Mục lục bài viết

Học viên theo học tại các học viện, trường sĩ quan và cơ sở đào tạo trong Quân đội nhân dân Việt Nam là nhóm đối tượng được hưởng nhiều chế độ đặc thù. Bên cạnh việc được bảo đảm về học phí, ăn ở, quân trang và chăm sóc sức khỏe, học viên còn được hưởng phụ cấp quân hàm hằng tháng theo cấp bậc tương ứng.

Tuy nhiên, khoản tiền học viên nhận trong thời gian đào tạo không nên nhầm với tiền lương của sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp. Mức hưởng còn phụ thuộc vào cấp bậc quân hàm, hệ số phụ cấp, mức lương cơ sở và một số yếu tố khác theo quy định của pháp luật.

 

1. Học viên quân đội có được hưởng lương hay trợ cấp hàng tháng không?

Căn cứ Luật Sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam và Nghị định 204/2004/NĐ-CP về chế độ tiền lương đối với cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang, học viên đang theo học tại các học viện, trường sĩ quan, trường đại học, cao đẳng trong Quân đội nhân dân Việt Nam chưa thuộc trường hợp được xếp lương như sĩ quan tại ngũ hoặc quân nhân chuyên nghiệp hưởng lương.

Do đó, trong thời gian đào tạo, học viên quân đội không hưởng tiền lương hằng tháng theo bảng lương sĩ quan như người đã tốt nghiệp, được phong quân hàm và bố trí công tác.

Thay vào đó, học viên được hưởng phụ cấp quân hàm hằng tháng theo cấp bậc quân hàm tương ứng trong quá trình đào tạo.

Có thể hiểu:

Học viên đang đào tạo => chưa hưởng lương sĩ quan => được hưởng phụ cấp quân hàm hằng tháng + các chế độ bảo đảm dành cho học viên quân đội.

Điểm đặc biệt là khoản phụ cấp bằng tiền không phải toàn bộ quyền lợi của học viên. Trong thời gian học tập tập trung, Nhà nước bảo đảm nhiều nhu cầu thiết yếu theo chế độ của quân đội.

Cụ thể, học viên được bảo đảm chi phí đào tạo, giáo trình và tài liệu phục vụ học tập; được bảo đảm chế độ ăn theo tiêu chuẩn; được bố trí nơi ở; cấp phát quân trang và trang bị cá nhân theo tiêu chuẩn; được bảo đảm chế độ khám, chữa bệnh, bảo hiểm y tế và các điều kiện phục vụ đời sống văn hóa, tinh thần.

Như vậy, khoản phụ cấp quân hàm hằng tháng chủ yếu là khoản tiền để học viên chủ động phục vụ những nhu cầu chi tiêu cá nhân, còn những nhu cầu cơ bản như học tập, ăn, ở, quân trang và chăm sóc sức khỏe đã được bảo đảm theo chế độ.

Cần phân biệt rõ:

  • Tiền lương: áp dụng đối với người thuộc diện hưởng lương theo chức vụ, chức danh, cấp bậc quân hàm hoặc ngạch, bậc tương ứng.
  • Phụ cấp quân hàm của học viên: khoản tiền được xác định theo hệ số phụ cấp quân hàm mà học viên được hưởng trong thời gian đào tạo.
  • Các chế độ bảo đảm khác: bao gồm đào tạo, ăn, ở, quân trang, y tế và các tiêu chuẩn khác theo quy định.

=> Vì vậy, học viên quân đội có khoản tiền được nhận hằng tháng nhưng trong thời gian đào tạo, khoản này về bản chất là phụ cấp quân hàm chứ không phải tiền lương sĩ quan.

 

2. Quy định về mức phụ cấp của học viên quân đội hiện nay

Mức phụ cấp quân hàm hằng tháng được xác định căn cứ vào mức lương cơ sở và hệ số phụ cấp quân hàm mà học viên đang hưởng.

Công thức tính như sau:

Mức phụ cấp quân hàm hằng tháng = Mức lương cơ sở × Hệ số phụ cấp quân hàm hiện hưởng.

Hệ số phụ cấp được xác định tương ứng với cấp bậc quân hàm của học viên trong quá trình đào tạo.

Cụ thể:

Năm học Cấp bậc quân hàm tương ứng Hệ số phụ cấp
Năm thứ nhất Binh nhì 0,40
Năm thứ hai Binh nhất 0,45
Năm thứ ba Hạ sĩ 0,50
Năm thứ tư Trung sĩ 0,60
Năm thứ năm Thượng sĩ 0,70

Như vậy, nếu học viên đáp ứng điều kiện để được nâng cấp bậc quân hàm theo quá trình đào tạo thì hệ số phụ cấp cũng tăng tương ứng.

Theo mức lương cơ sở 2.340.000 đồng/tháng được áp dụng từ ngày 01/7/2024 theo Nghị định 73/2024/NĐ-CP, mức phụ cấp tương ứng được xác định như sau:

  • Binh nhì, hệ số 0,40: 2.340.000 × 0,40 = 936.000 đồng/tháng.
  • Binh nhất, hệ số 0,45: 2.340.000 × 0,45 = 1.053.000 đồng/tháng.
  • Hạ sĩ, hệ số 0,50: 2.340.000 × 0,50 = 1.170.000 đồng/tháng.
  • Trung sĩ, hệ số 0,60: 2.340.000 × 0,60 = 1.404.000 đồng/tháng.
  • Thượng sĩ, hệ số 0,70: 2.340.000 × 0,70 = 1.638.000 đồng/tháng.

Theo mốc điều chỉnh từ ngày 01/7/2026 được áp dụng trong quy định về chế độ tiền lương, phụ cấp đối với các đối tượng thuộc Bộ Quốc phòng, với mức làm căn cứ 2.530.000 đồng/tháng, mức phụ cấp được tính như sau:

Cấp bậc Hệ số Mức phụ cấp hằng tháng
Binh nhì 0,40 1.012.000 đồng
Binh nhất 0,45 1.138.500 đồng
Hạ sĩ 0,50 1.265.000 đồng
Trung sĩ 0,60 1.518.000 đồng
Thượng sĩ 0,70 1.771.000 đồng

Ví dụ, học viên đang hưởng hệ số phụ cấp quân hàm 0,60 thì mức phụ cấp được xác định:

2.530.000 đồng × 0,60 = 1.518.000 đồng/tháng.

Học viên hưởng hệ số 0,70:

2.530.000 đồng × 0,70 = 1.771.000 đồng/tháng.

Đây là khoản phụ cấp quân hàm bằng tiền. Khi xác định tổng thể chế độ của học viên còn phải tính đến những quyền lợi được Nhà nước bảo đảm trực tiếp như tiền ăn, nơi ở, quân trang, đào tạo, chăm sóc sức khỏe và các chế độ khác.

 

Học viên được cử học tại trường ngoài quân đội

Căn cứ Nghị định 73/2005/NĐ-CP và Thông tư liên tịch 119/2005/TTLT-BQP-BGD&ĐT-BKH&ĐT-BTC, học viên quân đội được cử đào tạo tại các cơ sở giáo dục ngoài quân đội trong nước vẫn được bảo đảm chế độ theo đối tượng được Bộ Quốc phòng cử đi học.

Các chế độ có thể bao gồm phụ cấp quân hàm, sinh hoạt phí, tiền ăn, trang phục, bảo hiểm y tế và các khoản bảo đảm khác theo quy định.

Trường hợp học viên đáp ứng điều kiện được cơ sở giáo dục cấp học bổng khuyến khích học tập thì việc hưởng học bổng được thực hiện theo chế độ áp dụng đối với học viên.

 

Học viên quân đội được cử đi đào tạo ở nước ngoài

Đối với học viên được Bộ Quốc phòng cử đi đào tạo ở nước ngoài, chế độ bảo đảm được thực hiện theo quyết định cử đi học và chính sách áp dụng đối với chương trình đào tạo.

Các khoản được bảo đảm có thể bao gồm học phí, sinh hoạt phí, bảo hiểm y tế, tiền vé máy bay lượt đi và lượt về cùng các khoản chi phí khác thuộc chế độ.

Nếu phía nước ngoài cấp học bổng hoặc hỗ trợ sinh hoạt phí thì việc thanh toán, hỗ trợ phần chênh lệch được xác định theo chế độ áp dụng đối với từng trường hợp.

 

3. Các yếu tố ảnh hưởng đến mức trợ cấp học viên quân đội

Mức phụ cấp học viên quân đội không cố định cho tất cả học viên và trong toàn bộ khóa học. Số tiền thực tế phụ thuộc vào cấp bậc quân hàm, quá trình học tập và rèn luyện, mức lương cơ sở cùng các chế độ bổ sung mà học viên đủ điều kiện được hưởng.

Trước hết, cấp bậc quân hàm là yếu tố trực tiếp quyết định hệ số phụ cấp. Theo lộ trình thông thường:

Năm thứ nhất/Binh nhì => hệ số 0,40.

Năm thứ hai/Binh nhất => hệ số 0,45.

Năm thứ ba/Hạ sĩ => hệ số 0,50.

Năm thứ tư/Trung sĩ => hệ số 0,60.

Năm thứ năm/Thượng sĩ => hệ số 0,70.

Tuy nhiên, việc nâng cấp bậc quân hàm còn phụ thuộc vào kết quả học tập, rèn luyện, chấp hành kỷ luật và điều kiện theo quy định. Học viên không đáp ứng điều kiện nâng cấp bậc có thể chưa được áp dụng hệ số cao hơn.

Yếu tố thứ hai là mức lương cơ sở.

Do phụ cấp được tính bằng mức lương cơ sở nhân với hệ số nên khi mức lương cơ sở được điều chỉnh, số tiền học viên nhận được cũng thay đổi dù cấp bậc quân hàm vẫn giữ nguyên.

Ví dụ, cùng hệ số 0,50:

Với mức lương cơ sở 1.800.000 đồng => phụ cấp là 900.000 đồng/tháng.

Với mức lương cơ sở 2.340.000 đồng => phụ cấp là 1.170.000 đồng/tháng.

Với mức 2.530.000 đồng => phụ cấp là 1.265.000 đồng/tháng.

Yếu tố thứ ba là chức vụ quản lý được giao.

Trong quá trình đào tạo, một số học viên có thể được bổ nhiệm giữ các chức vụ quản lý trong khung học viên như Tiểu đội trưởng, Phó Trung đội trưởng hoặc các chức vụ tương ứng. Nếu thuộc đối tượng được hưởng phụ cấp chức vụ theo quy định thì ngoài phụ cấp quân hàm, học viên còn có thể được hưởng khoản phụ cấp chức vụ tương ứng.

Yếu tố thứ tư là địa bàn học tập, thực tập hoặc thực hiện nhiệm vụ.

Đối với trường hợp thuộc phạm vi áp dụng chính sách tại vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo hoặc địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, học viên có thể được hưởng chế độ bổ sung nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện của chính sách tương ứng.

Ngoài ra, cần phân biệt phụ cấp của người đang là học viên với chế độ thu hút, trọng dụng nhân tài sau khi tốt nghiệp.

Theo Nghị định 363/2025/NĐ-CP, một số trường hợp có thành tích đặc biệt xuất sắc, sau khi đáp ứng điều kiện và được áp dụng chính sách trọng dụng, có thể được hưởng các chế độ ưu đãi tăng thêm. Đây không phải khoản phụ cấp mặc nhiên áp dụng cho tất cả học viên đang học tại trường quân đội.

Như vậy:

Mức phụ cấp cơ bản = Mức lương cơ sở × Hệ số phụ cấp quân hàm.

Tổng số tiền có thể được hưởng = Phụ cấp quân hàm + phụ cấp chức vụ hoặc chế độ bổ sung khác nếu đủ điều kiện.

Tổng quyền lợi của học viên = Khoản tiền được hưởng + chế độ đào tạo + ăn ở + quân trang + chăm sóc sức khỏe + các chế độ bảo đảm khác.

 

4. Giải đáp các thắc mắc thường gặp về chế độ của học viên quân đội

Học viên quân đội có được nhận lương hằng tháng không?

Không hưởng tiền lương sĩ quan trong thời gian đang đào tạo nếu chưa thuộc đối tượng được xếp lương theo quy định. Thay vào đó, học viên được hưởng phụ cấp quân hàm hằng tháng theo cấp bậc và hệ số tương ứng.

 

Học viên năm nhất trường quân đội được nhận bao nhiêu tiền một tháng?

Học viên năm thứ nhất mang cấp bậc tương ứng Binh nhì có hệ số phụ cấp 0,40.

Với mức 2.530.000 đồng/tháng dùng làm căn cứ từ ngày 01/7/2026:

2.530.000 × 0,40 = 1.012.000 đồng/tháng.

Do đó, mức phụ cấp tương ứng là 1.012.000 đồng/tháng.

 

Học viên năm 2 được nhận bao nhiêu?

Nếu mang cấp bậc Binh nhất, hệ số 0,45:

2.530.000 × 0,45 = 1.138.500 đồng/tháng.

 

Học viên năm 3 được nhận bao nhiêu?

Nếu mang cấp bậc Hạ sĩ, hệ số 0,50:

2.530.000 × 0,50 = 1.265.000 đồng/tháng.

 

Học viên năm 4 được nhận bao nhiêu?

Nếu mang cấp bậc Trung sĩ, hệ số 0,60:

2.530.000 × 0,60 = 1.518.000 đồng/tháng.

 

Học viên năm 5 được nhận bao nhiêu?

Nếu mang cấp bậc Thượng sĩ, hệ số 0,70:

2.530.000 × 0,70 = 1.771.000 đồng/tháng.

Các con số trên là mức phụ cấp quân hàm, không phải tổng giá trị mọi chế độ mà học viên được hưởng.

 

Học viên quân đội có phải đóng học phí không?

Học viên thuộc diện đào tạo trong quân đội được Nhà nước bảo đảm kinh phí đào tạo theo chế độ, vì vậy không phải tự đóng học phí theo cơ chế như sinh viên dân sự thông thường.

 

Học viên quân đội có phải tự trả tiền ăn, tiền ở không?

Học viên được bảo đảm chế độ ăn theo tiêu chuẩn và được bố trí nơi ở trong quá trình đào tạo tập trung. Vì vậy, phụ cấp quân hàm hằng tháng không phải khoản tiền để học viên tự thanh toán toàn bộ chi phí ăn và thuê chỗ ở.

 

Học viên có phải tự mua quân phục không?

Quân trang được cấp phát theo tiêu chuẩn và chế độ của Bộ Quốc phòng. Học viên không phải tự mua toàn bộ quân trang bắt buộc phục vụ học tập, huấn luyện theo cách sinh viên thông thường tự mua trang phục cá nhân.

 

Học viên quân đội có được hưởng bảo hiểm y tế không?

Có. Học viên được bảo đảm chế độ chăm sóc sức khỏe và bảo hiểm y tế theo quy định áp dụng đối với đối tượng thuộc lực lượng vũ trang.

 

Thân nhân học viên quân đội có được cấp thẻ bảo hiểm y tế không?

Nghị định 27/2016/NĐ-CP quy định các chế độ, chính sách đối với hạ sĩ quan, binh sĩ phục vụ tại ngũ và thân nhân của họ. Việc thân nhân của một học viên cụ thể có thuộc diện được ngân sách nhà nước đóng bảo hiểm y tế hay không phải căn cứ vào tư cách pháp lý của học viên và nhóm đối tượng thân nhân theo quy định.

Do đó, không nên hiểu rằng cứ có con đang học tại trường quân đội thì toàn bộ người thân trong gia đình đều đương nhiên được cấp thẻ bảo hiểm y tế miễn phí.

 

Gia đình học viên gặp khó khăn đột xuất có được trợ cấp không?

Một số trường hợp thân nhân hoặc gia đình thuộc diện gặp khó khăn đột xuất do thiên tai, hỏa hoạn, tai nạn, ốm đau hoặc những sự kiện khác được pháp luật quy định có thể được xem xét hưởng trợ cấp.

Đây là chế độ phát sinh khi đáp ứng điều kiện, không phải khoản tiền được trả cố định hằng tháng cho gia đình học viên.

 

Học viên quân đội có được nghỉ hè không?

Học viên đào tạo từ một năm trở lên được thực hiện chế độ nghỉ hè, nghỉ phép theo kế hoạch đào tạo và quy định của quân đội.

Thời điểm và số ngày nghỉ cụ thể còn phụ thuộc kế hoạch của nhà trường, đơn vị và yêu cầu nhiệm vụ.

 

Học viên về nghỉ phép có được thanh toán tiền tàu xe không?

Trường hợp thuộc đối tượng và điều kiện được thanh toán theo chế độ thì học viên được thanh toán tiền tàu xe và phụ cấp đi đường khi nghỉ phép, nghỉ hè theo quy định.

 

Học viên tốt nghiệp trường quân đội thường được phong quân hàm gì?

Đối với học viên tốt nghiệp chương trình đào tạo sĩ quan cấp đại học và đáp ứng đầy đủ điều kiện, cấp bậc quân hàm được phong thực hiện theo Luật Sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam và các quy định của Bộ Quốc phòng.

Trường hợp thông thường có thể được phong quân hàm Thiếu úy. Một số trường hợp có thành tích, kết quả đào tạo hoặc thuộc ngành nghề đặc thù có thể được xem xét cấp bậc khác khi đáp ứng điều kiện pháp luật và quyết định của cơ quan có thẩm quyền.

 

Sau khi tốt nghiệp, học viên có được hưởng lương không?

Có sự thay đổi về chế độ khi học viên tốt nghiệp, được phong quân hàm và bố trí công tác.

Có thể phân biệt:

Trong thời gian đào tạo => hưởng phụ cấp quân hàm và chế độ của học viên.

Sau khi tốt nghiệp, được phong quân hàm, bố trí công tác và thuộc diện hưởng lương => hưởng tiền lương, phụ cấp theo cấp bậc, chức vụ và chế độ áp dụng.

 

Học viên tự ý bỏ học có phải bồi hoàn chi phí đào tạo không?

Trường hợp học viên tự ý bỏ học, bị buộc thôi học do vi phạm hoặc không thực hiện nghĩa vụ đã cam kết có thể phát sinh trách nhiệm bồi hoàn chi phí đào tạo theo quy định áp dụng đối với từng trường hợp.

Việc phải bồi hoàn khoản nào và số tiền bao nhiêu phải căn cứ nguyên nhân thôi học, quyết định của cơ quan có thẩm quyền và quy định cụ thể, không thể mặc định mọi trường hợp thôi học đều phải hoàn trả giống nhau.

 

Học viên quân đội được cử đi học ở nước ngoài có được hưởng chế độ không?

Có. Học viên được Bộ Quốc phòng cử đi đào tạo ở nước ngoài được thực hiện chế độ theo quyết định cử đi học và quy định đối với chương trình đào tạo.

Tùy từng trường hợp, các khoản bảo đảm có thể bao gồm học phí, sinh hoạt phí, bảo hiểm y tế, chi phí đi lại và các chế độ khác. Nếu phía nước ngoài cấp học bổng thì chế độ ngân sách trong nước được xác định trên cơ sở mức học bổng và quy định áp dụng.

 

Có phải học viên cứ lên năm học mới là chắc chắn được tăng phụ cấp?

Không nhất thiết.

Mức phụ cấp gắn trực tiếp với cấp bậc quân hàm và hệ số đang hưởng. Việc nâng cấp bậc còn phụ thuộc vào điều kiện học tập, rèn luyện, kỷ luật và các tiêu chuẩn theo quy định.

Do đó:

Lên năm học mới + đủ điều kiện nâng cấp bậc => hệ số tăng => phụ cấp có thể tăng.

Nếu chưa đủ điều kiện nâng cấp bậc => phải xác định mức hưởng theo cấp bậc và hệ số thực tế.

 

Tổng chế độ của học viên quân đội chỉ có khoản phụ cấp hằng tháng đúng không?

Không. Phụ cấp quân hàm chỉ là phần tiền mặt dễ nhận thấy nhất.

Để đánh giá đầy đủ chế độ của học viên cần tính đến toàn bộ các quyền lợi được bảo đảm trong quá trình đào tạo:

Phụ cấp quân hàm + đào tạo, học phí + tiền ăn theo tiêu chuẩn + nơi ở + quân trang + chăm sóc sức khỏe, bảo hiểm + chế độ nghỉ phép, đi lại và các khoản hỗ trợ khác nếu đủ điều kiện.

=> Như vậy, học viên quân đội không hưởng lương sĩ quan ngay trong thời gian đào tạo nhưng vẫn được hưởng phụ cấp quân hàm hằng tháng và một hệ thống chế độ bảo đảm tương đối toàn diện. Mức tiền mặt phụ thuộc chủ yếu vào cấp bậc quân hàm, hệ số phụ cấp và mức lương cơ sở tại thời điểm tính; ngoài ra còn có thể phát sinh các chế độ khác nếu học viên đáp ứng điều kiện theo quy định.

Quý bạn đọc cũng có thể tham khảo thêm: