Nghỉ lễ, tết bao nhiêu ngày? Quy định về tiền thưởng tết?

Hệ thống pháp luật lao động Việt Nam, với trọng tâm là Bộ luật Lao động năm 2019, đã thiết lập một khung hành lang pháp lý vững chắc nhằm điều chỉnh các mối quan hệ về thời giờ làm việc và nghỉ ngơi. Bước sang năm 2026, bối cảnh này có những biến chuyển mang tính lịch sử với việc bổ sung các ngày nghỉ lễ mới và sự tinh chỉnh trong cơ chế điều hành của Chính phủ. Việc nghiên cứu các quy định này không chỉ dừng lại ở góc độ tuân thủ hành chính mà còn mở rộng ra các phân tích về phúc lợi xã hội, sự công bằng trong lao động và các chiến lược quản trị nhân lực bền vững. Bài viết này của Luật Minh Khuê thực hiện một cuộc khảo sát chi tiết và chuyên sâu về các danh mục nghỉ lễ, chế độ tiền lương, sự khác biệt giữa các khu vực công - tư, và các chế độ đặc thù dành cho lao động nước ngoài cũng như ngành giáo dục trong năm 2026.

1. Hệ thống danh mục các ngày nghỉ lễ và thẩm quyền điều hành lịch trình hằng năm

Cơ sở pháp lý nền tảng cho việc xác định các ngày nghỉ lễ, Tết tại Việt Nam hiện nay được quy định tại Điều 112 Bộ luật Lao động 2019. Quy định này xác lập quyền của người lao động được nghỉ làm việc và hưởng nguyên lương trong các dịp lễ quan trọng của đất nước. Tuy nhiên, một bước ngoặt lớn trong chính sách văn hóa và lao động đã xảy ra vào đầu năm 2026 khi Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam được ban hành, chính thức bổ sung thêm một ngày nghỉ lễ hưởng nguyên lương vào danh mục hằng năm.

Danh mục 12 ngày nghỉ lễ chính thức áp dụng từ năm 2026

Sự bổ sung "Ngày Văn hóa Việt Nam" (24/11) đã nâng tổng số ngày nghỉ lễ từ 11 ngày lên 12 ngày, phản ánh tư duy chiến lược của Đảng và Nhà nước trong việc đặt văn hóa ngang tầm với kinh tế và chính trị.

(Điều 112 Bộ luật Lao động 2019 và Nghị quyết 80-NQ/TW.)

Việc mở rộng danh mục ngày nghỉ không chỉ mang ý nghĩa tri ân các giá trị lịch sử và văn hóa mà còn là một cơ chế tái tạo sức lao động cần thiết trong bối cảnh nền kinh tế đang chuyển dịch sang các mô hình hiện đại. Đặc biệt, Ngày Văn hóa Việt Nam được xác lập nhằm mục đích nâng cao khả năng thụ hưởng văn hóa của nhân dân, động viên đội ngũ văn nghệ sĩ và thực hành lối sống văn minh trong toàn xã hội.

Thẩm quyền quyết định và cơ chế hoán đổi ngày nghỉ

Một đặc điểm quan trọng của hệ thống pháp luật lao động Việt Nam là tính linh hoạt trong điều hành. Khoản 3 Điều 112 Bộ luật Lao động 2019 giao quyền cho Thủ tướng Chính phủ quyết định cụ thể lịch nghỉ Tết Âm lịch và lễ Quốc khánh căn cứ vào điều kiện thực tế của từng năm. Thẩm quyền này cho phép Chính phủ tối ưu hóa thời gian nghỉ ngơi thông qua cơ chế hoán đổi ngày làm việc.

Cơ chế hoán đổi này thường được áp dụng khi các ngày lễ rơi gần với các ngày nghỉ cuối tuần, tạo ra các "kỳ nghỉ dài" liên tục. Đối với năm 2026, Văn phòng Chính phủ đã ban hành Công văn số 9859/VPCP-KGVX đồng ý với đề xuất của Bộ Nội vụ về việc hoán đổi ngày làm việc để tạo ra các kỳ nghỉ Tết Nguyên đán và Quốc khánh thuận lợi nhất cho cán bộ, công chức và người lao động. Việc hoán đổi này không làm thay đổi tổng số giờ làm việc trong năm mà chỉ sắp xếp lại trật tự thời gian để kích cầu du lịch và tiêu dùng nội địa.

2. Chế độ nghỉ lễ, Tết đối với người lao động trong doanh nghiệp

Người lao động làm việc tại các doanh nghiệp thuộc khu vực ngoài nhà nước tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của Bộ luật Lao động 2019. Điểm khác biệt lớn nhất giữa khu vực doanh nghiệp và khu vực hành chính nhà nước nằm ở quyền tự chủ của người sử dụng lao động trong việc lựa chọn phương án nghỉ trong khung thời gian quy định.

Cơ chế nghỉ bù và quyền lợi hưởng nguyên lương

Theo Điều 111 của Bộ luật Lao động, nếu ngày nghỉ lễ trùng vào ngày nghỉ hằng tuần của người lao động (thường là thứ Bảy hoặc Chủ nhật) thì người lao động được nghỉ bù vào ngày làm việc kế tiếp. Quy định này đảm bảo rằng người lao động không bị mất đi quyền lợi nghỉ ngơi khi có sự trùng lặp giữa các lịch trình.

Trong suốt thời gian nghỉ lễ theo danh mục nêu trên, người lao động được hưởng 100% tiền lương theo hợp đồng lao động. Đối với những người lao động hưởng lương theo sản phẩm hoặc lương theo ngày, mức lương này được tính dựa trên đơn giá tiền lương hoặc mức lương trung bình của công việc đang làm. Điều này khẳng định tính chất "nghỉ lễ hưởng lương" là một quyền lợi tài chính ổn định, không phụ thuộc vào việc có thực hiện công việc hay không.

Lịch nghỉ cụ thể cho doanh nghiệp năm 2026

Dựa trên hướng dẫn từ Bộ Nội vụ tại Thông báo số 12590/TB-BNV và các văn bản liên quan, các doanh nghiệp có sự linh hoạt nhất định trong việc áp dụng lịch nghỉ cho năm 2026.

• Tết Nguyên đán Bính Ngọ: Người sử dụng lao động có quyền chọn một trong ba phương án: (1) Nghỉ 01 ngày cuối năm Ất Tỵ và 04 ngày đầu năm Bính Ngọ; (2) Nghỉ 02 ngày cuối năm Ất Tỵ và 03 ngày đầu năm Bính Ngọ; hoặc (3) Nghỉ 03 ngày cuối năm Ất Tỵ và 02 ngày đầu năm Bính Ngọ. Tuy nhiên, Nhà nước luôn khuyến khích doanh nghiệp áp dụng lịch nghỉ giống với khu vực công chức để tạo sự đồng bộ xã hội.
• Lễ Quốc khánh: Doanh nghiệp cho người lao động nghỉ ngày 02/9 và lựa chọn thêm một ngày liền kề trước (01/9) hoặc liền kề sau (03/9). Năm 2026, do ngày 02/9 là thứ Tư, các doanh nghiệp có thể cân nhắc việc kết hợp các ngày nghỉ này để tối ưu sản xuất.

3. Chế độ nghỉ lễ, Tết của cán bộ, công chức, viên chức

Cán bộ, công chức, viên chức và người lao động trong các cơ quan hành chính, sự nghiệp, tổ chức chính trị - xã hội có chế độ nghỉ lễ được điều hành tập trung bởi các quyết định của Thủ tướng và thông báo từ Bộ Nội vụ. Đặc thù của khu vực này là lịch làm việc cố định (nghỉ thứ Bảy và Chủ nhật), do đó các phương án hoán đổi ngày làm việc có tác động trực tiếp và mạnh mẽ hơn.

Chi tiết kỳ nghỉ Tết và Quốc khánh năm 2026 khu vực hành chính

Năm 2026 được coi là năm có các kỳ nghỉ "vàng" đối với công chức do sự sắp xếp khoa học của lịch trình hoán đổi.

(Thông báo của Bộ Nội vụ và Công văn 9859/VPCP-KGVX.)

Trong dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ, công chức được nghỉ từ thứ Hai ngày 16/02 đến hết thứ Sáu ngày 20/02/2026. Khi kết hợp với hai ngày nghỉ cuối tuần trước và sau đó, tổng thời gian nghỉ lên tới 09 ngày liên tiếp, bắt đầu từ ngày 14/02 đến hết ngày 22/02/2026.

Đối với lễ Quốc khánh, lịch nghỉ được thiết lập theo phương án nghỉ từ thứ Bảy ngày 29/8 đến hết thứ Tư ngày 02/9/2026. Để có được kỳ nghỉ dài 5 ngày này, công chức thực hiện hoán đổi ngày làm việc thứ Hai (31/8) sang ngày thứ Bảy (22/8). Điều này thể hiện sự linh hoạt trong quản lý công vụ, vừa đảm bảo quyền nghỉ ngơi, vừa không gây gián đoạn các thủ tục hành chính phục vụ nhân dân khi đã có kế hoạch bù giờ rõ ràng.

Trách nhiệm của các cơ quan nhà nước trong kỳ nghỉ

Dù được nghỉ lễ, các cơ quan hành chính nhà nước vẫn phải tuân thủ nghiêm ngặt trách nhiệm công vụ. Các văn bản điều hành của Chính phủ yêu cầu các đơn vị phải bố trí, sắp xếp các bộ phận ứng trực phù hợp để giải quyết công việc liên tục, bảo đảm công tác phục vụ nhân dân và xử lý các tình huống đột xuất. Điều này cho thấy sự cân bằng giữa quyền lợi cá nhân của công chức và nghĩa vụ phục vụ cộng đồng của bộ máy nhà nước.