1. Quy định mới nhất về lịch nghỉ lễ Quốc khánh 2/9 năm 2024

Đối với năm 2024, lịch nghỉ lễ Quốc khánh đã được chốt từ cuối năm 2023 và đây là mốc thời gian đã cố định trong quá khứ. Căn cứ điểm đ khoản 1 Điều 112 Bộ luật Lao động 2019, người lao động được nghỉ 2 ngày hưởng nguyên lương vào dịp Quốc khánh, gồm ngày 02/9 dương lịch và 1 ngày liền kề trước hoặc sau. Trên cơ sở đó, Văn phòng Chính phủ ban hành Công văn số 8662/VPCP-KGVX ngày 03/11/2023, đồng ý phương án nghỉ lễ Quốc khánh năm 2024 từ ngày 31/8/2024 đến hết ngày 03/9/2024 đối với cán bộ, công chức, viên chức.

Như vậy, với khu vực hành chính nhà nước và đơn vị sự nghiệp công lập làm việc theo chế độ nghỉ thứ Bảy, Chủ nhật, kỳ nghỉ Quốc khánh 2024 kéo dài 4 ngày liên tục, từ thứ Bảy ngày 31/8/2024 đến hết thứ Ba ngày 03/9/2024. Cấu trúc của kỳ nghỉ này gồm 2 ngày nghỉ hằng tuần là 31/8 và 01/9, cộng với 2 ngày nghỉ lễ hưởng nguyên lương là 02/9 và 03/9.

Đối với doanh nghiệp ngoài nhà nước, pháp luật không mặc định bắt buộc phải áp dụng đúng lịch 4 ngày như khu vực công. Người sử dụng lao động được quyền lựa chọn phương án nghỉ cho người lao động theo quy định của Bộ luật Lao động, tức nghỉ ngày 02/9 và chọn thêm 1 ngày liền kề trước hoặc sau. Trong thực tế năm 2024, phương án phổ biến nhất là nghỉ ngày 02/9 và 03/9 để đồng bộ với khối hành chính, nhất là ở doanh nghiệp có chế độ nghỉ thứ Bảy, Chủ nhật. Tuy nhiên, về nguyên tắc pháp lý, doanh nghiệp vẫn có thể lựa chọn phương án khác phù hợp với hoạt động sản xuất, kinh doanh, miễn là bảo đảm đủ số ngày nghỉ và thông báo cho người lao động trước ít nhất 30 ngày.

Điểm cần lưu ý là lịch nghỉ 4 ngày của khu vực công trong năm 2024 không có cơ chế làm bù thứ Bảy như một số năm khác. Đây là điểm thuận lợi vì doanh nghiệp và người lao động dễ theo dõi, đồng thời không phát sinh tranh luận về ngày hoán đổi làm việc. Với người lao động, điều quan trọng không chỉ là biết nghỉ mấy ngày, mà còn phải hiểu rõ mỗi ngày trong đợt nghỉ mang bản chất gì: ngày nghỉ hằng tuần hay ngày nghỉ lễ hưởng lương, bởi điều này liên quan trực tiếp đến cách tính lương nếu phải đi làm.

2. Cách tính lương ngày nghỉ lễ Quốc khánh theo quy định của Bộ luật Lao động

Theo điểm đ khoản 1 Điều 112 Bộ luật Lao động 2019, người lao động nghỉ lễ Quốc khánh được nghỉ làm việc và hưởng nguyên lương. “Hưởng nguyên lương” ở đây có nghĩa là dù không đi làm trong ngày lễ, người lao động vẫn được trả tiền lương như một ngày làm việc bình thường theo hình thức trả lương đã thỏa thuận trong hợp đồng lao động.

Đối với người hưởng lương tháng, tiền lương của ngày nghỉ lễ thường đã nằm trong mức lương tháng cố định. Nói cách khác, doanh nghiệp không được lấy lý do người lao động nghỉ lễ để trừ lương hoặc cắt ngày công đối với 2 ngày nghỉ lễ 02/9 và ngày liền kề được bố trí theo đúng quy định. Người lao động vẫn nhận đủ lương tháng nếu làm đủ công theo quy chế, không vi phạm các trường hợp bị trừ khác.

Đối với người hưởng lương ngày hoặc lương giờ, doanh nghiệp phải trả đủ tiền lương tương ứng với số ngày nghỉ lễ mà người lao động được hưởng. Khi đó, tiền lương ngày nghỉ lễ được xác định theo đơn giá lương ngày hoặc lương giờ của công việc đang làm. Nếu doanh nghiệp quy đổi từ lương tháng sang lương ngày để trả, thì thông thường áp dụng công thức lấy lương tháng chia cho số ngày làm việc bình thường trong tháng theo quy chế của doanh nghiệp.

Về nguyên tắc, ngày nghỉ lễ không phải là ngày nghỉ không lương, cũng không phải ngày nghỉ phép năm. Vì thế, doanh nghiệp không được chuyển ngày lễ thành ngày nghỉ phép năm của người lao động, càng không được buộc người lao động “xin nghỉ phép” cho ngày 02/9. Đây là quyền lợi phát sinh trực tiếp từ luật.

Một điểm dễ nhầm nữa là cần phân biệt tiền lương ngày nghỉ lễ với tiền thưởng lễ. Tiền lương ngày nghỉ lễ là quyền lợi bắt buộc, còn tiền thưởng lễ 2/9 nếu có chỉ là khoản phúc lợi do doanh nghiệp quyết định theo Điều 104 Bộ luật Lao động 2019. Nói cách khác, dù doanh nghiệp không thưởng lễ, họ vẫn bắt buộc phải trả đủ lương cho người lao động trong những ngày nghỉ lễ theo luật.

3. Người lao động làm thêm giờ vào ngày lễ 2/9 được hưởng quyền lợi gì?

Nếu người lao động làm việc vào ngày lễ Quốc khánh, quyền lợi của họ không dừng ở việc được hưởng lương ngày lễ, mà còn được trả thêm tiền lương làm thêm giờ với mức cao hơn rất nhiều so với ngày làm việc bình thường. Căn cứ Điều 98 Bộ luật Lao động 2019, người lao động làm thêm vào ngày nghỉ lễ, Tết được trả ít nhất bằng 300% tiền lương của ngày làm việc bình thường, chưa kể tiền lương ngày lễ đối với người lao động hưởng lương ngày.

Hiểu một cách dễ áp dụng, nếu người lao động đi làm vào ban ngày trong ngày 02/9 hoặc ngày nghỉ lễ liền kề được bố trí theo luật, họ được trả ít nhất 300% tiền lương tính cho thời gian làm việc thực tế. Nếu cộng cả tiền lương của ngày nghỉ lễ mà người lao động vốn được hưởng theo Điều 112, tổng thu nhập thường được hiểu tương đương ít nhất 400% mức lương ngày làm việc bình thường.

Nếu người lao động làm việc vào ban đêm của ngày lễ, họ còn được cộng thêm khoản trả do làm việc ban đêm. Theo Bộ luật Lao động 2019, lao động ban đêm được trả thêm ít nhất 30% tiền lương tính theo đơn giá tiền lương hoặc tiền lương thực trả của công việc đang làm trong ngày làm việc bình thường. Khi vừa làm ngày lễ vừa làm ban đêm, mức hưởng thực tế cao hơn đáng kể so với làm ban ngày.

Trường hợp người lao động làm thêm giờ vào ban đêm của ngày lễ, họ được hưởng đồng thời ba lớp quyền lợi: tiền lương làm ngày lễ, tiền cộng thêm do làm ban đêm và tiền cộng thêm do làm thêm giờ vào ban đêm. Đây là lý do vì sao trong thực tế thường nói mức hưởng có thể tương đương khoảng 490% lương ngày bình thường nếu quy đổi đầy đủ các thành phần theo luật.

Ngoài vấn đề tiền lương, người lao động chỉ phải làm thêm giờ khi đáp ứng điều kiện của Điều 107 Bộ luật Lao động 2019, trong đó nguyên tắc chung là phải có sự đồng ý của người lao động, trừ một số trường hợp đặc biệt do luật quy định. Vì vậy, doanh nghiệp không được mặc nhiên ép người lao động đi làm vào ngày lễ mà không có căn cứ pháp luật và không có sự chấp thuận hợp lệ.

4. Các trường hợp đặc biệt về nghỉ lễ và tính lương ngày Quốc khánh

Một trường hợp đặc biệt rất hay gặp là ngày nghỉ lễ trùng với ngày nghỉ hằng tuần. Khi đó, người lao động được nghỉ bù vào ngày làm việc kế tiếp theo quy định của pháp luật. Trong năm 2024, do phương án nghỉ đối với khu vực công rơi đúng vào cuối tuần và 2 ngày lễ liền sau, nên người lao động khối này có kỳ nghỉ 4 ngày liên tục mà không cần thêm cơ chế làm bù ngoài chuỗi nghỉ đã được xác định sẵn. Với doanh nghiệp, nếu ngày nghỉ lễ trùng ngày nghỉ hằng tuần thì cũng phải bố trí nghỉ bù đúng quy định.

Trường hợp người lao động đang trong thời gian thử việc cũng cần được nhìn nhận đúng. Nếu họ đang làm việc theo thỏa thuận thử việc hợp pháp và đến đúng ngày lễ Quốc khánh thì vẫn thuộc đối tượng được nghỉ lễ theo Bộ luật Lao động. Khi đó, nếu nghỉ đúng lịch lễ, họ vẫn được hưởng tiền lương theo mức lương thử việc đã thỏa thuận. Nếu phải đi làm ngày lễ, cách tính lương làm thêm cũng phải căn cứ trên mức tiền lương thực trả của thời gian thử việc.

Đối với người lao động là công dân nước ngoài làm việc tại Việt Nam, ngoài các ngày nghỉ lễ chung của Việt Nam, họ còn được nghỉ thêm 1 ngày Tết cổ truyền dân tộc và 1 ngày Quốc khánh của nước họ. Điều này có nghĩa là lao động nước ngoài vẫn được nghỉ lễ Quốc khánh 2/9 giống như lao động Việt Nam, không có ngoại lệ theo hướng cắt giảm quyền lợi.

Một tình huống khác là người lao động đang nghỉ ốm đau hoặc nghỉ thai sản trùng vào thời điểm lễ 2/9. Với nghỉ thai sản, thời gian nghỉ được tính theo ngày dương lịch liên tục, bao gồm cả ngày lễ và ngày nghỉ hằng tuần, nên thông thường người lao động không được tách riêng ngày lễ ra để hưởng thêm lương từ doanh nghiệp. Với nghỉ ốm đau, việc áp dụng có tính kỹ thuật hơn do chế độ bảo hiểm xã hội chỉ chi trả theo điều kiện luật định; doanh nghiệp cần đối chiếu hồ sơ cụ thể để xác định đúng nghĩa vụ trả lương ngày lễ và phần trợ cấp từ bảo hiểm xã hội.

Ngoài ra, với những doanh nghiệp tổ chức làm việc theo ca, theo tuần không nghỉ cố định thứ Bảy, Chủ nhật, việc xác định đâu là ngày nghỉ hằng tuần, đâu là ngày nghỉ lễ, đâu là ngày nghỉ bù cần được thể hiện rõ trong nội quy lao động, bảng phân ca và thông báo lịch nghỉ. Nếu doanh nghiệp không công khai, không thông báo đầy đủ hoặc tự ý bố trí thiếu ngày nghỉ lễ, rủi ro tranh chấp lao động là rất lớn.

5. Câu hỏi thường gặp về chế độ nghỉ lễ và tiền lương dịp 2/9

Câu hỏi phổ biến nhất là người lao động có được nghỉ 4 ngày dịp Quốc khánh năm 2024 hay không. Câu trả lời là không phải mọi trường hợp đều giống nhau. Với cán bộ, công chức, viên chức và các đơn vị áp dụng lịch nghỉ như khu vực công, kỳ nghỉ kéo dài 4 ngày từ 31/8/2024 đến 03/9/2024. Với doanh nghiệp, số ngày nghỉ thực tế còn tùy vào chế độ nghỉ hằng tuần và phương án do người sử dụng lao động lựa chọn, nhưng tối thiểu phải bảo đảm 2 ngày nghỉ lễ hưởng nguyên lương theo luật.

Một câu hỏi khác là doanh nghiệp có bắt buộc thưởng lễ 2/9 không. Câu trả lời là không. Thưởng lễ là chính sách do doanh nghiệp tự quyết hoặc theo quy chế thưởng nội bộ, không phải nghĩa vụ bắt buộc giống như trả lương ngày nghỉ lễ. Vì vậy, người lao động cần phân biệt giữa lương nghỉ lễ và thưởng lễ để tránh hiểu nhầm quyền lợi.

Nhiều người cũng hỏi rằng nếu đi làm ngày 2/9 thì có phải chắc chắn được 400% lương không. Về mặt diễn giải thực tế, mức hưởng thường được hiểu là ít nhất tương đương 400% nếu cộng cả tiền lương của ngày nghỉ lễ và tiền làm thêm ngày lễ đối với trường hợp làm ban ngày. Tuy nhiên, trên phiếu lương thực tế, cách thể hiện có thể khác nhau tùy người lao động hưởng lương tháng, lương ngày hay lương giờ. Điều quan trọng là doanh nghiệp phải bảo đảm đúng nguyên tắc của Điều 98 và Điều 112 Bộ luật Lao động 2019, chứ không được trả thấp hơn mức tối thiểu luật định.

Một câu hỏi nữa là doanh nghiệp có thể cho nghỉ bù thay vì trả tiền làm thêm ngày lễ hay không. Về nguyên tắc, làm việc vào ngày lễ phát sinh nghĩa vụ trả lương làm thêm theo luật. Việc bố trí nghỉ thêm sau đó nếu có chỉ là chính sách hỗ trợ hoặc phúc lợi bổ sung, không thay thế nghĩa vụ tiền lương bắt buộc đối với thời gian người lao động đã làm việc vào ngày lễ.

Cuối cùng, nhiều người lao động băn khoăn nếu doanh nghiệp không cho nghỉ đủ ngày hoặc không trả đủ lương ngày lễ thì phải làm gì. Trong trường hợp này, người lao động có thể trước hết yêu cầu bộ phận nhân sự hoặc người sử dụng lao động giải thích bằng văn bản, đối chiếu hợp đồng lao động, nội quy, bảng lương và lịch nghỉ đã thông báo. Nếu doanh nghiệp vẫn vi phạm, người lao động có thể nhờ công đoàn hỗ trợ, khiếu nại đến cơ quan thanh tra lao động hoặc khởi kiện tranh chấp lao động theo trình tự pháp luật.

Bên cạnh đó, quý bạn đọc cũng có thể xem thêm: