1. Người bị tòa án tuyên bố đã chết là như thế nào?
Theo quy định tại điều 71 Bộ luật dân sự năm 2015 thì chỉ những trường hợp sau đây có thể tuyên bố là một người đã chết, cụ thể:
- Những người ấy phải được người có quyền, lợi ích liên quan (người có quan hệ hôn nhân gia đình hoặc người có quan hệ thừa kế) yêu cầu tòa án ra quyết định
- Thuộc một trong các đối tượng được kể đến sau đây:
+ Sau 03 năm không có tin xác thực là còn sống kể từ ngày quyết định Tuyên bố mất tích của Tòa án có hiệu lực.
+ Sau 05 biệt tích mà không có tin xác thực là còn sống sau khi chiến tranh kết thúc.
+ Sau 02 năm không có tin tức xác thực là còn sống kể ngày từ khi bị tai nạn hoặc gặp phải thảm hoạ, thiên tai trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.
+ Biệt tích 05 năm liền trở lên và không có thông tin xác thực là còn sống hay đã chết. Trong đó, thời gian xác định là biệt tích được tính từ ngày biết tin cuối cùng của người đó. Nếu không thì xác định theo khoản 1 Điều 68 Bộ luật Dân sự cụ thể: Nếu không xác định được ngày (sẽ tính từ ngày đầu tiên của tháng tiếp theo tháng có tin cuối cùng); Không xác định được tháng (Tính từ ngày đầu tiên của năm tiếp theo năm có tin tức cuối cùng).
Chỉ khi đáp ứng được cả 2 điều kiện nêu trên thì người có quyền và nghĩa vụ liên quan mới có thể yêu cầu Tòa án xem xét để ra quyết định tuyên bố chết.
Thẩm quyền để nhận yêu cầu tuyên bố một người đã chết theo điểm a khoản 2 điều 35 và điểm b khoản 2 điều 39 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015 thuộc về Tòa án cấp huyện.
Hồ sơ để yêu cầu tòa án tuyên bố một người đã chết bao gồm:
- Đơn yêu cầu (có mẫu).
- Tài liệu, chứng cứ chứng minh người này đã chết theo các trường hợp nêu trên.
- Giấy tờ nhân thân chứng minh bản thân là người có quyền yêu cầu Toà án ra quyết định: Chứng minh nhân dân hoặc Căn cước công dân hoặc hộ chiếu và các giấy tờ chứng minh quyền, nghĩa vụ liên quan giữa người yêu cầu và người bị yêu cầu tuyên bố đã chết (bản sao).
Thời hạn giải quyết yêu cầu thường sẽ rơi vào khoảng 6 tháng, trải qua các giai đoạn sau:
- 20 ngày sau khi thụ lý đơn yêu cầu: Toà án ra quyết định thông báo tìm kiếm thông tin người bị yêu cầu tuyên bố đã chết với thời hạn trong vòng 04 (bốn) tháng.
- 20 ngày kể từ ngày hết hạn thông báo: Toà án mở phiên họp xét đơn yêu cầu. Nếu tòa án chấp nhận đơn thì sẽ ra quyết định tuyên bố người được yêu cầu tuyên bố chết đã chết.
2. Người bị tuyên bố đã chết thì quan hệ hôn nhân có đương nhiên chấm dứt hay không?
Về vấn đề tài sản, thì theo căn cứ tại điều 66 Luật hôn nhân và gia đình 2014, thì khi vợ hoặc chồng bị tuyên bố đã chết thì lúc này quan hệ hôn nhân đã chấm dứt, quy định cụ thể như sau:
- Tài sản chung của cả 2 sẽ do bên còn sống quản lý trong trường hợp một bên vợ hoặc chồng bị tuyên bố là đã chết trừ khi đã người bị tuyên bố chết đã lập di chúc và chỉ định người thừa kế, quản lý.
- Nếu hai vợ chồng không có thỏa thuận về vấn đề chia di sản thì tài sản chung sẽ được chia đôi và phần của người bị tuyên bố chết sẽ được chia theo quy định về thừa kế của pháp luật.
- Ngoài ra, người còn sống có quyền yêu cầu hạn chế phân chia di sản nếu việc phân chia ấy ảnh hưởng nghiêm trong đến đời sống của họ.
Tài sản theo ý chí của người lập di chúc hoặc theo thỏa thuận của tất cả những người thừa kế, di sản chỉ được phân chia sau một thời hạn nhất định thì chỉ khi đã hết thời hạn đó di sản mới được đem chia.
Trường hợp yêu cầu chia di sản thừa kế mà việc chia di sản ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống của bên vợ hoặc chồng còn sống và gia đình thì bên còn sống có quyền yêu cầu Tòa án xác định phần di sản mà những người thừa kế được hưởng nhưng chưa cho chia di sản trong một thời hạn nhất định. Thời hạn này không quá 03 năm, kể từ thời điểm mở thừa kế. Hết thời hạn 03 năm mà bên còn sống chứng minh được việc chia di sản vẫn ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống của gia đình họ thì có quyền yêu cầu Tòa án gia hạn một lần nhưng không quá 03 năm.
3. Quan hệ hôn nhân khi người bị tuyên bố đã chết trở về
Khi một người được Tòa án hủy bỏ quyết định tuyên bố chết thì về mặt nguyên tắc người đó sẽ được khôi phục các quan hệ nhân thân và quan hệ hôn nhân là một trong số đó.
- Trường hợp 1: Khi vợ hoặc chồng bị tuyên bố đã chết, sau khi hôn nhân chấm dứt kể từ thời điểm ngày chết được ghoi trong mà chưa phát sinh sự kiện pháp lý khác. Nếu vợ hoặc chồng của người đó chưa kết hôn với người khác thì quan hệ hôn nhân sẽ được khôi phục kể từ thời điểm kết hôn.
- Trường hợp 2: Tuy nhiên, nếu sau khi vợ hoặc chồng bị Tòa án tuyên bố là đã chết, thì sau khi hôn nhân chấm dứt, có thể sẽ phát sinh nhiều sự kiện pháp lý tiếp theo và mỗi sự kiện sẽ dẫn đến hậu quả pháp lý khác nhau, cụ thể:
+ Nếu được Tòa án cho ly hôn thì quyết định cho ly hôn vẫn có hiệu lực.Vì quyết định ly hôn có hiệu lực nên quan hệ hôn nhân sau khi người bị tuyên bố chết trở về sẽ không được mặc nhiên khôi phục mà nếu có mong muốn thì 2 bên sẽ phải đăng kí kết hôn lại từ đầu.
+ Nếu vợ hoặc chồng của người bị tuyên bố là đã chết đã kết hôn với người khác thì việc kết hôn đó vẫn có hiệu lực, lúc này quan hệ hôn nhân được xác lập sau là quan hệ hôn nhân có hiệu lực pháp luật còn quan hệ hôn nhân với người bị tuyên bố chết sẽ không còn hiệu lực.
Ngoài ra, căn cứ vào Điều 73 Bộ luật Dân sự năm 2015 thì khi người bị Tòa án tuyên bố là đã chết mà trở về, thì các quyền sở hữu đối với tài sản của họ được khôi phục.
Theo đó, họ sẽ có quyền yêu cầu những người đã nhận di sản thừa kế từ tài sản của mình trả lại tài sản, hoặc trả lại giá trị tài sản hiện còn.Nếu người thừa kế của người bị tuyên bố là đã chết biết người này còn sống mà cố tình giấu giếm nhằm hưởng thừa kế thì người đó phải hoàn trả toàn bộ tài sản đã nhận, kể cả hoa lợi, lợi tức; nếu gây thiệt hại thì phải bồi thường.
Ngoài ra, theo quy định tại khoản 2 Điều 67 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 thì quan hệ tài sản của người bị tuyên bố là đã chết trở về với người vợ hoặc chồng được giải quyết như sau:
- Trường hợp 1: Nếu hôn nhân được khôi phục thì quan hệ tài sản cũng sẽ được khôi phục kể từ thời điểm quyết định của Tòa án hủy bỏ tuyên bố chết. Phần tài sản từ lúc Tòa án ra quyết định tuyên bố chết tời lúc Tòa án ra quyết định hủy bỏ tuyên bố chết sẽ được coi là tài sản riêng của vợ hoặc chồng.
- Trường hợp 2: Nếu hôn nhân không được khôi phục thì tài sản có được trước khi quyết định của Tòa án về việc tuyên bố vợ, chồng là đã chết có hiệu lực mà chưa chia được giải quyết như chia tài sản khi ly hôn.
Trên đây là toàn bộ bài viết về chủ đề Người bị toàn án tuyên bố chết thì hôn nhân có chấm dứt không của Luật Minh Khuê. Quý khách có thể tìm đọc thêm chủ đề liên quan như Tuyên bố cá nhân chết là gì ? Điều kiện tuyên bố chết đối với cá nhân thực hiện thế nào ?. Ngoài ra nếu có thắc mắc cần giải đáp hoặc có nhu cầu sử dụng dịch vụ về pháp lý của chúng tôi thì quý khách hàng có thể liên hệ hotline: 1900.6162 hoặc gửi mail về địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn. Chúng tôi rất mong nhận được sự theo dõi và ủng hộ của quý khách hàng. Trân trọng!
