo quy định và chỉ khi có sự đồng ý từ phía cha mẹ hoặc người chịu trách nhiệm; cấm sử dụng lao động chưa thành niên trong những công việc mang tính nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc có thể ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe và nhân cách của họ. Ngoài ra, lao động chưa thành niên được hạn chế thời gian làm việc mà vẫn nhận đầy đủ tiền lương, và được cấm làm thêm giờ hoặc làm việc vào ban đêm, trừ khi có quy định đặc biệt của pháp luật.

2. Có được tuyển dụng lao động chưa thành niên làm thời vụ hay không?

Việc làm thời vụ là một loại công việc ngắn hạn, kéo dài dưới 12 tháng, được thực hiện tại một tổ chức cụ thể và được xác nhận thông qua việc ký kết hợp đồng giữa công ty và người lao động. Đây là những công việc mang tính tạm thời và linh hoạt. Sau khi hợp đồng kết thúc, người lao động sẽ chấm dứt quan hệ lao động và nghỉ việc.

Việc làm thời vụ thường xuất hiện trong các ngành công nghiệp đòi hỏi sự linh hoạt trong sự phân công lao động, như ngành bán lẻ, dịch vụ, sự kiện hoặc ngành công nghệ thông tin. Điều này cho phép các công ty đáp ứng nhanh chóng nhu cầu tăng cường nhân lực trong thời gian ngắn mà không phải tuyển dụng nhân viên cố định. Cùng với đó, việc làm thời vụ cũng mang lại lợi ích cho người lao động, cho phép họ kiếm thêm thu nhập trong khoảng thời gian ngắn và tích lũy kinh nghiệm làm việc trong nhiều môi trường khác nhau.

Mặt khác, quy định cụ thể về các công việc được tuyển dụng lao động chưa thành niên bao gồm:

* Những công việc được tuyển dụng người lao động dưới 13 tuổi:

Theo quy định tại Điều 145 Bộ luật Lao động năm 2019 người sử dụng lao động chỉ được tuyển dụng và sử dụng người chưa đủ 13 tuổi trong các công việc nghệ thuật, thể dục, thể thao mà không gây hại đến sự phát triển thể lực, trí lực và nhân cách của trẻ.

Điều này đồng nghĩa với việc có một số công việc đặc biệt trong lĩnh vực nghệ thuật, thể dục và thể thao mà trẻ em dưới 13 tuổi có thể tham gia. Tuy nhiên, việc tuyển dụng và sử dụng lao động dưới 13 tuổi trong trường hợp này phải được sự đồng ý của cơ quan chuyên môn về lao động thuộc UBND cấp tỉnh.

Điều này nhấn mạnh sự quan tâm và bảo vệ quyền lợi của trẻ em khi tham gia vào các hoạt động nghệ thuật, thể dục và thể thao. Quy định này đảm bảo rằng các hoạt động này không gây tổn hại cho sức khỏe và sự phát triển của trẻ em, đồng thời đảm bảo rằng quyền lợi và sự an toàn của trẻ em được đảm bảo.

Việc yêu cầu sự đồng ý của cơ quan chuyên môn về lao động thuộc UBND cấp tỉnh là để đảm bảo có sự kiểm soát và giám sát chặt chẽ trong việc sử dụng lao động dưới 13 tuổi. Điều này đảm bảo rằng trẻ em được tham gia vào các hoạt động phù hợp với độ tuổi và được bảo vệ tối đa.

* Những công việc được tuyển dụng lao động từ đủ 13 tuổi đến dưới 15 tuổi:

Theo quy định tại khoản 3 Điều 143 của Bộ luật Lao động 2019, người sử dụng lao động chỉ được tuyển dụng và sử dụng người từ đủ 13 tuổi đến dưới 15 tuổi vào làm các công việc nhẹ. Cụ thể, danh sách các công việc nhẹ bao gồm:

- Biểu diễn nghệ thuật: Người lao động trẻ có thể tham gia vào các hoạt động biểu diễn nghệ thuật như ca hát, múa, diễn xuất, hoạt náo, vũ đạo và các loại nghệ thuật khác.

- Vận động viên thể thao: Người lao động trẻ có thể tham gia vào các hoạt động vận động, thi đấu thể thao như bóng đá, bóng chuyền, cầu lông, bơi lội, điền kinh và các môn thể thao khác.

- Lập trình phần mềm: Người lao động trẻ có thể tham gia vào công việc lập trình phần mềm, bao gồm viết mã, phát triển ứng dụng và xây dựng các sản phẩm công nghệ thông tin.

- Các nghề truyền thống: Đây là những nghề truyền thống và đặc trưng của văn hóa dân tộc, trong đó người lao động trẻ có thể tham gia vào các công việc như chấm men gốm, cưa vỏ trai, làm giấy dó, làm nón lá, chấm nón, dệt chiếu, làm trống, dệt thổ cẩm, thêu thổ cẩm, làm bún gạo, làm miến, làm giá đỗ, làm bánh đa, dệt tơ tằm, se sợi hoa sen, vẽ tranh sơn mài, se nhang và làm vàng mã. Tuy nhiên, các công đoạn sử dụng các hóa chất độc hại như sơn ta, hóa chất tẩy rửa, hóa chất ướp màu, hóa chất tạo mùi, tạo tàn nhang cong không được người lao động trẻ tham gia.

- Các nghề thủ công mỹ nghệ: Đây là những nghề thủ công mang tính mỹ nghệ, trong đó người lao động trẻ có thể tham gia vào các công việc như thêu ren, mộc mỹ nghệ, làm lược sừng, làm tranh dân gian (tranh Đông Hồ, tranh Hàng Trống), nặn tò he, làm tranh khắc gỗ, biểu tranh lụa, nhặt vỏ sò và điệp để gắn trên tranh mỹ nghệ, mài đánh bóng tranh mỹ nghệ, xâu chuỗi tràng hạt kết cườm, đánh bóng trang sức mỹ nghệ, làm rối búp bê, làm thiếp mừng các sản phẩm từ giấy nghệ thuật trang trí trên thiếp mừng, làm khung tranh mô hình giấy, hộp giấy, túi giấy.

- Đan lát, làm các đồ gia dụng, đồ thủ công mỹ nghệ từ nguyên liệu tự nhiên như mây, tre, nứa, dừa, chuối, bèo lục bình, đay, cói, quế, guột, đót, lá nón: Trong công việc này, người lao động trẻ có thể tham gia đan lát và làm các sản phẩm thủ công từ các nguyên liệu tự nhiên như mây, tre, nứa, dừa, chuối, bèo lục bình, đay, cói, quế, guột, đót, lá nón.

- Gói nem, gói kẹo, gói bánh (trừ việc vận hành hoặc sử dụng các máy, thiết bị, dụng cụ đóng gói): Công việc này liên quan đến việc gói các loại nem, kẹo, bánh. Tuy nhiên, người lao động trẻ không được tham gia vận hành hoặc sử dụng các máy móc, thiết bị, dụng cụ đóng gói.

- Nuôi tằm: Đây là công việc chăm sóc và nuôi tằm, một loại con vật quý hiếm và có giá trị kinh tế.

- Làm cỏ vườn rau sạch; thu hoạch rau, củ, quả sạch theo mùa: Công việc này bao gồm làm cỏ vườn, chăm sóc cây trồng và thu hoạch các loại rau, củ, quả sạch theo mùa.

- Chăn thả gia súc tại nông trại: Người lao động trẻ có thể tham gia chăn nuôi và chăm sóc gia súc tại nông trại.

- Phụ gỡ lưới cá, đan lưới cá, phơi khô thủy sản: Trong công việc này, người lao động trẻ có thể phụ giúp trong quá trình gỡ lưới cá, đan lưới cá và phơi khô các sản phẩm thủy sản.

- Cắt chỉ, đơm nút, thùa khuyết, đóng gói vào hộp các sản phẩm dệt thủ công: Công việc này liên quan đến việc cắt chỉ, đơm nút, thùa khuyết và đóng gói các sản phẩm dệt thủ công vào hộp.

Theo đó, nếu đáp ứng các điều kiện về các công việc được tuyển dụng, thời gian làm việc và đảm bảo an toàn đối với người lao động chưa thành niên thì người sử dụng lao động có thể tuyển dụng người lao động chưa thành niên làm thời vụ

3. Những công việc và nơi làm việc cấm sử dụng người lao động từ đủ 15 tuổi đến dưới 18 tuổi

* Những công việc cấm sử dụng người lao động từ đủ 15 tuổi đến dưới 18 tuổi:

Danh sách công việc cấm sử dụng người lao động từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi bao gồm các mục sau:

- Mang, vác, nâng các vật nặng vượt quá thể trạng của người chưa thành niên: Công việc này có nguy cơ gây ảnh hưởng đến sức khỏe và sự phát triển của người trẻ.

- Sản xuất, kinh doanh cồn, rượu, bia, thuốc lá, chất tác động đến tinh thần hoặc chất gây nghiện khác: Người chưa thành niên không được tham gia vào việc sản xuất hoặc kinh doanh các loại sản phẩm có liên quan đến cồn, rượu, bia, thuốc lá hoặc các chất gây nghiện khác.

- Sản xuất, sử dụng hoặc vận chuyển hóa chất, khí gas, chất nổ: Công việc liên quan đến hóa chất, khí gas và chất nổ đòi hỏi kiến thức và kỹ năng chuyên môn cao, không phù hợp với người chưa thành niên.

- Bảo trì, bảo dưỡng thiết bị, máy móc: Công việc này liên quan đến việc thao tác với các thiết bị, máy móc phức tạp và có nguy cơ gây tai nạn, không phù hợp với người chưa thành niên.

- Phá dỡ các công trình xây dựng: Việc phá dỡ công trình xây dựng đòi hỏi kỹ năng và kiến thức chuyên môn, cũng như an toàn lao động cao, không thích hợp cho người chưa thành niên.

- Nấu, thổi, đúc, cán, dập, hàn kim loại: Các công việc này liên quan đến việc làm việc với kim loại nóng, các công cụ và máy móc có nguy cơ gây cháy nổ, bỏng hoặc tai nạn khác, không thích hợp cho người chưa thành niên.

- Lặn biển, đánh bắt thủy, hải sản xa bờ: Công việc liên quan đến lặn biển, đánh bắt cá xa bờ có nguy cơ cao và đòi hỏi sự kỹ năng và kinh nghiệm chuyên môn, không phù hợp với người chưa thành niên.

- Công việc khác gây tổn hại đến sự phát triển thể lực, trí lực, nhân cách của người chưa thành niên: Đây là một danh sách chung cho các công việc có thể gây tổn hại đến sức khỏe, phát triển về thể lực, trí tuệ và nhân cách của người trẻ.

* Những nơi làm việc cấm sử dụng lao động từ đủ 15 tuổi đến dưới 18 tuổi:

Quy định về 5 nơi làm việc bị cấm sử dụng người lao động từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi:

- Dưới nước, dưới lòng đất, trong hang động, trong đường hầm: Các môi trường làm việc như bể bơi, mỏ, đường hầm hoặc hang động có nguy cơ cao gây nguy hiểm cho sự an toàn và sức khỏe của người chưa thành niên.

- Công trường xây dựng: Công trường xây dựng thường có các hoạt động như vận chuyển vật liệu nặng, sử dụng máy móc và công cụ nguy hiểm. Việc làm trong môi trường này có thể gây nguy hiểm cho sự an toàn và sức khỏe của người chưa thành niên.

- Cơ sở giết mổ gia súc: Công việc tại các cơ sở giết mổ gia súc có tính chất nguy hiểm, bao gồm xử lý động vật sống và sử dụng các công cụ sắc bén. Điều này có thể gây nguy hiểm cho người lao động chưa thành niên

- Sòng bạc, quán bar, vũ trường, phòng hát karaoke, khách sạn, nhà nghỉ, cơ sở tắm hơi, cơ sở xoa bóp; điểm kinh doanh xổ số, dịch vụ trò chơi điện tử: Các nơi làm việc như sòng bạc, quán bar, vũ trường, karaoke, khách sạn, nhà nghỉ, cơ sở tắm hơi và cơ sở xoa bóp thường liên quan đến môi trường và hoạt động không phù hợp với độ tuổi và sự phát triển của người chưa thành niên.

- Nơi làm việc khác gây tổn hại đến sự phát triển thể lực, trí lực, nhân cách của người chưa thành niên: Điều này ám chỉ rằng ngoài các nơi làm việc được đề cập ở trên, còn có các công việc khác có thể gây tổn hại đến sức khỏe, sự phát triển thể lực, trí lực và nhân cách của người chưa thành niên. Các công việc này được xem là không phù hợp cho độ tuổi và trình độ phát triển của người chưa thành niên.

Trên đây là toàn bộ nội dung thông tin mà Luật Minh Khuê cung cấp tới quý khách hàng. Ngoài ra quý khách hàng có thể tham khảo thêm bài viết về chủ đề: Sử dụng lao động chưa đủ tuổi lao động sẽ bị xử phạt như thế nàp? của Luật Minh Khuê. Còn điều gì vướng mắc, quy khách vui lòng liên hệ 1900.6162 hoặc gửi email tới: lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ. Trân trọng./.