1. Ngưng thi hành quy định cấm cho vay theo Thông tư 10/2023/TT-NHNN
Ngày 23/8/2023, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước ban hành Thông tư 10/2023/TT-NHNN về ngưng hiệu lực thi hành khoản 8, khoản 9 và khoản 10 Điều 8 của Thông tư 39/2016/TT-NHNN (đã được bổ sung theo khoản 2 Điều 1 Thông tư 06/2023/TT-NHNN).
Trước đó, ngày 28/6/2023, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước ban hành Thông tư 06/2023/TT-NHNN, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/9/2023. Thông tư đã bổ sung quy định về cho vay phù hợp với quá trình chuyển đổi số trong hoạt động ngân hàng và các quy định khác để tháo gỡ, tạo điều kiện thuận lợi hơn nữa cho khách hàng tiếp cận vốn vay ngân hàng. Đồng thời, Thông tư bổ sung một số quy định nhằm kiểm soát rủi ro phát sinh trong hoạt động cho vay, góp phần đảm bảo an toàn hoạt động của hệ thống các tổ chức tín dụng.
Tuy nhiên, trong bối cảnh nền kinh tế vẫn còn nhiều khó khăn, để ưu tiên hơn nữa thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, NHNN đã ban hành Thông tư 10/2023/TT-NHNN ngày 23/8/2023 ngưng hiệu lực thi hành khoản 8, khoản 9 và khoản 10 Điều 8 của Thông tư 39/2016/TT-NHNN (đã được bổ sung theo khoản 2 Điều 1 Thông tư 06/2023/TT-NHNN) từ ngày 01/9/2023 cho đến ngày có hiệu lực thi hành của văn bản quy phạm pháp luật mới quy định về các vấn đề này.
Trong thời gian tới, NHNN sẽ phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan để nghiên cứu, xem xét các giải pháp phù hợp nhằm kiểm soát rủi ro, đảm bảo an toàn hoạt động của các tổ chức tín dụng, hỗ trợ tháo gỡ khó khăn cho người dân và doanh nghiệp.
Nội dung bị ngưng hiệu lực thi hành cụ thể như sau:
Những nhu cầu vốn không được cho vay:
- Để thanh toán tiền góp vốn, mua, nhận chuyển nhượng phần vốn góp của công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty hợp danh; góp vốn, mua, nhận chuyển nhượng cổ phần của công ty cổ phần chưa niêm yết trên thị trường chứng khoán hoặc chưa đăng ký giao dịch trên hệ thống giao dịch Upcom.
- Để thanh toán tiền góp vốn theo hợp đồng góp vốn, hợp đồng hợp tác đầu tư hoặc hợp đồng hợp tác kinh doanh để thực hiện dự án đầu tư không đủ điều kiện đưa vào kinh doanh theo quy định của pháp luật tại thời điểm tổ chức tín dụng quyết định cho vay.
- Để bù đắp tài chính, trừ trường hợp khoản vay đáp ứng đầy đủ các điều kiện sau:
+ Khách hàng đã ứng vốn của chính khách hàng để thanh toán, chi trả chi phí thực hiện dự án hoạt động kinh doanh, mà các chi phí thực hiện dự án hoạt động kinh doanh này phát sinh dưới 12 tháng tính đến thời điểm tổ chức tín dụng quyết định cho vay;
+ Các chi phí đã thanh toán, chi trả bằng vốn của chính khách hàng nhằm thực hiện dự án hoạt động kinh doanh là các chi phí có sử dụng nguồn vốn vay của tổ chức tín dụng theo phương án sử dụng vốn đã gửi tổ chức tín dụng để được xem xét cho vay trung, dài hạn nhằm thực hiện dự án hoạt động kinh doanh đó.
2. Các nhu cầu vay vốn được phép cho vay theo quy định mới
Các điều khoản về mục đích vay vốn trước đây bị cấm (sẽ có hiệu lực từ 1/9 tới), nay đã được dỡ bỏ. Theo thông tư mới (Thông tư số 10/2023/TT-NHNN ngày 23/08/2023), các tổ chức tín dụng vẫn được phép cho vay với các nhu cầu vốn như sau:
- Để thanh toán tiền góp vốn, mua, nhận chuyển nhượng phần vốn góp của công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty hợp danh, góp vốn, mua, nhận chuyển nhượng cổ phần của Công ty cổ phần chưa niêm yết trên thị trường chứng khoán hoặc chưa đăng ký giao dịch trên UPCoM.
- Để thanh toán tiền góp vốn theo hợp đồng góp vốn, hợp đồng hợp tác đầu tư hoặc hợp đồng hợp tác kinh doanh để thực hiện dự án đầu tư không đủ điều kiện đưa vào kinh doanh theo quy định của pháp luật tại thời điểm tổ chức tín dụng quyết định cho vay.
- Để bù đắp tài chính.
Thông tư mới sẽ có hiệu lực thi hành cho đến ngày có văn bản pháp luật mới quy định về các vấn đề liên quan.
Các mục đích vay vốn bị cấm trước đây, theo quy định, sẽ có hiệu lực từ ngày 1/9 tới. Các quy định cũ được đưa ra vào cuối tháng 6/2023 nhằm kiểm soát rủi ro phát sinh trong hoạt động cho vay, góp phần đảm bảo an toàn hoạt động của hệ thống các tổ chức tín dụng. Tuy nhiên trong bối cảnh nền kinh tế vẫn còn nhiều khó khăn, để ưu tiên hơn nữa thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, NHNN đã hủy bỏ các quy định nói trên.
Việc nới lỏng các điều kiện về mục đích vay vốn được NHNN đưa ra khi tình hình tăng trưởng tín dụng chung của nền kinh tế tương đối chậm chạp. 7 tháng đầu năm, tăng trưởng tín dụng chỉ ở mức 4,56%, thậm chí thấp hơn mức tăng 6 tháng (4,73%). Dữ liệu cho thấy trong riêng tháng 7, tín dụng đã sụt giảm so với tháng 6. Một trong các nguyên nhân khiến tăng trưởng tín dụng chậm lại, thậm chí sụt giảm, theo các chuyên gia, là do các khoản vay không đáp ứng đủ điều kiện.
3. Ý nghĩa của việc ban hành Thông tư 10/2023/TT-NHNN
Việc NHNN kịp thời ban hành Thông tư 10 ngày 23/08/2023 có nghĩa là từ ngày 01/09/2023 các quy định theo Thông tư 06 sẽ có hiệu lực trừ 3 khoản 8,9,10 của Điều 8 theo Thông tư 06. Các khoản này của Thông tư 06 nhằm mục đích hạn chế các Tổ chức tín dụng cho vay các mục đích liên quan đến thanh toán tiền góp vốn vào các công ty hay góp vốn hợp tác kinh doanh, hợp tác đầu tư và hạn chế cho vay bù đắp tài chính (cho vay để trả lại các khoản khách hàng tự ứng trước để thanh toán). Tôi cho rằng việc điều chỉnh này là phù hợp với bối cảnh nền kinh tế vẫn còn nhiều khó khăn cả trong và ngoài nước, chính sách tài khóa và tiền tệ cần tập trung đẩy tăng trưởng kinh tế.
Với việc ban hành Thông tư 10 trước 01/09 còn được kỳ vọng sẽ giúp tiếp tục hỗ trợ doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp bất động sản dễ dàng tiếp cận nguồn vốn vay ngân hàng trong điều kiện nền kinh tế còn nhiều khó khăn và thị trường trái phiếu doanh nghiệp chưa thể phát huy vài trò.
Ngoài ra, tăng trưởng tín dụng hệ thống hiện đang rất thấp chỉ tăng 4,56% so với đầu năm cách xa mục tiêu định hướng đầu năm ở mức 14-15%. Với điều kiện mở hơn nhờ ngưng thi hành các khoản trên sẽ giúp tác động tích cực đến tăng trưởng tín dụng trong thời gian tới của hệ thống ngân hàng và hỗ trợ nền kinh tế vượt qua giai đoạn khó khăn.
Trước đó, hàng loạt tranh cãi về vấn đề tiếp cận vốn của doanh nghiệp, đặc biệt của doanh nghiệp bất động sản, đã xảy ra khi Thông tư 06 được NHNN ban hành cuối tháng 6. Mục đích ban hành Thông tư 06, là xét trên thực tiễn thời gian qua cho thấy việc TCTD cho vay đối với một số nhu cầu vốn như vay để gửi tiền, vay để thanh toán tiền góp vốn, mua, nhận chuyển nhượng phần vốn góp, trong nhiều trường hợp tiềm ẩn rủi ro, do: Đây là nhu cầu vốn khó kiểm soát mục đích sử dụng tiền vay do TCTD không kiểm soát được việc sử dụng vốn của bên nhận góp vốn, không có cơ sở để đánh giá thường xuyên đối với tình hình tài chính, tình hình hoạt động, khả năng trả nợ của bên nhận vốn góp và đây là một trong những hình thức mà khách hàng có thể sử dụng để che giấu hình thức sở hữu lẫn nhau.
Bên cạnh đó, thực tiễn thời gian qua cho thấy việc cho vay đối với các nhu cầu vốn vay để thanh toán tiền góp vốn theo hợp đồng góp vốn, hợp đồng hợp tác đầu tư hoặc hợp đồng hợp tác kinh doanh để thực hiện dự án đầu tư không đủ điều kiện đưa vào kinh doanh theo quy định của pháp luật tại thời điểm TCTD quyết định cho vay, cũng tiềm ẩn ro. Mặt khác, việc khách hàng vay để bù đắp tài chính tiềm ẩn rủi ro về việc sử dụng vốn vay do khó đánh giá sự phù hợp giữa nhu cầu vay vốn và giá trị tài chính khách hàng đã mượn, tính xác thực của các giao dịch... Vì vậy việc ban hành Thông tư 10/2023/TT-NHNN là điều tất yếu.
Để tham khảo thêm thông tin về vấn đề này, quý khách hàng có thể tìm hiểu tại bài viết: Cho vay là gì? Quy định về cấm cho vay và hạn chế cho vay? của Luật Minh Khuê.
Nếu quý khách còn vướng mắc về vấn đề trên hoặc mọi vấn đề pháp lý khác, quý khách hãy vui lòng liên hệ trực tiếp với chúng tôi qua Luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến theo số điện thoại 1900.6162 để được Luật sư tư vấn pháp luật trực tiếp qua tổng đài kịp thời hỗ trợ và giải đáp mọi thắc mắc. Luật Minh Khuê xin trân trọng cảm ơn!
