1. Quyền tự do dân chủ là gì?
Quyền tự do dân chủ là một khái niệm phức tạp và đa diện trong lĩnh vực chính trị và xã hội. Nó thể hiện sự tự chủ và tham gia của người dân trong quyết định các vấn đề quan trọng liên quan đến cuộc sống của họ và cộng đồng. Dưới đây là một số khái niệm chính liên quan đến quyền tự do dân chủ:
Tự do: Là quyền tự do cá nhân của mỗi công dân, bao gồm tự do ngôn luận, tự do báo chí, tự do tôn giáo, tự do hội họp và tự do tham gia vào các hoạt động chính trị.
Dân chủ: Là hình thức cơ bản của chính trị trong đó quyền lực nằm trong tay của nhân dân. Trong hệ thống dân chủ, người dân tham gia vào việc tạo ra và thực thi các quyết định chính trị thông qua các phương tiện như bầu cử và tham gia các cơ quan quyết định.
Nguyên tắc đa số: Trong hệ thống dân chủ, nguyên tắc đa số quy định rằng quyết định của đa số người tham gia sẽ được chấp nhận và thực thi.
Bảo vệ quyền thiểu số: Tuy nhiên, quyền tự do dân chủ không chỉ đơn thuần là ưu tiên đa số. Nó cũng bao gồm việc bảo vệ quyền lợi của thiểu số và đảm bảo rằng những giọt nhỏ không bị bịt kín bởi quyết định của đa số.
Quyền và trách nhiệm của công dân: Dân chủ đòi hỏi sự tham gia và trách nhiệm tích cực của công dân. Điều này bao gồm việc tham gia vào quyết định chính trị, sử dụng quyền bầu cử, và đóng góp vào việc xây dựng và phát triển cộng đồng.
Theo quy định tại Điều 25 Hiến pháp 2013 có quy định về quyền tự do dân chủ như sau: " Công dân có quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí, tiếp cận thông tin, hội họp, lập hội, biểu tình. Việc thực hiện các quyền này do pháp luật quy định"
- Quyền tự do ngôn luận: Được hiểu là quyền của con người trong việc tự do tìm kiếm, tiếp nhận và truyền đạt thông tin, ý kiến của mình đối với mọi lĩnh vực của đời sống xã hội
- Quyền tự do báo chí: Quyền của công dân được sáng tạo tác phẩm báo chí, tiếp cận thông tin báo chí, cung cấp thông tin cho báo chí, phản hồi thông tin trên báo chí;
- Quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo, quyền tự do theo hoặc không theo một tôn giáo nào nhất định.
- Quyền tự do hội họp: Được hiểu là quyền tự do họp nhóm để trao đổi ý kiến về các lĩnh vực và vấn đề nhất định.
- Quyền tự do lập hội: Tự do tổ chức ra các hội nhất định nhằm phục vụ sự tiến bộ và phát triển của xã hội.
- Các quyền tự do dân chủ khác như: Quyền được bầu cử, quyền ứng cử, quyển khiếu nại, tố cáo…
Quyền tự do dân chủ là một trong những nguyên tắc cơ bản của hầu hết các quốc gia dân chủ trên thế giới và là cơ sở để xây dựng và duy trì các chế độ chính trị dân quyền và chính phủ đại diện.
Như vậy, quyền tự do dân chủ của công dân được hợp pháp hóa tại Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, tuy nhiên việc tự do ngôn luận dù là ở trong cuộc sống hay trên không gian mạng cũng phải nằm trong khuôn khổ của Hiến pháp và pháp luật, bất kể cá nhân tổ chức nào cũng không được lợi dụng quyền tự do ngôn luận xâm hại đến người khác, điều đó được quy định tại các hành vi nghiêm cấm của các văn bản pháp luật nước ta.
2. Tội lợi dụng các quyền tự do dân chủ
Căn cứ theo quy định tại Điều 331 Bộ luật Hình sự 2015 có quy định về tội lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức cá nhân cụ thể như sau:
- Phạt cảnh cáo, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm: Người nào lợi dụng các quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí, tự do tín ngưỡng, tôn giáo, tự do hội họp, lập hội và các quyền tự do dân chủ khác xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.
- Phạt tù từ 02 năm đến 07 năm: Phạm tội gây ảnh hưởng xấu đến an ninh trật tự.
Như vậy thì lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích Nhà nước, quyền lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân là hành vi lợi dụng các quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí, tự do tín ngưỡng, tôn giáo, tự do hội họp, lập hội và các quyền tự do, dân chút khác xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân. Tội phạm này xâm phạm lợi ích Nhà nước, quyền lợi ích hợp pháp của tổ chức, công dân thông qua việc lợi dụng các quyền tự do dân chủ của mình do Hiến pháp quy định. Điều luật không quy định “xâm phạm” là như thế nào và ở mức độ nào thì mới cấu thành tội phạm. Việc đánh giá trong những trường hợp cụ thể sẽ là cần thiết. Tội phạm hoàn thành khi người phạm tội có một trong những hành vi trên và xâm hại đến lợi ích Nhà nước, quyền lợi ích hợp pháp của tổ chức, công dân. Cần phải có hướng dẫn cụ thể thế nào là “lợi dụng quyền tự do dân chủ” trong quá trình triển khai áp dụng, từ đó tránh ngăn chặn sự tuỳ tiện từ phía các cơ quan chức năng, xâm hại đến quyền tự do dân chủ của cá nhân. Bởi cấu thành của tội này rất định tính, các quyền tự do dân chủ của cá nhân có thể bị xâm hại bất cứ lúc nào, đặc biệt trong bối cảnh Đảng và Nhà nước ta chủ trương tăng cường dân chủ và phản biện xã hội trong hoạt động quản lý nhà nước.
Là lỗi cố ý (trực hoặc gián tiếp). Động cơ, mục đích không là dấu hiệu bắt buộc của tội phạm này. Vì thế, nếu hành vi này kèm theo mục đích “chống chính quyền nhân dân” thì phải bị truy cứu về tội phạm tương ứng.
3. Một số bản án về tội lợi dụng các quyền tự do dân chủ.
Tội lợi dụng các quyền tự do dân chủ là hành vi vi phạm hoặc lạm dụng các quyền tự do và quyền dân chủ một cách không trung thực hoặc không đúng đắn. Trong các hệ thống dân chủ, người dân được ban hành các quyền tự do và quyền hạn để tham gia vào quy trình chính trị và có quyền tham gia vào việc ra quyết định chính trị, kinh tế và xã hội.
Thứ nhất : Bản án 13/2020/HS-ST ngày 07/09/2020 về tội lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức cá nhân.
Vào đầu tháng 11/2019 đến đầu tháng 02/2020 Nguyễn Hữu M sử dụng tài khoản Facebook “Nguyễn Hữu M” do mình lập từ năm 2012 được đăng ký bằng gmail trên phương tiện điện thoại Iphon 6s thường xuyên đăng tải, chia sẻ phát tán tin bài sai sự thật, xuyên tạc, vu cáo xúc phạm danh dự, xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của lực lượng Công an, chính quyền thành phố Hà Nội, Bộ Y tế. Cụ thể: Nguyễn Hữu M đã đăng tải 86 bài viết có nội dung xâm phạm đến uy tín, danh dự của lực lượng công an và chính quyền Thành phố Hà Nội, Bộ Y tế, một số bài viết cụ thể như sau: Đăng ảnh xe chống bạo động của Cảnh sát cơ động và chú thích “Bọn cướp đã tấn công, máu đã đổ ở V”
Thứ hai : Bản án số 94/2019/HS-PT về tội lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.
Qua công tác tuần tra các trang mạng xã hội, ngày 13/02/2019, lực lượng Công an quận S phát hiện tài khoản facebook mang tên “Quach Nguyen Anh K” cập nhật ảnh đại diện là hình lá cờ “03 sọc” (là cờ của chế độ Việt Nam cộng hòa trước đây) kèm theo dòng tin “Hy vọng một ngày nào đó lá cờ này sẽ bay trên khắp đất nước Việt Nam”. Tiến hành làm việc và kiểm tra tài khoản facebook nêu trên đối với chủ tài khoản là Quách Nguyễn Anh K, Cơ quan điều tra xác định ngoài hình ảnh đại diện trên trang cá nhân là cờ “03 sọc”, K còn đăng tải, chia sẻ bài viết, hình ảnh và bình luận trực tiếp trên video livestream có nội dung xuyên tạc các chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước; xúc phạm Đảng Cộng Sản Việt Nam, Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam
Tham khảo thêm:
dân chủ là gì? quyền dân chủ là gì? các hình thức dân chủ.
Dân chủ trực tiếp là gì? Phương thức thực hiện dân chủ trực tiếp
Vui lòng liên hệ 19006162 hoặc lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ.
