1. Điểm giống nhau giữa lạm dụng chức vụ quyền hạn và lợi dụng chức vụ quyền hạn
Lợi dụng chức vụ quyền hạn và lạm dụng chức vụ quyền hạn có một số điểm tương đồng như sau:
- Đều liên quan đến việc sử dụng chức vụ và quyền hạn của một người đứng đầu hoặc có quyền lực để đạt được lợi ích cá nhân hoặc mục đích riêng mà không tuân thủ các quy tắc, quy định hoặc pháp luật.
- Cả hai đều liên quan đến việc sử dụng quyền lực và ảnh hưởng của chức vụ để thu hút sự ủng hộ, kiểm soát hoặc chi phối người khác một cách không công bằng hoặc bất hợp pháp.
- Cả lợi dụng chức vụ quyền hạn và lạm dụng chức vụ quyền hạn đều có thể gây hại cho lợi ích chung, gây mất công, gây tổn thương đến các cá nhân hoặc tổ chức, và làm suy yếu sự tin tưởng và trật tự xã hội.
2. Điểm khác nhau giữa lạm dụng chức vụ quyền hạn và lợi dụng chức vụ quyền hạn
| Tiêu chí | Lợi dụng chức vụ quyền hạn | Lạm dụng chức vụ quyền hạn |
| Căn cứ pháp lý | Điều 356 Bộ luật Hình sự năm 2015 Khoản 6 Điều 3 Nghị quyết 03/2020/NQ-HĐTP | Điều 355 Bộ luật Hình sự năm 2015 Khoản 5 Điều 3 Nghị quyết 03/2020/NQ-HĐTP |
| Khái niệm | Lợi dụng chức vụ và quyền hạn là việc sử dụng chức vụ và quyền hạn được giao để vi phạm, không tuân thủ hoặc thực hiện không chính xác theo quy định của pháp luật | Lạm dụng chức vụ và quyền hạn là hành vi sử dụng quyền hạn, chức trách và nhiệm vụ vượt quá phạm vi được giao, hoặc thực hiện những nhiệm vụ, quyền hạn mà không được phân công hoặc có thẩm quyền trong lĩnh vực đó |
| Mặt chủ quan | Lợi dụng chức vụ, quyền hạn có thể xuất phát từ hai động cơ chính: động cơ vụ lợi và động cơ cá nhân. Động cơ vụ lợi là khi một cá nhân có mong muốn đạt được lợi ích vật chất hoặc tinh thần cho bản thân hoặc cho người khác mà họ quan tâm. Động cơ cá nhân khác là khi lạm dụng chức vụ, quyền hạn được thực hiện vì các lợi ích phi vật chất như nể nang, củng cố uy tín hoặc địa vị cá nhân | Lạm dụng chức vụ và quyền hạn có thể dẫn đến hành vi lỗi cố ý trực tiếp, trong đó người lạm dụng chức vụ có động cơ vụ lợi nhằm chiếm đoạt tài sản của người khác. Động cơ là một yếu tố quan trọng và đặc trưng của tội lỗi này |
| Mặt khách quan | Tội phạm này có hành vi khách quan là lợi dụng chức vụ và quyền hạn để vi phạm, không tuân thủ hoặc thực hiện không đúng theo công vụ. Hậu quả của hành vi tội phạm này mang tính nguy hiểm cho xã hội và được xem là dấu hiệu pháp lý bắt buộc trong việc xác định tội phạm | Hành vi khách quan của tội này là việc vượt quá quyền hạn đã có nhằm chiếm đoạt tài sản của người khác. Hành vi này chỉ được thực hiện dựa trên cơ sở chức vụ và quyền hạn đã được người phạm tội sở hữu. Hậu quả của tội này là người phạm tội phải thực hiện việc chiếm đoạt tài sản của người khác để tạo thành tội phạm. Tuy nhiên, hậu quả không phải là yếu tố bắt buộc trong việc xác định tội phạm này |
| Chủ thể | Đối tượng phạm tội cần đủ tuổi và có khả năng chịu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật. Chủ thể đặc biệt trong trường hợp này được xác định là người có chức vụ và quyền hạn theo quy định của Điều 352 trong Bộ luật Hình sự năm 2015 | Đối tượng phạm tội cần đủ tuổi và có khả năng chịu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật. Chủ thể đặc biệt trong trường hợp này được xác định là người có chức vụ và quyền hạn theo quy định của Điều 352 trong Bộ luật Hình sự năm 2015 |
| Khách thể | Tội phạm này liên quan đến việc xâm phạm vào hoạt động chính đáng của các cơ quan và tổ chức xã hội, đồng thời làm tổn hại đến quyền và lợi ích hợp pháp của cả cơ quan, tổ chức và công dân. Hành vi này gây ảnh hưởng tiêu cực đến sự hoạt động chính trị, kinh tế và xã hội, gây đe dọa đến sự ổn định và an ninh của xã hội. Ngoài ra, tội phạm này cũng gây thiệt hại đáng kể đến uy tín và danh dự của các cơ quan, tổ chức và công dân liên quan. Điều này đòi hỏi các biện pháp hình sự phải được áp dụng để bảo vệ hoạt động chính đáng và quyền lợi của cơ quan, tổ chức và công dân | Tội phạm này liên quan đến việc xâm phạm vào hoạt động chính đáng của các cơ quan và tổ chức xã hội, đồng thời làm tổn hại đến quyền và lợi ích hợp pháp của cả cơ quan, tổ chức và công dân. Hành vi này gây ảnh hưởng tiêu cực đến sự hoạt động chính trị, kinh tế và xã hội, gây đe dọa đến sự ổn định và an ninh của xã hội. Ngoài ra, tội phạm này cũng gây thiệt hại đáng kể đến uy tín và danh dự của các cơ quan, tổ chức và công dân liên quan. Điều này đòi hỏi các biện pháp hình sự phải được áp dụng để bảo vệ hoạt động chính đáng và quyền lợi của cơ quan, tổ chức và công dân |
3. Ví dụ minh họa về lạm dụng chức vụ quyền hạn và lợi dụng chức vụ quyền hạn
* Lạm dụng chức vụ quyền hạn
Nguyễn Thị B là Thị trưởng thành phố C. B được phân công trách nhiệm quản lý và phát triển các dự án công trình giao thông. Tuy nhiên, B đã lợi dụng chức vụ và quyền hạn của mình để thực hiện hành vi vượt quá chức trách và nhiệm vụ được giao.
Một công ty xây dựng tên là ABC, thuộc sở hữu của gia đình B, đã đề xuất một dự án xây dựng một cầu mới tại một con sông trong thành phố. Tuy nhiên, dự án này đã bị từ chối vì không đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật và an toàn.
Bất chấp việc không được phân công phụ trách lĩnh vực xây dựng và quản lý cầu, B đã ra quyết định thu hồi một khu đất quanh khu vực dự án từ một công ty khác, sau đó chuyển giao cho công ty ABC của gia đình mình. Hành vi này không chỉ vi phạm chức trách và nhiệm vụ của B, mà còn tạo ra sự thiếu minh bạch và không công bằng trong quá trình quyết định và phân phối tài nguyên công cộng.
Với tình huống trên, Nguyễn Thị B đã lạm dụng chức vụ và quyền hạn để đạt lợi ích cá nhân cho công ty gia đình mình. Hành vi này gây hại đến lợi ích chung, tạo ra sự mất cân đối và phá vỡ nguyên tắc trung thực, minh bạch trong việc quản lý tài nguyên công cộng và phát triển đô thị
* Lợi dụng chức vụ quyền hạn
Trong một tỉnh A, ông Trần Văn C là Giám đốc Sở Y tế. Ông C sử dụng chức vụ và quyền hạn của mình để lạm dụng và tiến hành hành vi không đúng theo công vụ và pháp luật.
Cụ thể, ông C đã nhận lãnh một số tiền hối lộ từ một nhà sản xuất thuốc, nhằm đảm bảo việc cấp phép và xác nhận chất lượng cho một loạt sản phẩm thuốc của họ. Mặc dù sản phẩm này không đáp ứng các tiêu chuẩn và yêu cầu kỹ thuật về an toàn và hiệu quả trong lĩnh vực y tế, ông C vẫn sử dụng quyền lực của mình để cấp phép cho sản phẩm này và xác nhận rằng nó đáp ứng các quy định pháp luật.
Bằng cách tiếp nhận tiền hối lộ và thực hiện hành vi trái với công vụ, ông C đã lợi dụng chức vụ quyền hạn của mình một cách phi pháp và không công bằng. Hành vi này không chỉ gian lận và vi phạm quy định pháp luật về công tác kiểm định và cấp phép sản phẩm y tế, mà còn có hậu quả tiêu cực đối với sức khỏe và sự an toàn của công chúng. Điều này làm suy yếu niềm tin của người dân vào hệ thống y tế và gây tổn hại đến uy tín của Sở Y tế cũng như ngành y tế tổng thể.
Với tình huống trên, việc lạm dụng chức vụ và quyền hạn của ông Trần Văn C đã tạo ra một sự mất cân đối và thiếu minh bạch trong quy trình cấp phép và quản lý sản phẩm y tế. Đây là một ví dụ rõ ràng về lợi dụng chức vụ quyền hạn để đạt lợi ích cá nhân, gian lận và vi phạm nghiêm trọng quy định pháp luật trong lĩnh vực y tế.
Bên cạnh nội dung trên, khách hàng có thể tham khải bài viết:
- Hình phạt tội lợi dụng chức vụ, quyền hạn khi thi hành công vụ?
- Lợi dụng chức vụ quyền hạn để can thiệp bất hợp pháp vào hoạt động đấu thầu có bị xử lý hình sự?.
Còn vướng mắc, vui lòng liên hệ Luật sư tư vấn pháp luật hình sự miễn phí trực tuyến 24/7: 1900.6162 hoặc gửi email tới: lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ. Trân trọng./.
