Người ngồi sau có phải chịu trách nhiệm khi lái xe gây tai nạn?

1. Tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ được hiểu như thế nào?

Vi phạm quy định về tham gia phương tiện giao thông đường bộ là hành vi mà khiến cho an toàn giao thông bị đe dọa và gây ra những hậu quả nghiêm trọng đối với tính mạng, sức khỏe và tài sản của những người khác. Điều này đồng nghĩa với việc không tuân thủ các quy tắc và nguyên tắc cơ bản khi điều khiển phương tiện giao thông trên đường, tạo ra một môi trường nguy hiểm cho tất cả những người tham gia giao thông.

Những hành vi vi phạm này có thể là do vi phạm quyền ưu tiên, vi phạm giới hạn tốc độ, không tuân thủ tín hiệu đèn giao thông, vượt ẩu, lạng lách, không giữ khoảng cách an toàn hoặc sử dụng phương tiện giao thông trong tình trạng không an toàn, ví dụ như khi người điều khiển bị ảnh hưởng bởi chất ma túy hoặc rượu. Vi phạm những quy định này không chỉ mang lại nguy hiểm cho bản thân mà còn tiềm ẩn nguy cơ cho những người khác trên đường, và có thể gây ra những tổn thất không thể đền bù được. Để đảm bảo an toàn giao thông và sự tôn trọng đối với mọi người tham gia, việc tuân thủ nghiêm ngặt các quy định và quy tắc về tham gia phương tiện giao thông đường bộ là cực kỳ quan trọng và không thể coi thường.

2. Người ngồi sau có phải chịu trách nhiệm khi lái xe gây tai nạn không?

Có thể hiểu, người ngồi sau khi tham gia giao thông cũng được xác định là người tham gia giao thông, Bộ luật Hình sự hiện hành không quy định cụ thể là người điều khiển phương tiện mà chỉ quy định là người tham gia giao thông. Có thể thấy, người ngồi sau cũng là người tham gia giao thông.

Để xác định người ngồi sau có phải chịu trách nhiệm khi lái xe gây tai nạn không, cùng tìm hiểu về cấu thành tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ theo quy định tại Điều 260 Bộ luật Hình sự năm 2015. Cụ thể: 

- Mặt chủ quan: Tình cờ và do sơ suất. Cần lưu ý rằng nếu người điều khiển phương tiện giao thông cố ý sử dụng phương tiện để gây chết người, gây thương tích hoặc phá hoại tài sản của người khác, thì hành vi này sẽ bị xem là tội phạm và chịu trách nhiệm hình sự tương ứng. Tuy nhiên, khi sử dụng phương tiện giao thông, mà không có ý định gây tội phạm mà chỉ là sơ suất, thì sẽ không bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

- Mặt khách quan: Tội phạm trong lĩnh vực giao thông được phản ánh qua việc vi phạm các quy định của nhà nước về an toàn giao thông đường bộ. Phạm vi này bao gồm nhiều loại phương tiện giao thông đường bộ, bao gồm xe hơi, xe máy kéo, tàu điện bánh hơi, xe gắn máy và các loại xe chuyên dùng khác. Ngoài ra, trong nước ta, phạm vi phương tiện giao thông vận tải còn bao gồm cả những phương tiện giao thông vận tải thô sơ, không có động cơ, như xe thồ, xe đạp, xe được điều khiển bằng súc vật như xe bò, xe ngựa, hoặc người cưỡi súc vật.

Người điều khiển phương tiện giao thông đường bộ được hiểu là người trực tiếp thực hiện các chức năng vận hành phương tiện, đảm bảo phương tiện di chuyển và tham gia giao thông, bao gồm người lái ô tô, người lái xe máy và cả những người hướng dẫn học sinh lái xe thực hành trên đường. Việc vi phạm các quy định và quy tắc giao thông đường bộ không chỉ tạo ra nguy hiểm mà còn gây ảnh hưởng đến an toàn của mọi người tham gia giao thông. Do đó, việc tuân thủ các quy định này là vô cùng quan trọng để đảm bảo an toàn và trật tự giao thông

- Chủ thể: Một điểm mới trong Bộ Luật Hình sự 2015 là sự mở rộng khái niệm về người tham gia giao thông đường bộ. Theo định nghĩa này, người tham gia giao thông đường bộ bao gồm mọi cá nhân liên quan đến hoạt động vận chuyển và giao thông đường bộ, bao gồm người điều khiển, người sử dụng phương tiện tham gia giao thông đường bộ, người điều khiển hoặc dẫn dắt súc vật, và người đi bộ trên đường bộ (theo Điều 3 của Luật Giao thông đường bộ năm 2008).

Sự mở rộng này xuất phát từ tình hình thực tế, trong đó vi phạm trật tự an toàn giao thông đã dẫn đến tình trạng ùn tắc nghiêm trọng và thậm chí gây ra những tai nạn giao thông có thể gây tử vong. Trong nhiều trường hợp, nguyên nhân của những tai nạn này xuất phát từ vi phạm giao thông của những người tham gia. Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đảm bảo sự tuân thủ quy định và quy tắc giao thông đối với tất cả mọi người tham gia giao thông. Đồng thời, nó cũng tạo cơ sở pháp lý để xử lý và truy cứu trách nhiệm đối với những hành vi vi phạm và gây nguy hiểm đến an toàn giao thông, nhằm đảm bảo một môi trường giao thông an toàn và trật tự

- Khách thể: Tội phạm giao thông là sự vi phạm các quy định của nhà nước liên quan đến an toàn giao thông đường bộ. Những quy định này được thiết lập nhằm đảm bảo sự an toàn trong hoạt động vận chuyển và giao thông đường bộ, đồng thời đảm bảo sự thông suốt và bình thường của hoạt động giao thông vận tải. Tội phạm giao thông làm nguy hiểm tính mạng và sức khỏe của công dân, cũng như làm đe dọa tài sản của nhà nước, các tổ chức và tài sản của các cá nhân.

Các hành vi vi phạm giao thông có thể bao gồm vi phạm quyền ưu tiên, vượt quá giới hạn tốc độ, không tuân thủ tín hiệu giao thông, điều khiển xe không an toàn, lạng lách, không giữ khoảng cách an toàn, sử dụng phương tiện giao thông khi bị ảnh hưởng bởi chất ma túy hoặc rượu, và nhiều hành vi khác. Vi phạm những quy định giao thông này không chỉ gây nguy hiểm cho bản thân mà còn đe dọa tính mạng và sức khỏe của người khác, cũng như gây thiệt hại cho tài sản của các tổ chức và cá nhân. Để đảm bảo an toàn giao thông và bảo vệ quyền lợi của mọi người tham gia, việc tuân thủ nghiêm ngặt các quy định và quy tắc giao thông là rất quan trọng và không thể xem nhẹ.

Theo phân tích trên, có thể khẳng định, người ngồi sau khi tham gia giao thông gây tai nạn cũng phải chịu trách nhiệm liên đới về hành vi vi phạm và có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ theo quy định tại Điều 260 Bộ luật Hình sự năm 2015 nếu có hành vi vi phạm dẫn đến hậu quả nghiêm trọng.

3. Chế tài xử phạt đối với hành vi gây tai nạn khi tham gia giao thông

* Xử phạt vi phạm hành chính:

Trong một số trường hợp cụ thể, người ngồi chung trên xe vẫn có thể chịu trách nhiệm khi xảy ra tai nạn giao thông. Các trường hợp được đề cập bao gồm:

- Khi người ngồi sau là chủ phương tiện gây tai nạn giao thông theo Điều 601 của Bộ luật Dân sự 2015. Điều này ám chỉ rằng người ngồi sau, dù không phải là người điều khiển phương tiện, nhưng nếu là chủ phương tiện và gây ra tai nạn do nguyên nhân cao độ nguy hiểm, có thể chịu trách nhiệm hình sự.

- Xử phạt vi phạm hành chính theo Điều 30 của Nghị định 100/2019/NĐ-CP, liên quan đến lĩnh vực giao thông đường bộ và đường sắt. Theo quy định này, người ngồi chung trên xe có thể chịu trách nhiệm liên đới với chủ phương tiện vi phạm các quy định liên quan đến giao thông đường bộ và đường sắt, và có thể bị xử phạt hành chính theo quy định.

Tuy vậy, cần lưu ý rằng việc xác định trách nhiệm hình sự và trách nhiệm liên đới trong các trường hợp tai nạn giao thông là phức tạp và phụ thuộc vào từng tình huống cụ thể. Quy định và áp dụng luật pháp về trách nhiệm của người ngồi chung trên xe có thể khác nhau tùy thuộc vào quy định của pháp luật trong từng quốc gia hoặc khu vực. Việc tìm hiểu và tuân thủ luật pháp giao thông địa phương là rất quan trọng để tránh vi phạm và đảm bảo an toàn khi tham gia giao thông

* Truy cứu trách nhiệm hình sự:

- Phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 01 năm đến 05 năm trong trường hợp: tham gia giao thông đường bộ mà vi phạm quy định về an toàn giao thông đường bộ gây thiệt hại cho người khác thuộc một trong các trường hợp sau đây: Làm chết người; Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 01 người mà tỷ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên; Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên mà tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này từ 61% đến 121%; Gây thiệt hại về tài sản từ 100.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng.

- Phạt tù từ 03 năm đến 10 năm trong trường hợp: Không có giấy phép lái xe theo quy định; Trong tình trạng có sử dụng rượu, bia mà trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn vượt quá mức quy định, có sử dụng chất ma túy hoặc chất kích thích mạnh khác; Bỏ chạy để trốn tránh trách nhiệm hoặc cố ý không cứu giúp người bị nạn; Không chấp hành hiệu lệnh của người điều khiển hoặc hướng dẫn giao thông; Làm chết 02 người; Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên mà tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này từ 122% đến 200%; Gây thiệt hại về tài sản từ 500.000.000 đồng đến dưới 1.500.000.000 đồng.

- Phạt tù từ 07 năm đến 15 năm trong trường hợp: Làm chết 03 người trở lên; Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 03 người trở lên mà tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này 201% trở lên; Gây thiệt hại về tài sản 1.500.000.000 đồng trở lên.

- Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 01 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 01 năm trong trường hợp: Vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ trong trường hợp có khả năng thực tế dẫn đến hậu quả theo quy định nếu không được ngăn chặn kịp thời

- Ngoài ra, người phạm tội còn có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.

Trên đây là toàn bộ nội dung thông tin mà Luật Minh Khuê cung cấp tới quý khách hàng. Ngoài ra quý khách hàng có thể tham khảo thêm bài viết về chủ đề gây tai nạn giao thông dẫn đến chết người hình phạt như thế nào của Luật Minh Khuê. Còn điều gì vướng mắc, quy khách vui lòng liên hệ 1900.6162 hoặc gửi email tới: lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ. Trân trọng./.