Mục lục bài viết

1. Tổng quan về công tác thanh niên trong giai đoạn hiện nay

Công tác thanh niên trong giai đoạn hiện nay là tổng thể các chủ trương, chính sách, giải pháp của Đảng, Nhà nước và cả hệ thống chính trị nhằm giáo dục, bồi dưỡng, tổ chức, phát huy vai trò của thế hệ trẻ trong phát triển đất nước. Đây không chỉ là công việc của tổ chức Đoàn, mà là một bộ phận quan trọng của công tác xây dựng Đảng, xây dựng hệ thống chính trị và phát triển nguồn nhân lực quốc gia.

Theo Luật Thanh niên năm 2020, thanh niên là công dân Việt Nam từ đủ 16 tuổi đến 30 tuổi. Đây là lực lượng xã hội đông đảo, có ưu thế về sức khỏe, khả năng tiếp cận tri thức mới, năng lực thích ứng công nghệ và tinh thần xung kích. Trong bối cảnh đất nước đẩy mạnh chuyển đổi số, phát triển kinh tế tri thức, hội nhập quốc tế sâu rộng và xây dựng xã hội số, vai trò của thanh niên càng trở nên nổi bật.

Tuy nhiên, công tác thanh niên hiện nay cũng đứng trước nhiều thách thức. Một bộ phận thanh niên chịu tác động tiêu cực từ mặt trái của kinh tế thị trường, từ thông tin xấu độc trên không gian mạng, từ lối sống thực dụng, ngại cống hiến hoặc thiếu bản lĩnh trước những vấn đề chính trị - xã hội phức tạp. Vì vậy, công tác thanh niên không thể chỉ dừng ở vận động phong trào, mà phải chuyển mạnh sang phát triển con người toàn diện, tạo môi trường để thanh niên rèn luyện, lập thân, lập nghiệp và phụng sự Tổ quốc.

Tính đến ngày 29/08/2026, khung pháp lý quan trọng cho công tác này vẫn gồm Luật Thanh niên năm 2020 và Chiến lược phát triển thanh niên Việt Nam giai đoạn 2021 - 2030 ban hành theo Quyết định số 1331/QĐ-TTg ngày 24/07/2021. Đây là nền tảng để cụ thể hóa quan điểm của Đảng thành trách nhiệm của Nhà nước, tổ chức xã hội, cơ sở giáo dục, gia đình và chính thanh niên.

 

2. Những quan điểm cơ bản của Đảng về công tác thanh niên

Quan điểm của Đảng về công tác thanh niên được hình thành trên cơ sở tư tưởng Hồ Chí Minh và được phát triển nhất quán qua các thời kỳ. Nổi bật nhất là tinh thần của Nghị quyết số 25-NQ/TW ngày 25/07/2008 về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

Trước hết, Đảng xác định thanh niên là rường cột của nước nhà, chủ nhân tương lai của đất nước, lực lượng xã hội to lớn, xung kích, sáng tạo trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Quan điểm này đặt thanh niên vào vị trí trung tâm của chiến lược phát triển lâu dài, không chỉ là đối tượng được chăm lo mà còn là chủ thể trực tiếp tham gia tạo dựng tương lai dân tộc.

Thứ hai, công tác thanh niên là vấn đề sống còn của dân tộc, là một trong những nhân tố quyết định sự thành bại của cách mạng. Nói cách khác, chăm lo, giáo dục và phát huy thanh niên không phải việc phụ trợ, mà là nhiệm vụ chiến lược gắn với sự bền vững của chế độ và của đất nước.

Thứ ba, đầu tư cho thanh niên là đầu tư cho tương lai. Quan điểm này yêu cầu các cấp, các ngành nhìn chính sách dành cho thanh niên bằng tư duy phát triển, từ giáo dục, đào tạo, việc làm, khởi nghiệp, sức khỏe, văn hóa đến môi trường rèn luyện và cống hiến. Mọi khoản đầu tư đúng hướng cho thanh niên đều mang ý nghĩa lâu dài đối với chất lượng nguồn nhân lực quốc gia.

Thứ tư, công tác thanh niên là trách nhiệm của toàn bộ hệ thống chính trị dưới sự lãnh đạo của Đảng. Nhà nước quản lý bằng pháp luật và chính sách; Đoàn TNCS Hồ Chí Minh giữ vai trò nòng cốt chính trị trong phong trào thanh niên; Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội, nhà trường, gia đình và xã hội cùng phối hợp thực hiện. Cách nhìn này giúp tránh tình trạng khoán trắng công tác thanh niên cho tổ chức Đoàn.

Thứ năm, Đảng chủ trương xây dựng thế hệ thanh niên phát triển toàn diện, vừa có lý tưởng, đạo đức, bản lĩnh chính trị, vừa có tri thức, chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp, năng lực số và tinh thần hội nhập. Chỉ thị số 42-CT/TW ngày 24/03/2015 của Ban Bí thư tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu tăng cường giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống văn hóa cho thế hệ trẻ giai đoạn 2015 - 2030. Tinh thần này cũng được Văn kiện Đại hội XIII phát triển theo hướng khơi dậy khát vọng cống hiến, ý chí vươn lên và vai trò tiên phong của thanh niên trong đổi mới sáng tạo.

 

3. Vai trò và vị thế của thanh niên trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Thanh niên giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong cả hai nhiệm vụ chiến lược là xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Trước hết, thanh niên là lực lượng xung kích trong phát triển kinh tế - xã hội. Với ưu thế về tri thức, sức trẻ và khả năng thích ứng nhanh với công nghệ, thanh niên là nguồn nhân lực trực tiếp tham gia công nghiệp hóa, hiện đại hóa, khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Nhiều lĩnh vực mới như kinh tế số, trí tuệ nhân tạo, dịch vụ sáng tạo, công nghệ cao đều cần lực lượng trẻ làm nòng cốt.

Trong lĩnh vực quốc phòng, an ninh, thanh niên là lực lượng kế cận và trực tiếp tham gia bảo vệ độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ. Vai trò này không chỉ thể hiện qua nghĩa vụ quân sự hay phục vụ trong lực lượng vũ trang, mà còn mở rộng sang bảo vệ an ninh tư tưởng, an ninh mạng, đấu tranh phản bác thông tin sai trái, giữ gìn trật tự an toàn xã hội và củng cố niềm tin của nhân dân đối với chế độ.

Thanh niên cũng là lực lượng giàu tinh thần tình nguyện, dễ dấn thân vào những địa bàn khó khăn, những nhiệm vụ mới và những vấn đề cộng đồng cần giải quyết gấp. Từ hỗ trợ đồng bào vùng sâu, vùng xa, xây dựng nông thôn mới, bảo vệ môi trường, hiến máu nhân đạo đến ứng phó thiên tai, dịch bệnh, dấu ấn của tuổi trẻ luôn gắn với những nơi cần sức người, sức trí và lòng nhiệt huyết.

Ở bình diện rộng hơn, thanh niên còn là cầu nối của hội nhập quốc tế. Với năng lực ngoại ngữ, tư duy mở và khả năng học hỏi nhanh, thế hệ trẻ có vai trò quảng bá hình ảnh Việt Nam, tiếp thu tinh hoa nhân loại và chuyển hóa thành nguồn lực phát triển đất nước. Vì vậy, vị thế của thanh niên không chỉ là “tương lai” mà còn là lực lượng “hiện tại”, trực tiếp góp phần tạo ra diện mạo quốc gia trong thời kỳ mới.

 

4. Các nhiệm vụ trọng tâm trong triển khai công tác thanh niên

Từ quan điểm chỉ đạo của Đảng và khung pháp lý hiện hành, có thể xác định một số nhiệm vụ trọng tâm của công tác thanh niên trong giai đoạn hiện nay.

Nhiệm vụ thứ nhất là tăng cường giáo dục lý tưởng cách mạng, bản lĩnh chính trị, đạo đức, lối sống văn hóa và ý thức chấp hành pháp luật cho thanh niên. Đây là nhiệm vụ nền tảng, bởi nếu thiếu lý tưởng và bản lĩnh, thanh niên rất dễ bị tác động bởi thông tin sai lệch, bởi lối sống thực dụng hoặc tâm lý thờ ơ trước các vấn đề chung của đất nước.

Nhiệm vụ thứ hai là tạo điều kiện để thanh niên học tập, nâng cao trình độ, tiếp cận khoa học công nghệ, phát triển kỹ năng nghề nghiệp và năng lực số. Trong thời đại cạnh tranh bằng tri thức, phát triển thanh niên phải gắn chặt với chất lượng giáo dục, hướng nghiệp, đào tạo nghề, việc làm bền vững và hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo.

Nhiệm vụ thứ ba là đổi mới các phong trào hành động cách mạng của thanh niên theo hướng thiết thực, gắn với yêu cầu phát triển đất nước. Những phong trào như thanh niên tình nguyện, tuổi trẻ sáng tạo, tuổi trẻ xung kích bảo vệ Tổ quốc cần được tổ chức theo cách thật sự giải quyết việc mới, việc khó, tránh hình thức, dàn trải.

Nhiệm vụ thứ tư là hoàn thiện cơ chế, chính sách và nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước về thanh niên. Điều này bao gồm việc triển khai thực chất Luật Thanh niên năm 2020, lồng ghép mục tiêu phát triển thanh niên trong các chính sách ngành, lĩnh vực và địa phương, đồng thời quan tâm đúng mức đến thanh niên yếu thế, thanh niên vùng khó khăn, thanh niên dân tộc thiểu số.

Nhiệm vụ thứ năm là xây dựng tổ chức Đoàn TNCS Hồ Chí Minh vững mạnh, đủ sức tập hợp, định hướng và phát huy thanh niên trong điều kiện mới. Muốn làm được điều đó, Đoàn phải đổi mới nội dung, phương thức hoạt động, tăng sức hấp dẫn trong môi trường số, nâng chất lượng đoàn viên và phát hiện, bồi dưỡng nguồn cán bộ trẻ cho Đảng và hệ thống chính trị.

 

5. Hướng dẫn xây dựng bài thu hoạch về quan điểm của Đảng đối với thanh niên

Khi viết bài thu hoạch về quan điểm của Đảng đối với công tác thanh niên, trước hết cần xác định đây là bài viết chính luận - lý luận có liên hệ thực tiễn. Vì vậy, bài không nên chỉ sao chép nghị quyết, mà phải biết hệ thống hóa quan điểm, phân tích ý nghĩa và liên hệ với công tác, học tập hoặc môi trường nơi người viết đang sinh hoạt.

Phần mở đầu nên nêu lý do chọn đề tài, khẳng định vai trò của thanh niên đối với sự phát triển đất nước và giới thiệu các căn cứ nghiên cứu chính như Nghị quyết số 25-NQ/TW ngày 25/07/2008, Chỉ thị số 42-CT/TW ngày 24/03/2015, Văn kiện Đại hội XIII, Luật Thanh niên năm 2020 và Quyết định số 1331/QĐ-TTg ngày 24/07/2021.

Phần nội dung chính có thể triển khai theo ba nhóm ý. Nhóm thứ nhất là trình bày các quan điểm cơ bản của Đảng: thanh niên là rường cột của nước nhà; công tác thanh niên là vấn đề sống còn; đầu tư cho thanh niên là đầu tư cho tương lai; công tác thanh niên là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị; mục tiêu là xây dựng thế hệ trẻ phát triển toàn diện. Nhóm thứ hai là phân tích vai trò của thanh niên trong thực tiễn hiện nay, nhất là trong học tập, lao động, đổi mới sáng tạo, bảo vệ Tổ quốc và chuyển đổi số. Nhóm thứ ba là liên hệ thực tiễn tại cơ quan, đơn vị, địa phương hoặc bản thân: thanh niên ở nơi đó đã làm tốt điều gì, còn hạn chế gì, cần giải pháp gì.

Phần kết luận nên khẳng định lại giá trị chỉ đạo lâu dài của quan điểm của Đảng về công tác thanh niên và nêu rõ trách nhiệm cá nhân. Nếu là bài thu hoạch cá nhân, nên có thêm một đoạn cam kết hành động như học tập nghiêm túc, rèn luyện đạo đức, chấp hành pháp luật, tích cực tham gia hoạt động Đoàn - Hội và nâng cao năng lực chuyên môn, kỹ năng số.

Để bài thu hoạch tốt hơn, cần tránh ba lỗi phổ biến: chép nguyên văn quá nhiều, trình bày lý luận rời rạc và liên hệ thực tiễn quá chung chung. Một bài đạt chất lượng là bài có căn cứ đúng, lập luận rõ, liên hệ sát thực tế và thể hiện được nhận thức thật của người viết.

 

6. Câu hỏi thường gặp về quan điểm của Đảng về công tác thanh niên

Quan điểm cốt lõi nhất của Đảng về công tác thanh niên là gì?

Cốt lõi nhất là coi thanh niên là rường cột của nước nhà, chủ nhân tương lai của đất nước, đồng thời xác định công tác thanh niên là vấn đề sống còn của dân tộc. Từ đó, mọi chủ trương về thanh niên đều hướng tới phát huy sức trẻ như một nguồn lực chiến lược.

Vì sao công tác thanh niên không thể giao riêng cho tổ chức Đoàn?

Vì công tác thanh niên liên quan đến giáo dục, đào tạo, việc làm, pháp luật, văn hóa, quốc phòng, an sinh và môi trường phát triển của người trẻ. Đoàn giữ vai trò nòng cốt chính trị, nhưng không thể thay thế trách nhiệm lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước, vai trò của nhà trường, gia đình và xã hội.

Điểm mới trong cách nhìn về thanh niên hiện nay là gì?

Điểm mới là thanh niên không chỉ được nhìn như lực lượng xung kích trong phong trào, mà còn là nguồn nhân lực chất lượng cao, chủ thể của đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, hội nhập quốc tế và phát triển bền vững. Cách tiếp cận cũng chuyển dần từ quản lý hành chính sang kiến tạo môi trường phát triển.

Luật Thanh niên năm 2020 thể chế hóa quan điểm của Đảng như thế nào?

Luật xác định rõ độ tuổi thanh niên, quyền, nghĩa vụ, trách nhiệm của thanh niên; trách nhiệm của Nhà nước, tổ chức, cơ sở giáo dục, gia đình, cá nhân đối với thanh niên; đồng thời đặt ra nguyên tắc bảo đảm sự tham gia của thanh niên trong xây dựng và thực hiện chính sách liên quan đến mình.

Khi làm bài thu hoạch về thanh niên có cần dẫn văn bản cụ thể không?

Có. Nên dẫn đúng tên văn bản, số hiệu và ngày ban hành của những tài liệu nền tảng. Điều này giúp bài viết có căn cứ, chính xác và tránh cảm tính. Tuy nhiên, không nên biến bài thu hoạch thành bản chép lại văn kiện; điều quan trọng là hiểu và phân tích được tinh thần chỉ đạo.

Bản thân thanh niên cần làm gì để thực hiện đúng quan điểm của Đảng?

Điều quan trọng nhất là tự giác học tập, rèn luyện đạo đức, giữ vững lý tưởng sống, chấp hành pháp luật, nâng cao trình độ chuyên môn, năng lực số và tinh thần trách nhiệm với cộng đồng. Quan điểm của Đảng chỉ phát huy giá trị khi được thanh niên biến thành hành động cụ thể trong học tập, lao động và phụng sự Tổ quốc.

Bên cạnh đó, quý bạn đọc cũng có thể xem thêm: