Lấy ví dụ về việc giải quyết một biện pháp tự vệ theo WTO?

1. Ví dụ về một biện pháp tự vệ bị kiện theo WTO

Argentina - Các Biện pháp Tự vệ về Nhập khẩu Giày dép, đơn khiếu nại của các Cộng đồng châu Âu (WT/DS121/1). Đơn khởi kiện này đề ngày 3/4/1998 về các biện pháp tự phòng vệ tạm thời và dứt khoát của Achentina đối với nhập khầu giầy dép. EC buộc tội rằng theo Nghị quyết 226/97 đề ngày 24/2/1997, Argentina áp dụng một biện pháp tự vệ tạm thời dưới hình thức các mức thuế nhập khẩu giày dép thi hành từ ngày 25/2/1997. Tiếp sau đó, Argentina đã ban hành Nghị quyết 987/97 đặt ra biện pháp tự vệ dứt khoát đối với việc nhập khẩu giày dép có hiệu lực từ ngày 13/9/1997. EC tranh cãi rằng các biện pháp trên vi phạm các Điều 2,4,5,6 và 12 của Hiệp định về các Biện pháp Tự vệ, và Điều XIX Hiệp định GATT 1994. Ngày 10/6/1998, EC đề nghị thành lập một bồi thẩm đoàn. Tại cuộc hợp ngày 23/7/1998, Ban giải quyết tranh chấp đã thành lập một bồi thẩm đoàn. Braxin, Indone­sia, Paraguay, Mỹ và Uruguay bảo lưu quyền là những bên thứba đối với cuộc tranh chấp này. Bồi thẩm đoàn kết luận rằng biện pháp của Argentina không phù hợp với các Điểu 2 và 4 của Hiệp định về các Biện pháp Tự vệ. Báo cáo của bồi thẩm đoàn được công bố vào ngày 25/6/1999. Ngày 15/9/1999, Argentina thông báo ý định kháng cáo về một số vấn đề về luật và về những diễn giải luật pháp của bồi thẩm đoàn. Cơ quan phúc thẩm ủng hộ quyết định của bồi thẩm đoàn cho rằng biện pháp của Argentina không phù hợp với các Điều 2 và 4 của Hiệp định về các Biện pháp Tự vệ, song đảo ngược một số kết qùầ và kết luận của bồi thẩm đoàn về vấn đề mối quan hệ giữa Hiệp định về các Biện pháp Tự vệ và Điều XIX Hiệp định GATT1994 và nói rõ rằng các biện pháp tự vệ chỉ áp dụng đối với các nguồn cung cấp của nước thứ 3 không nằm trong khôi Mercosur. Báo cáo của Cơ quan phúc thẩm được chuyển tới các thành viên ngày 14/12/1999. Ngày 12/2/ 2000 Ban giải quyết tranh chấp đẵ chấp thuận Báo cáo của Cơ quan phúc thẩm và Báo cáo của bồi thẩm đoàn sau khi được Báo cáo của Cơ quan phúc thẩm điều chỉnh. (Nguồn: website của WT0)

Nhận xét:

Đáng lưu ý là cả bồi thẩm đoàn và Cơ quan phúc thẩm kiểm tra kỹ báo cáo kết luận của mình về việc liệu Argentina có được biện minh đưa vào nhập khẩu từ các nước đối tác Mercosur trong việc phân tích hàng nhập khẩu, thiệt hại và hậu quả, trong khi miễn cho các nước này không phải áp dụng các biện pháp tự vệ. cả hai ví dụ điển hình của WT0 kết luận rằng cách giải pháp này không phù hợp Với các điều khoản của WT0, dù vì những lý do khác nhau.

2. Những quy tắc của công ước EFTA và FTAs do các nước EFTA ký kết về biện pháp tự vệ

Trước khi nói về các điều khoản tự vệ của Công uớc EFTA và các Hiệp định thương mại tự do (FTAs) của Hiệp thương mại tự do châu Âu thì cần đề cập một cách ngắn gọn mối quan hệ giữa các biện pháp và các hiệp định ưu đãi ghi tại Điều XIX của Hiệp định GATT được ký kết theo Điều XXIV của Hiệp định GATT. Về nguyên tắc, những biện pháp tự vệ phù hợp với Điều XIX phải được áp dụng đối với tất cả các thành viên của GATT/WTO.

Tuy nhiên, trong một vài trường hợp, trong các thỏa thuận ưu đãi cảc thành viên của GATT đã miễn cho các đối tác của mình hiệu lực của các biện pháp tự vệ. Nếu như không tính đến những chi tiết chuyên môn pháp lý của các trường hợp đang xem xét thì có thể nói rằng những biện pháp như vậy đã được thảo luận tại GATT nhưng vẫn chưa tìm được một giải pháp ràng buộc).

Giữa các nước EFTA với nhau (trong Công ước Stockholm) và với các đối tác FTA thông thường có một quy định giống như Điều XIX của Hiệp định GATT nhưng hơi khác về thủ tục. Ngoài những điều kiện đưa ra trong điều khoản của GATT, những FTAs cũng cho phép các hành động tự vệ khi có những rói loạn nghiêm trọng ở bất kỳ ngành nào hoặc khi có sự suy thoái kinh tế trong một khu vực.

Có một điều khoản đặc biệt với hiệu lực tương tự một điều khoản tự vệ thường trực trong một số FTAs đối với thời kỳ chuyển tiếp (thường kéo dài 10 năm và ưong thời kỳ này tất cả các loại thuế nhập khẩụ đều được bãi bỏ). Điều này cho phép các nước đối tác có nền kinh tế đang chuyển đối hoặc đang phát triển tránh bớt được việc loại bỏ các loại thuế quàn, hoặc tái áp dụng các loại thuế này trong những khoảng thời gian khác nhau nhằm tự vệnhững ngành công nghiệp non trẻ hoặc các ngành đang cơ cấu lại hoặc đang gặp nhiều khó khăn.

Có những quy định cụ thể đối với một số ngành kinh tế nhất định. Từ khi một số hiệp định của Cộng đồng châu Âu với các nước thứ ba dự kiến khả năng bắt đầu các tham vấn trong trường hợp gia tăng nhập khẩu hàng dệt may nhằm thiết lập giới hạn xuất khẩu tối đa cho các đối tác đó thì các nước EFTA đã bảo lưu cho mình quyền tương tự trong các thoả thuận của mình với các nước này. Diễn biến tương tự đã xảy ra với việc xuất khẩu các sản phẩm thép của vài nước Đông Âu hưởng lợi từ những quy tắc đặc biệt hên

‘”Chú thích đối với Điều 2 của Hiệp định SG đã nêu rõ rằng “Không có trong Hiệp định này việc đânh giá sớm sự diễn giải mối quan hệ giữa Điều XIX và đoạn 8 của Điều XXIV của GATT 1994” liên quan đến viện trợ đối với ngành đó. Cuối cùng ít nhất trong một Hiệp định FTA do các nước EFTA ký kết, thì nước đối tác (Israel) bảo lưu quyền đưa ra những biện pháp tự vệ nếu các nhượng bộ về vấn đề xuất khẩu cá sẽ dẫn tới những nhiễu loạn hoặc gây ra thiệt hại nghiêm trọng cho những nhà sản xuất trong nước những sản phẩm tưong tự hoặc những sản phẩm cạnh tranh trực tiếp.

Các nước EFTA cũng đưa ra các điều khoản tự vệ đối với xuất khẩu nhằm chống lại những ảnh hưởng tiêu cực ngoài ý muốn khi bãi bỏ những hạn chế xuất khẩu. Việc này nhằm hai mục đích:

(1) Để tránh các sản phẩm được hưởng ưu đãi lại tiếp tục được tái xuất sang nước thứ ba mà trong quan hệ với nước này, nước xuất khẩu đầu tiên lại đang duy trì các hạn chế thương mại (hạn chế số lượng hoặc thuế cao);

(2) Để ngăn chặn việc xuất khẩu các hàng hoá hoặc sản phẩm quan trọng mà nước xuất khẩu đang thiếu.

Trường hợp thứ nhất là một chứng tích lịch sử của thời kỳ áp dụng rào cản thuế quan cao. Trường hợp thứ hai là một mạng lưới an toàn mà các nước EFTA đã nhất định đòi áp dụng đối với EC nhằm xoá bỏ những giới hạn xuất khẩu đối với phế liệu phi kim loại cuối những năm 80.

Các FTA được các nước EFTA ký kết thường có một điều khoản với các thủ tục phải được tuân thủ khi áp dụng biện pháp tự vệ hoặc các biện pháp khác. Trước hết, điều khoản này nhắc nhở các bên phải nỗ lực giải quyết những khó khăn giữa họ thông qua tham khảo trực tiếp. Tuy nhiên trong trường hợp các biện pháp được áp dụng, thì các thủ tục quy định thông báo và tham khỏa (ngay từ đầu và đều đặn sau phần áp dụng các biện pháp tự vệ) khẳng định rằng các biện pháp nên được giới hạn về phạm vi cũng như về thời gian và có hạn cuối tuân thủ đối với các yếu tó quan trọng của các biện pháp. Một yếu tố đáng được đề cập là các biện pháp tự vệ chỉ bắt buộc áp dụng đối với nước (hoặc các nước) ỉà xuất xứ của luồng hàng (có lựa chọn) nhập gia tăng.

3. Điều khoản Khu vực Kinh tế châu Âu (EEA) về biện pháp tự vệ

Kể từ khi Hiệp định EEA trở thành một hiệp định toàn diện điều chỉnh không chỉ về thương mại hàng hoá mà cả về các dịch vụ, vốn và dịch chuyển lao động cũng như những điều khoản chung và những điều khoản ngang liên quan đến 4 quyền tự do, câu hỏi chính được đặt ra là liệu nên có một điều khoản về tự vệ đối với toàn bộ hiệp định hoặc là có điều khoản khác nhau cho mỗi chương khác nhau hay không. Các bên tán thành phương án một điều khoản, trong đó nêu ra các điều kiện để thi hành các biện pháp tự vệ, các thủ tục phải tuân theo, khái niệm về giới hạn nhỏ nhất cần thiết cho việc giải quyết tình huống, và cảc biện pháp đối phó mà các bên đối tác khác thể áp dụng (tại các Điều 112-114). Ngoài những khó khăn về kinh tế, các vấn đề về xã hội và môi trường cũng đã được đề cập để cho phép áp dụng các biện pháp thích hợp. Hơn nữa, rõ ràng rằng, khi các biện pháp được triển khai thì uỷ ban hỗn hợp sẽ tổ chức thảo luận 3 tháng một lần.

Luật Minh Khuê (Sưu tầm và biên tập)