Mục lục bài viết

1. Tội nhập khẩu, phát tán các loài ngoại lai xâm hại được quy định như thế nào?

Tội nhập khẩu, phát tán các loài ngoại lai xâm hại được quy định tại Điều 246 Bộ luật hình sự 2015 sửa đổi 2017, cụ thể như sau:

Điều 246. Tội nhập khẩu, phát tán các loài ngoại lai xâm hại
1. Người nào thực hiện một trong các hành vi sau đây, thì bị phạt tiền từ 100.000.000 đồng đến 1.000.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 01 năm đen 05 năm:
a) Nhập khẩu trái phép loài động vật, thực vật ngoại lai xâm hại hoặc loài động vật, thực vật ngoại lai có nguy cơ xâm hại trong trường hợp vật phạm pháp trị giá từ 250.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng hoặc trong trường hợp vật phạm pháp trị giá dưới 250.000.000 đồng nhung đã bị xử phạt vì phạm hành chính về hành vi này mà còn vi phạm;
b) Phát tán loài động vật, thực vật ngoại lai xâm hại hoặc loài động vật, thực vật ngoại lai có nguy cơ xâm hại, gây thiệt hại về tài sản từ 150.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng.
2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 03 năm đến 07 năm:
a) Có tổ chức;
b) Nhập khẩu trái phép loài động vật, thực vật ngoại lai xâm hại hoặc loài động vật, 'thực vật ngoại lai có nguy cơ xâm hại trong trường họp vật phạm pháp trị giả 500.000.000 đồng trở lên;
c) Phát tán loài động vật, thực vật ngoại lai xâm hại hoặc loài động vật, thực vật ngoại lai có nguy cơ xâm hại, gãy thiệt hại về tài sản 500.000.000 đồng trở lên;
d) Tái phạm nguy hiểm.
3. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 500.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.
4. Pháp nhân thương mại phạm tội quy định tại Điều này, thì bị phạt như sau:
a) Phạm tội thuộc trường hợp quy định tại khoản 1 Điều này, thì bị phạt tiền từ 1.000.000.000 đồng đến 3.000.000.000 đồng;
b) Phạm tội thuộc trường hợp quy định tại khoản 2 Điều này, thì bị phạt tiền từ 3.000.000.000 đồng đến 5.000.000.000 đồng hoặc đĩnh chỉ hoạt động có thời hạn từ 06 thảng đến 03 năm;
c) Pháp nhân thương mại còn có thể bị phạt tiền từ 100.000.000 đồng đến 1.000.000.000 đồng, cấm kinh doanh, cấm hoạt động trong một so lĩnh vực nhất định hoặc cấm huy động von từ 01 năm đen 03 năm.

Những quan điểm mới khi phân tích tội nhập khẩu, phát tán các loài ngoại lai xâm hại?

Luật sư tư vấn pháp luật Hình sự, gọi: 1900.6162

2. Bình luận

Điều luật gồm 4 khoản. Trong đó, khoản 1 quy định các dấu hiệu pháp lý và khung hình phạt cơ bản của tội nhập khẩu, phát tán các loài ngoại lai xâm hại; khoản 2 quy định các trường hợp phạm tội tăng nặng; khoản 3 quy định khung hình phạt bổ sung đối với người phạm tội và khoản 4 quy định khung hình phạt cho pháp nhân thương mại phải chịu trách nhiệm hình sự.

2.1 Dấu hiệu chủ thể của tội phạm

Chủ thể của tội nhập khẩu, phát tán các loài ngoại lai xâm hại được quy định là chủ thể bình thường và theo Điều 12 BLHS là người từ đủ 14 tuổi trở lên nếu hành vi phạm tội thuộc các khoản 2, 3 và 4 của điều luật hoặc là người từ đủ 16 tuổi trở lên nếu hành vi phạm tội thuộc khoản 1 của điều luật.

2.2 Dấu hiệu hành vi khách quan của tội phạm

Hành vi khách quan của tội phạm này được quy định có thể là:
Thứ nhất, hành vi nhập khẩu trái phép các đối tượng sau:
+ Các loài động vật, thực vật ngoại lai xâm hại. Động vật, thực vật ngoại lai hay còn gọi là những động, thực vật lạ xâm nhập môi trường như ốc bươu vàng, cá tỳ bà, rùa tai đỏ, tôm càng đỏ, cây trinh nữ (cây xấu hổ), cỏ lào, bèo tây (bèo lục bình, bèo Nhật Bản),... là những sinh vật có khả năng phát tán nhanh, mạnh, có khả năng thích ứng cao với nhiều điều kiện môi trường. Tiêu chí để xác định loài ngoại lai xâm hại là khi loài đó đáp ứng được một trong hai tiêu chí tại khoản 1 Điều 1 Thông tư liên tịch số 27/2013/TTLT-BTNMT-BNNPTNT ngày 26/9/2013 của Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường và Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn. Thứ nhất, loài đó phải “đã tự thiết lập quần thể trong tự nhiên, đang lấn chiếm nơi sinh sống, cạnh tranh thức ăn và gây hại đối với các sinh vật bản địa, có khả năng phát tán mạnh; có xu hướng hoặc đang gây mất cân bằng sinh thái tại nơi chúng xuất hiện ở Việt Nam”. Thứ hai, loài đó phải thể hiện có xâm hại qua khảo nghiệm, thử nghiệm.
+ Các loài động vật, thực vật ngoại lai có nguy cơ xâm hại. Đây là đối tượng tác động mới được mở rộng thêm trong quy định của điều này so với quy định tương ứng tại Điều 19la BLHS năm 1999. Theo Thông tư liên tịch số 27/2013/TTLT-BTNMT-BNNPTNT ngày 26/9/2013 của Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường và Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, động thực vật ngoại lai có nguy cơ xâm hại là loài ngoại lai có nguy cơ xâm hại đã xuất hiện ở 'Việt Nam phải “chưa tự thiết lập được quần thể trong tự nhiên, có xu hướng lấn chiếm nơi sinh sống, cạnh tranh thức ăn, gây hại đối với loài bản địa; hoặc qua khảo nghiệm, thử nghiệm, điều tra, đánh giá thấy biểu hiện nguy cơ xâm hại”; hoặc các loài động vật, thực ngoại lai có nguy cơ xâm hại chưa xuất hiện ở Việt Nam nhưng đã được ghi nhận xâm hại từ hai quốc gia trở lên có điều kiện sinh thái tương tự với Việt Nam”. Các loài động, thực vật ngoại lai có nguy cơ xâm hại như tôm hùm nước ngọt, cá hoàng đế, dê hircus, cây cúc leo, gừng dại, cây hoa tulip châu Phi (cây uất kim hương châu Phi),.. .
Hành vi nhập khẩu trái phép được hiểu là đưa những đối tượng nói trên từ ngước ngoài vào Việt Nam một cách trái phép bằng đường bộ, đường thuỷ, đường hàng không, Trong đó, đặc điểm trái phép có thể hiểu là nhập khẩu không có giấy phép (không được cơ quan có thẩm quyền cấp giấy phép) hoặc các loài động vật, thực vật được nhập khẩu trên thực tế không đúng như giấy phép đã được cấp.
Thứ hai, hành vi phát tán loài động vật, thực vật ngoại lai xâm hại hoặc loài động vật, thực vật ngoại lai có nguy cơ xâm hại. Hành vi phát tán ở đây được hiểu là đưa rộng rãi ra môi trường, đưa ra nhiều nơi các đối tượng kể trên, gây ảnh hưởng không tốt đến môi trường.
- Dấu hiệu mức độ nghiêm trọng của hành vi hoặc hậu quả của tội phạm
+ Đối với hành vi nhập khẩu trái phép các loài động, thực vật ngoại lai xâm hại hoặc ngoại lai có nguy cơ xâm hại, điều luật quy định hành vi cấu thành tội phạm về mặt khách quan khi vật phạm pháp có trị giá từ 250 triệu đồng trở lên.
+ Đối với hành vi nhập khẩu trái phép các loài động, thực vật ngoại lai xâm hại hoặc ngoại lai có nguy cơ xâm hại, điều luật quy định hành vi cấu thành tội phạm về mặt khách quan khi vật phạm pháp có trị giá từ 250 triệu đồng trở lên.
+ Đối với hành vi phát tán các loài động, thực vật ngoại lai xâm hại hoặc có nguy cơ xâm hại, điều luật quy định hành vi cấu thành tội phạm về mặt khách quan khi gây thiệt hại về tài sản từ 150 triệu đồng trở lên. Thiệt hại ở đây có thể hiểu là thiệt hại do các loài động, thực vật này gây ra do được phát tán như làm hỏng cây trồng hoặc là thiệt hại do phải chi phí cho việc tiến hành các biện pháp đối phó, ngăn chặn các loài ngoại lai xâm hại này phát triển.

2.3 Dấu hiệu lỗi của chủ thể

Lỗi của chủ thể được quy định là lỗi cố ý. Người nhập khẩu hoặc phát tán các loài động vật, thực vật ngoại lai xâm hại hoặc các loài động vật, thực vật ngoại lai có nguy cơ xâm hại nhận thức được hành vi của mình là nguy hiểm, trái với quy định của pháp luật nhưng vẫn thực hiện hành vi.

2.4 Khung hình phạt

Khoản 1 của điều luật quy định khung hình phạt cơ bản là phạt tiền từ 100 triệu đồng đến 01 tỷ đồng, phạt cải tạo không giam giữ đen 03 năm hoặc phạt tù từ 01 năm đến 05 năm.
Khoản 2 của điều luật quy định khung hình phạt tăng nặng có mức phạt tù từ 03 năm đến 07 năm được áp dụng cho trường hợp phạm tội có một trong các tình tiết định khung hình phạt tăng nặng sau:
- Có tổ chức: Đây là trường hợp đồng phạm mà trong đó có sự câu kết chặt chẽ giữa những người đồng phạm/63 °
- Nhập khẩu trái phép loài động vật, thực vật ngoại lai xâm hại hoặc loài động vật, thực vật ngoại lai có nguy cơ xăm hại trong trường họp vật phạm pháp trị giá 500.000.000 đồng trở lên: Đây là trường hợp phạm tội ở dạng hành vi nhập khẩu với số lượng lớn hơn nên trị giá lớn hơn so với trường hợp được quy định tại khoản 1 (từ 500 triệu đồng trở lên).
- Phát tán loài động vật, thực vật ngoại lai xâm hại hoặc loài động vật, thực vật ngoại lai có nguy CO'xâm hại, gây thiệt hại về tài sản 500.000.000 đèìig trở lên,- Đây là trường hợp phạm tội ở dạng hành vi phát tán các loài sinh vật ngoại lai xâm hại hoặc có nguy cơ xâm hại đã gây thiệt hại lớn hơn so với trường hợp được quy định tại khoản 1 (ttr 500 triệu đồng trở lên).
- Tải phạm nguy hiểm: Đây là trường họp phạm tội thỏa mãn các dấu hiệu của tái phạm nguy hiểm được quy định tại Điều 53 BLHS.
Khoản 3 của điều luật quy định khung hình phạt bổ sung (có thể được áp dụng) cho người phạm tội là: Phạt tiền từ 50 triệu đồng đến 500 triệu đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.
Khoản 4 của điều luật quy định khung hình phạt cho pháp nhân thương mại phải chịu trách nhiệm hình sự. Cụ thể:
- Nếu hành vi phạm tội thuộc khoản 1 của điều luật thì khung hình phạt cho pháp nhân thương mại có mức phạt tiền từ 01 tỷ đồng đển 03 tỷ đồng.
- Nếu hành vi phạm tội thuộc khoản 2 của điều luật thì khung hình phạt cho pháp nhân thương mại là phạt tiền từ 03 tỷ đồng đến 05 tỷ đồng hoặc đình chỉ hoạt động từ 06 tháng đến 03 năm.
- Pháp nhân thương mại còn có thể bị áp dụng hình phạt bổ sung là phạt tiền từ 100 triệu đồng đến 01 tỷ đồng, cấm kinh doanh, cấm hoạt động trong một số lĩnh vực nhất định hoặc cấm huy động vốn từ 01 năm đến 03 năm.
Trân trọng!
Bộ phận tư vấn pháp luật hình sự - Công ty luật Minh Khuê