Một số biện pháp xử lý đối với người dưới 18 tuổi phạm tội?

 

Xuất phát từ đặc điểm về độ tuổi, tâm sinh lý của người dưới mười tám tuổi phạm tội (người chưa thành niên phạm tội), thì việc nhận thức về xã hội, pháp luật của họ cũng chưa đầy đủ so với người trưởng thành trong nhìn nhận, đánh giá mọi vấn đề. Vì vậy, yêu cầu tăng cường trách nhiệm của gia đình, nhà trường và xã hội trong việc giám sát giáo dục người dưới mười tám tuổi phạm tội là cần thiết.

Bộ Luật hình sự 2015 sửa đổi, bổ sung 2017 qui định thay thế việc áp dụng hình phạt và biện pháp tư pháp bằng biện pháp giáo dục tại xã phường thị trấn là hoàn toàn phù hợp, nhưng vẫn đảm bảo được mục đích giáo dục, vẫn giúp họ nhận thức rõ lỗi lầm và có cơ hội khắc phục sửa chữa những sai phạm đối với dưới mười tám tuổi phạm tội trong giai đoạn hiện nay.

Giáo dục tại xã, phường, thị trấn là một trong các biện pháp giám sát, giáo dục áp dụng trong trường hợp được miễn trách nhiệm hình sự được áp dụng đối với người dưới mười tám tuổi phạm tội. Đây là những qui định mới hết sức tiến bộ được qui định tại Điều 95 BLHS năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017, với mục đích tăng khả năng áp dụng các qui định về miễn trách nhiệm hình sự đối với người dưới mười tám tuổi phạm tội, hạn chế thấp nhất việc áp dụng hình phạt và các biện pháp tư pháp đối vớicác đối tượng này.

Theo qui định tại Điều 429 BLTTHS năm 2015 thì khi miễn trách nhiệm hình sự cho người dưới 18 tuổi phạm tội mà xét thấy có đủ điều kiện áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn theo qui định tại Điều 92 và Điều 95 BLHS 2015 sửa đổi, bổ sung 2017, thì Thủ trưởng, Phó thủ trưởng Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Hội đồng xét xử áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường thị trấn đối với người dưới 18 tuổi phạm tội trong vụ án do cơ quan mình thụ, lý giải quyết.

Như vậy, theo qui định tại Điều 95 BLHS thì Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát hoặc Tòa án có thể áp dụng các biệp pháp giáo dục tại xã phường thị trấn từ 1 đến 2 năm đối với người dưới 18 tuổi phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây:

- Phạm tội ít nghiêm trọng, hoặc phạm tội nghiêm trọng thuộc trường hợp qui định tại điểm a khoản 2 điều 91 BLHS.

- Người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi phạm tội rất nghiêm trọng thuộc trường hợp qui định tại điểm b khoản 2 điều 91 BLHS.

Khi được giao cho Ủy ban nhân dân cấp xã tổ chức giám sát, giáo dục thì các đối tượng phải thực hiện các nghĩa vụ sau:

Theo quy định tại Điều 95 Bộ luật hình sự 2015, Nếu người phải chịu sự giáo dục tại xã, phường, thị trấn hoặc người được đưa vào trường giáo dưỡng đã chấp hành một phần hai thời hạn do Tòa án quyết định có nhiều tiến bộ thì theo đề nghị của ủy ban nhân dân cấp xã được giao trách nhiệm quản lý, giáo dục, cơ quan đã áp dụng biện pháp này có thể quyết định chấm dứt thời hạn giáo dục tại xã, phường, thị trấn, (khoản 3 Điêu 95 Bộ luật hình sự).

Điều kiện để được chấm dứt thời hạn giáo dục tại địa phương đối với người chưa thành niên là đã chấp hành được một nửa thời hạn và có nhiều tiến bộ. Tiến bộ ở đây có thể hiểu là tiếp thu sự giáo dục cải tạo, có ý thức tự giặc trong lao động, học tập, có ý thức rèn luyện, có những đọng góp nhất định cho phong trào chung...

Về thủ tục thì phải có ý kiến của ủy ban nhân dân cấp xã được giao trách nhiệm quản lý, giáo dục được giao trách nhiệm giám sát, giáo dục đề nghị xét chấm dứt việc chấp hành biện pháp tư pháp.

Nếu người được giáo dục tại trường giáo dưỡng đã chấp hành một phần hai thời hạn, có nhiều tiến bộ, thì theo đề nghị của trường giáo dưỡng được giao trách nhiệm quàn lý, giáo dục, Tòa án có thê quyêt định chấm dứt thời hạn giáo dục tại trường giáo dưỡng (Điều 97 BLHS 2015).

Đây là những qui định mới, hết sức tiến bộ với mục đích tăng khả năng áp dụng các qui định về miễn trách nhiệm hình sự đối với người dưới mười tám tuổi phạm tội, hạn chế đến mức thấp nhất việc việc phải áp dụng hình phạt và các biện pháp tư pháp đối với người chưa thành niên phạm tội, thể hiện tính nhân đạo cao trong việc xử lý người chưa thành niên phạm tội tạo điều kiện cho họ nhận thức rõ lỗi lầm có cơ hội khắc phục sai phạm nhanh chóng hòa nhập với cộng đồng.

 

 

Biện pháp giáo dục tại Trường giáo dưỡng đối với người dưới 18 tuổi phạm tội quy định tại Điều 96 BLHS là biện pháp tư pháp (ngoài các hình phạt) do Tòa án quyết định áp dụng đối với người từ đủ 14 tuổi đến dưới 18 tuổi phạm tội, nếu xét thấy không cần thiết áp dụng hình phạt đối với họ nhưng do tính chất của hành vi phạm tội, do nhân thân và môi trường sống của người đó không bảo đảm việc tự cải tạo nên cần đưa người đó vào Trường giáo dưỡng. Người được giáo dục tại trường giáo dưỡng phải chịu sự giám sát, quản lý, giáo dục của nhà trường và phải học tập, rèn luyện, lao động, sinh hoạt dưới sự quản lý, hướng dẫn của cán bộ, giáo viên Trường giáo dưỡng với thời hạn từ 1 năm đến 2 năm.

Thi hành biện pháp tư pháp giáo dục tại Trường giáo dưỡng là việc cơ quan, người có thẩm quyền theo quy định của Luật THAHS đưa người dưới 18 tuổi phạm tội nhưng không phải chịu hình phạt tù vào Trường giáo dưỡng để giáo dục theo bản án, quyết định của Tòa án.

Trường giáo dưỡng là cơ sở giáo dục đặc biệt được Nhà nước thành lập để giáo dục, cải tạo người dưới 18 tuổi phạm tội hoặc có những vi phạm pháp luật khác. Biện pháp đưa vào trường giáo dưỡng là biện pháp nghiêm khắc hơn biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn, được áp dụng khi môi trường xã hội mà người chưa thành niên sinh sống không có các điều kiện thuận lợi cho việc giáo dục, cải tạo họ như gia đình có người thân vi phạm pháp luật hoặc có tiền án hoặc người chưa thành niên sống bụi đời, lang thang.... Tuy biện pháp đưa vào trường giáo dưỡng bắt buộc người dưới 18 tuổi phạm tội phải chịu sự quản lý chặt chẽ, phải cách ly khỏi xã hội nhưng tại đây, họ được học văn hóa, học nghề, được tham gia các hoạt động văn hoá, văn nghệ, thể dục thể thao, đọc sách báo, xem truyền hình và các hoạt động vui chơi giải trí khác do trường tổ chức; được rèn luyện và cải tạo lối sống trước đây của mình để trở thành công dân có ý thức pháp luật. Họ không bị giam giữ như trong trường hợp áp dụng hình phạt tù.

Do đó, biện pháp đưa vào trường giáo dưỡng không phải là hình phạt theo quy định của BLHS. Người chưa thành niên phạm tội, nếu được áp dụng những biện pháp đưa vào trường giáo dưỡng, thì không bị coi là có án tích (Khoản 2 Điều 77 BLHS).

>> Xem thêm: Quy trình tiến hành tố tụng đối với người dưới 18 tuổi phạm tội?

 

Theo quy định trên việc chấm dứt trước thời hạn ở trường giáo dưỡng của người dưới 18 tuổi phạm tội nhằm khuyến khích học sinh ở trường giáo dưỡng tích cực học tập, rèn luyện. Người chưa thành niên đang ở trường giáo dưỡng mà có đủ điều kiện sau đây thì được chấm dứt thời hạn ở trường giáo dưỡng:

- Đã chấp hành được một nửa thời hạn ở trường giáo dưỡng. Thời gian này được tính từ ngày người chưa thành niên được đưa vào trường giáo dưỡng.

- Đã có nhiều tiến bộ về: ăn năn hối lỗi, thấy rõ được việc sai trái của bản thân; tích cực học tập lao động và tu dưỡng; chấp hành đúng nội quy của trường học hoặc của trường giáo dưỡng.

Như vậy, nếu người được giáo dục tại trường giáo dưỡng đáp ứng được 2 điều kiện nêu trên thì theo đề nghị của trường giáo dưỡng được giao trách nhiệm quản lý, giáo dục, Tòa án có thể quyết định chấm dứt thời hạn giáo dục tại trường giáo dưỡng.