1. Khái niệm về nhà phân tích.

Nhà phân tích là một người được đào tạo chuyên môn điều tra tất cả các dữ kiện liên quan đến chứng khoán hoặc ngành kinh doanh và đưa ra kết luận đáng tin cậy về các giá trị của nó, có thể giúp nhà đầu tư thực thụ hoặc tiềm năng đi đến quyết định sẽ nên làm gì. Nhiều công ty môi giới, ngân hàng, công ty thuộc tổ chức và tập đoàn lớn thường duy trì một bộ phận nghiên cứu về đầu tư gồm một số nhà phân tích có khả năng chuyên môn về một hoặc nhiều ngành công nghiệp, Ví dụ như nhà phân tích thép, nhà phân tích dịch vụ công cộng, nhà phân tích đường sắt.

A trained person who investigates all the facts concerning a security or industry under study and reaches a dependable conclusion about its merits that may help an actual or potential investor to decide what action he should take. Many brokerage firms, banks, institutions and large corporations maintain investment research departments where certain analysts specialize in one or several industries: the steel analyst, the utility analyst, the railroad analyst, for example.

2. Nghề phân tích tài chính.

2.1 Phân tích tài chính là gì?

Công việc của một chuyên viên Phân tích tài chính là tổng hợp và phân tích các thông tin tài chính, phân tích xu hướng và đưa ra các dự báo, thu thập các bảng thống kê, báo cáo kinh doanh, báo cáo kế toán và đưa ra các báo cáo nhằm tư vấn tài chính và đầu tư cho ban giám đốc, khách hàng và đồng nghiệp.

Đặc biệt, họ phải xét đến tính khả thi để đạt được lợi nhuận và chuẩn bị kế hoạch dựa trên báo cáo phân tích tài chính. Ví dụ, một nhà phân tích của ngân hàng đầu tư có thể đánh giá sức hút của cổ phiếu nào đó cho các công ty môi giới chứng khoán để từ đó họ tư vấn cho khách hàng. Tại ngân hàng, các nhà phân tích phải xem xét khả năng trả nợ của các công ty trước khi quyết định cho vay tiền.

2.2 Những nhân tố phù hợp với nghề phân tích tài chính.

Nếu bạn đam mê và thực sự muốn theo đuổi và thành công với nghề này, bạn cần đáp ứng được các yêu cầu quan trọng sau:

- Năng khiếu về toán học, kinh tế vi mô, khả năng ứng dụng trên máy tính và tư duy logic: Đây được coi là tiêu chí đầu tiên khi bạn quyết định trở thành chuyên viên Phân tích tài chính, bởi nó được coi là đặc thù của nghề và bắt buộc bạn cần phải chứng minh năng lực làm việc với các con số. Bên cạnh đó, các kiến thức đa ngành cũng sẽ tạo ra cho bạn rất nhiều thuận lợi khi làm việc với các khách hàng.

- Bạn phải có những kỹ năng cơ bản quan trọng như: hiểu biết về con người, giao tiếp, phân tích tổng hợp, kỹ năng sắp xếp, tổ chức công việc, kỹ năng quản lý thời gian…

- Phân tích tài chính mang tính chất đa ngành, ngoài lĩnh vực công việc mà bạn theo đuổi, bạn còn phải quản lý một khối lượng công việc đồ sộ, phải biết phân loại công việc gì quan trọng, cần làm trước và hoàn thành đúng chỉ tiêu… Quyết đoán trong hành vi và suy nghĩ cũng là một yếu tố không thể thiếu của các nhà Phân tích tài chính. Nếu không có những kỹ năng này sẽ khó khăn cho bạn rất nhiều.

- Để thành công với nghề Phân tích tài chính, bạn phải nhạy bén nhận biết được các xu hướng tài chính, nhanh nhạy với những biến động dù là lớn hay nhỏ của nền kinh tế, xã hội. Điều này đòi hỏi bạn phải cập nhật thật nhiều tin tức, thông tin về các ngành công nghiệp, xu hướng của thị trường trong chính công việc mình đang làm, các tạp chí, sách và báo chuyên môn, đồng nghiệp, Internet…

- Phân tích tài chính là nghề mang tính xã hội vì thế bạn phải dành nhiều thời gian và công sức để tham gia vào các sự kiện hay các hội thảo trong xã hội, từ đó phát triển khả năng giao tiếp và thuyết phục để có thể thuyết phục ban lãnh đạo hoặc khách hàng ủng hộ ý kiến và đồng ý phương án của mình.

3. Nhà phân tích bên mua (Buy-Side Analyst) là gì?

* Khái niệm

Nhà phân tích bên mua (Buy-Side Analyst) là các chuyên gia phân tích tài chính được các công ty quản lí đầu tư lớn thuê và các báo cáo của họ thường được sử dụng cho mục đích nội bộ. Nhà phân tích bên mua thường làm việc cho các đơn vị đầu tư có tổ chức như quĩ phòng hộ, quĩ hưu trí hoặc quĩ tương hỗ. Những cá nhân này thực hiện nghiên cứu và đưa ra khuyến nghị cho các đơn vị mà họ làm việc.

* Nội dung về nhà phân tích bên mua.

Các nhà phân tích bên mua sẽ xác định mức độ hứa hẹn của một khoản đầu tư và mức độ phù hợp với chiến lược đầu tư của quĩ. Những khuyến nghị này được lập ra dành riêng cho lợi ích của đơn vị mà họ làm việc và không dành cho bất kì ai ngoài đơn vị.

Nếu một đơn vị có một nhà phân tích giỏi, họ sẽ không muốn các quĩ cạnh tranh có thể tiếp cận cùng một lời khuyên. Thành công hay tài năng của một nhà phân tích bên mua được đánh giá bằng số lượng khuyến nghị có lợi nhuận mà anh ta hay cô ta đưa ra cho đơn vị.

Một nhà phân tích bên mua quan tâm nhiều hơn tới việc trở nên đúng đắn hơn là nhà phân tích cho bên bán. Trên thực tế, việc tránh các tiêu cực thường là một phần quan trọng trong công việc của một nhà phân tích bên mua và nhiều nhà phân tích theo đuổi công việc của họ từ suy nghĩ phải tìm ra điều gì có thể làm sai hướng trong một ý tưởng.

Các nhà phân tích bên mua nói chung có trách nhiệm hơn đối với các thông tin được đưa ra. Không có gì lạ đối với các đơn vị khi có các nhà phân tích ở các lĩnh vực công nghệ hay lĩnh vực công nghiệp, trong khi hầu hết các công ty cho bên bán sẽ có một số nhà phân tích ở các ngành cụ thể trong các lĩnh vực đó (ví dụ như phần mềm, chất bán dẫn, v.v...).

4. Nhà phân tích bên bán (Sell-side analyst) là gì?.

* Khái niệm

Nhà phân tích bên bán (Sell-side analyst) là các chuyên gia phân tích tài chính thường được thuê bởi các nhà môi giới, nhà giao dịch và những ngân hàng đầu tư. Nhà phân tích bên bán làm việc cho một công ty môi giới hoặc công ty quản lí các tài khoản cá nhân và đưa ra khuyến nghị cho các khách hàng của công ty.

* Nội dung về nhà phân tích bên bán

Các nhà phân tích bên bán là những người đưa ra các khuyến nghị thường nghe về "strong buy", "outperform", "neutral" hay "sell". Những đề xuất này giúp khách hàng đưa ra các quyết định mua và/hoặc bán một số cổ phiếu nhất định. Điều này có lợi cho nhà môi giới vì mỗi khi khách hàng đưa ra quyết định giao dịch cổ phiếu, nhà môi giới sẽ nhận được hoa hồng từ các giao dịch.

Ví dụ: Báo cáo cập nhật Vinamilk tháng 11 năm 2019 khuyến nghị NEUTRAL đối với VNM trên giá mục tiêu 131.400 đồng/cổ phiếu.

Công việc của một nhà phân tích bên bán là thuyết phục các bên mua chuyển hướng giao dịch của họ thông qua bàn giao dịch của công ty nhà phân tích, việc này cần rất nhiều thứ liên quan đến marketing.

Để có được doanh thu giao dịch, nhà phân tích phải được bên mua coi là nhà cung cấp các dịch vụ có giá trị. Để được như vậy thì thông tin mà họ đưa ra phải thực sự cần thiết nên một số nhà phân tích sẽ liên tục săn lùng thông tin mới hoặc góc độ độc quyền trong ngành.

Điều này không có nghĩa là các nhà phân tích bên bán khuyến nghị hay thay đổi ý kiến của họ về một cổ phiếu chỉ để tạo giao dịch. Tuy nhiên, điều quan trọng là các nhà phân tích này được trả tiền và cuối cùng đưa ra khuyến nghị cho môi giới, không phải khách hàng.

Những khuyến nghị này vốn đã chung chung nên do đó chúng có thể không phù hợp với các chiến lược đầu tư nhất định. Khi bạn đang xem xét đề xuất bên bán, điều quan trọng là xác định xem đề xuất đó có phù hợp với phong cách đầu tư cá nhân của bạn hay không.

5. Sự khác biệt giữa nhà phân tích bên mua và nhà phân tích bên bán.

Sự khác biệt chính giữa hai loại nhà phân tích này là loại công ty thuê họ và những người mà họ đưa ra khuyến nghị.

- Công ty thuê:

+ Nhà phân tích bên bán làm việc cho một công ty môi giới hoặc công ty quản lý tài khoản cá nhân và đưa ra các khuyến nghị cho khách hàng của công ty. Các nhà phân tích phía bên bán là những người đưa ra khuyến nghị thường xuyên nghe về "mua mạnh", "tốt hơn", "trung lập" hoặc "bán". Những khuyến nghị này giúp khách hàng đưa ra quyết định mua và / hoặc bán một số cổ phiếu. Điều này có lợi cho môi giới vì mỗi lần khách hàng quyết định mua cổ phiếu, môi giới sẽ nhận được hoa hồng trên các giao dịch.

Điều này không có nghĩa là các nhà phân tích bên bán đề nghị hoặc thay đổi quan điểm của họ đối với một cổ phiếu chỉ để tạo ra các giao dịch. Tuy nhiên, điều quan trọng là phải nhận ra rằng các nhà phân tích này được thanh toán và cuối cùng trả lời cho môi giới chứ không phải khách hàng. Hơn nữa, các khuyến nghị của nhà phân tích bên bán được gọi là "khuyến cáo chăn" vì họ không hướng tới bất kỳ khách hàng nào, mà là khối lượng chung của khách hàng của công ty. Những đề xuất này rất rộng rãi và do đó chúng có thể không phù hợp với các chiến lược đầu tư nhất định. Khi bạn đang xem xét đề xuất bên bán, điều quan trọng là xác định xem khuyến nghị có phù hợp với phong cách đầu tư cá nhân của bạn không

+ Một nhà phân tích bên mua thường làm việc cho một quỹ hưu trí hoặc công ty quỹ tương hỗ. Những cá nhân này thực hiện nghiên cứu và đưa ra khuyến nghị cho các nhà quản lý tiền của quỹ sử dụng chúng. Các nhà phân tích phía bên mua sẽ xác định mức độ hứa hẹn đầu tư và mức độ phù hợp với chiến lược đầu tư của quỹ; họ sẽ dựa trên các khuyến nghị của họ về bằng chứng này. Những khuyến nghị này, được thực hiện độc quyền vì lợi ích của quỹ trả cho họ, không có sẵn cho bất cứ ai bên ngoài quỹ. Nếu một quỹ sử dụng một nhà phân tích tốt, nó không muốn các quỹ cạnh tranh để có quyền truy cập vào cùng một lời khuyên. Sự thành công hay tài năng của một nhà phân tích bên mua được đánh giá bởi số lượng khuyến nghị có lợi nhuận mà họ thực hiện cho quỹ này.

- Kỹ năng cần thiết: Khi nói đến kỹ năng kỹ thuật, các nhà quản lý bên mua đòi hỏi các kỹ năng phân tích và tài chính cao hơn so với các nhà quản lý bên bán, vì họ tham gia vào việc ra quyết định quan trọng cho các khoản đầu tư. Người quản lý bên bán phải có những phẩm chất nhất định, như kỹ năng giao tiếp và viết mạnh mẽ, khả năng ưu tiên các nhiệm vụ, kiến thức cơ bản về MS Office, cam kết đạt được kết quả xuất sắc, kỹ năng đánh giá báo cáo tài chính và doanh nghiệp, sẵn sàng làm việc lâu hơn giờ để đáp ứng thời hạn, và các kỹ năng định lượng cần thiết để crunch số. Mặt khác, các nhà quản lý bên mua phải có trí tuệ cần thiết để xác định cơ hội đầu tư. Họ cũng có thể theo dõi thị trường liên tục phát triển, tạo báo cáo chất lượng và kịp thời để đưa ra quyết định đầu tư, phân tích ngành và rủi ro vốn có của nó, có lợi thế cạnh tranh bằng cách cập nhật tình trạng hiện tại của thị trường toàn cầu và giám sát hiệu suất của một danh mục đầu tư.

- Trách nhiệm:

+ Trách nhiệm chính của các công ty bên mua là sử dụng vốn của họ. Họ thường sử dụng phân tích hoặc tham chiếu giá được cung cấp bởi các tổ chức bên bán, chẳng hạn như ngân hàng đầu tư, để đưa ra quyết định đầu tư. Hơn nữa, họ duy trì một quỹ cho các hoạt động đầu tư.

+ Mặt khác, các công ty bán hàng, theo dõi chặt chẽ hoạt động của cổ phiếu và các công ty khác nhau, đưa ra các dự đoán trong tương lai trên cơ sở các xu hướng và phân tích. Điều này dẫn đến việc họ đưa ra một báo cáo nghiên cứu có chứa các khuyến nghị nghiên cứu, tức là giá mục tiêu. Các công ty này chủ yếu bán ý tưởng cho khách hàng của họ miễn phí. Mô tả công việc của họ thường liên quan đến việc phân tích báo cáo tài chính, kết quả hàng quý và bất kỳ dữ liệu nào khác được công khai. Các công ty bên bán cung cấp dịch vụ của họ cho các công ty bên mua để hỗ trợ họ đưa ra các quyết định liên quan đến đầu tư của họ.