Quy định mới về việc truy thu tiền bảo hiểm y tế

1. Khái niệm về truy thu bảo hiểm y tế

Theo quy định tại Khoản 2 Điều 4 Quyết định 595/QĐ-BHXH năm 2017 quy trình thu bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, cấp sổ bảo hiểm xã hội, thẻ bảo hiểm y tế do Bảo hiểm xã hội Việt Nam ban hành thì nội dung về truy thu bảo hiểm xã hội được quy định cụ thể. truy thu bảo hiểm y tế được hiểu là việc cơ quan BHXH thu khoản tiền phải đóng bảo hiểm y tế của trường hợp trốn đóng bảo hiểm y tế, đóng không đủ số người thuộc diện bắt buộc tham gia, đóng không đủ số tiền phải đóng theo quy định, chiếm dụng tiền đóng, hưởng BHYT.

Quy định trên đã nêu ra khái niệm về truy thu BHXH. Qua đó cũng xác định các trường hợp tiến hành truy thu có căn cứ quy định pháp luật. Như vậy, hiểu một cách đơn giản các trường hợp phải truy thu bảo hiểm xã hội là những trường hợp phải đóng bảo hiểm xã hội nhưng không đóng hoặc đóng không đủ số tiền, số người phải đóng. Các khoản tiền phải đóng xác định nghĩa vụ tương ứng cho người tham gia, người đóng BHXH. Họ được nhận các quyền và lợi ích do cơ quan BHXH chi trả. Do đó cũng phải đồng thời thực hiện các nghĩa vụ đóng chi phí tương ứng theo quy định.

2. Đối tượng truy thu bảo hiểm y tế

Theo quy định Quy trình thu bảo hiểm xã hội bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp; quản lý sổ bảo hiểm xã hội, thẻ bảo hiểm y tế kèm theo Quyết định 595/QĐ-BHXH ngày 14/4/2017 quy định về các trường hợp truy thu. Các quy định này giúp ta xác định được hiệu quả, căn cứ tiến hành truy thu của cơ quan BHXH. Cơ quan này có quyền lợi cũng như để đảm bảo hiệu quả công tác xác định Bảo hiểm cho người tham gia. Cụ thể các trường hợp truy thu và nội dung tương ứng được xác định như sau:

2.1. Truy thu do trốn đóng bảo hiểm xã hội

Trốn đóng được hiểu là việc trốn tránh thực hiện các nghĩa vụ Bảo hiểm khi đến hạn. Do đó, người tham gia Bảo hiểm không thực hiện tốt các nghĩa vụ để nhận được quyền lợi chi trả tương ứng từ BHXH. Nội dung trốn đóng được xác định cụ thể bằng các hành vi sau đây:

+ Trường hợp đơn vị trốn đóng, đóng không đủ số người thuộc diện bắt buộc tham gia, đóng không đủ số tiền phải đóng theo quy định.

+ Chiếm dụng tiền đóng BHYT (sau đây gọi là trốn đóng). Các hành vi này đều mang đến hệ quả là không đảm bảo thực hiện các nghĩa vụ đóng BHXH. Việc kiểm tra, kết luận do cơ quan BHXH kết luận thanh tra chuyên ngành đóng BHXH, BHYT cơ quan thanh tra nhà nước có thẩm quyền kết luận.

Theo đó, từ ngày 01/01/2016 thì ngoài việc truy thu số tiền phải đóng theo quy định, còn phải truy thu số tiền lãi tính trên số tiền, thời gian trốn đóng và mức lãi suất chậm đóng. Để xác định các nghĩa vụ tương ứng như sau:

+ Toàn bộ thời gian trốn đóng trước ngày 01/01/2016, được tính theo mức lãi suất chậm đóng áp dụng đối với năm 2016;

+ Đối với thời gian trốn đóng từ ngày 01/01/2016 trở đi, được tính theo mức lãi suất chậm đóng áp dụng đối với từng năm áp dụng tại thời điểm phát hiện trốn đóng. Qua đó có thể xác định được giá trị thực tế của nghĩa vụ phải thực hiện tính đến thời điểm truy thu BHXH.

2.2. Truy thu đối với người lao động sau khi chấm dứt HĐLĐ về nước truy đóng BHXH cho thời gian đi làm việc ở nước ngoài theo HĐLĐ chưa đóng

Tiến hành đối với người lao động đối với phần nghĩa vụ BHXH cần thực hiện ở nước ngoài. Trường hợp sau 06 tháng kể từ ngày chấm dứt HĐLĐ về nước mới thực hiện truy đóng BHXH thì số tiền truy thu BHXH được tính bao gồm:

+ Số tiền phải đóng BHXH theo quy định.

+ Tiền lãi truy thu tính trên số tiền phải đóng.

Do đó người lao động cần nắm được các quy định pháp luật để thực hiện tốt các nghĩa vụ BHXH.

2.3. Truy thu do điều chỉnh tăng tiền lương đã đóng BHXH, BHTN, BHTNLĐ, BNN cho người lao động

Vì tiền lương đã được điều chỉnh lên các giá trị BHXH cũng phải phản ánh tương ứng. Việc truy thu để đảm bảo giá trị nghĩa vụ tham gia BHXH theo quy định, phù hợp với cách tính từ tiền lương thực tế của người lao động. Trường hợp sau 06 tháng kể từ ngày người có thẩm ký quyết định hoặc HĐLĐ (phụ lục HĐLĐ) nâng bậc lương, nâng ngạch lương, điều chỉnh tăng tiền lương, phụ cấp tháng đóng BHXH, BHTN cho người lao động mới thực hiện truy đóng BHXH, BHT thì số tiền truy thu BHXH, BHTN được tính bao gồm:

+ Số tiền phải đóng BHXH, BHTN, BHTNLĐ, BNN theo quy định.

+ Tiền lãi truy thu tính trên số tiền phải đóng. Qua các nghĩa vụ đã thực hiện, giá trị nghĩa vụ phải thực hiện để tính toán các nghĩa vụ còn chưa thực hiện của người lao động.

Ngoài ra còn có các trường hợp khác theo quy định của cơ quan có thẩm quyền. Như vậy cơ quan bảo hiểm xã hội chỉ được thực hiện truy thu BHXH bắt buộc, BHYT, BHTN với những trường hợp theo pháp luật quy định. Ngoài ra, trong các trường hợp khác nếu có quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền thì việc truy thu có thể được tiến hành. Miễn là đảm bảo các quyền lợi, nghĩa vụ tương ứng của người lao động theo quy định pháp luật.

3. Quy định về việc truy thu bảo hiểm y tế

3.1 Điều kiện truy thu bảo hiểm y tế

Điều kiện truy thu bảo hiểm xã hội như sau: 

- Cơ quan có thẩm quyền hoặc cơ quan BHXH thanh tra buộc truy thu.

- Đơn vị đề nghị truy thu đối với người lao động.

- Hồ sơ đúng đủ theo quy định tại Phụ lục 02. 

+ Trường hợp đơn vị đề nghị truy thu cộng nối tổng thời gian dưới 03 tháng: cán bộ thu chịu trách nhiệm kiểm tra hồ sơ theo Phụ lục 02 trước khi truy thu.

+ Trường hợp đơn vị đề nghị truy thu cộng nối tổng thời gian từ 03 đến 06 tháng: Trong thời hạn 07 ngày kể từ ngày nhận đủ hồ sơ theo quy định, cán bộ thu lập biên bản (Mẫu D04h-TS), trình Giám đốc BHXH phê duyệt.

+ Trường hợp đơn vị đề nghị truy thu cộng nối tổng thời gian trên 06 tháng trở lên: Trong thời hạn 07 ngày kể từ ngày nhận đủ hồ sơ theo quy định, cán bộ thu lập biên bản (Mẫu D04h-TS), trình Giám đốc BHXH thực hiện thanh tra đột xuất và xử lý theo quy định.

Như vậy, kết hợp các quy định trên, điều kiện các trường hợp phải truy thu bảo hiểm xã hội là các trường hợp phải truy thu bảo hiểm xã hội và có đủ các điều kiện để truy thu bảo hiểm xã hội thì mới có thể tiến hành thủ tục truy thu bảo hiểm xã hội. Để có thể tiến hành truy thu BHXH, phải đảm bảo tiến hành đúng các trình tự, thủ tục trên. Trong đó, các cơ quan có thẩm quyền phải tiến hành thanh tra để phát hiện các trường hợp chưa thực hiện toàn bộ các nghĩa vụ đóng BHXH theo quy định. Từ đó có cơ sở đề nghị phối hợp, thực hiện truy thu BHXH của cơ quan BHXH có thẩm quyền.

3.2 Quy định thời hạn truy thu bảo hiểm y tế hiện nay

Quy định về thời hạn truy thu bảo hiểm y tế như sau:

- Đối với trường hợp vi phạm quy định của pháp luật về đóng BHYT: Không quá 10 ngày kể từ ngày nhận đủ hồ sơ theo quy định.

- Đối với trường hợp điều chỉnh tăng tiền lương đã đóng BHYT: không quá 03 ngày kể từ ngày nhận đủ hồ sơ theo quy định.

Lưu ý rằng, quy định thời hạn truy thu BHYT có thể được điều chỉnh hoặc cập nhật theo luật pháp mới và các quy định của cơ quan quản lý có thẩm quyền. Vì vậy, nếu bạn cần thông tin chính xác và cụ thể hơn về quy định thời hạn truy thu BHYT, quý khách hàng nên tham khảo các văn bản luật và hướng dẫn mới nhất từ cơ quan quản lý chính thức hoặc tìm tư vấn từ chuyên gia pháp luật.

3.3 Số tiền truy thu bảo hiểm y tế

Tổng số tiền truy thu = Tổng số tiền phải đóng BHYT + Tiền lãi

Số tiền lãi truy thu BHYT được tính như sau:

Trong đó

Ltt: Tiền lãi truy thu;

v: Số tháng trốn đóng trong năm j phải truy thu;

y: Số năm phải truy thu;

Pttij: Số tiền phải truy thu BHYT của tháng i trong năm j;

Nij: thời gian trốn đóng tính bằng số tháng kể từ tháng trốn đóng i của năm j đến tháng trước liền kề tháng thực hiện truy thu, theo công thức sau:

Nij = (T0 - Tij) - 1 (4)

Trong đó:

T0: tháng tính tiền truy thu (theo dương lịch);

Tij: tháng phát sinh số tiền phải đóng

Pttij (tính theo dương lịch);

kj: lãi suất tính lãi chậm đóng (%).

Theo quy định nêu trên và đối chiếu với thông tin chị cung cấp thì chưa rõ cơ quan bảo hiểm xã hội truy thu tiền bảo hiểm dựa trên căn cứ nào. Với dữ liệu bạn cung cấp thì chưa đủ cơ sở để tính số tiền mà cơ quan bảo hiểm xã hội truy thu. Đơn vị bạn căn cứ trên số lao động đang đóng bảo hiểm xã hội, căn cứ trên tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội để đối chiếu với số tiền bảo hiểm xã hội đã nộp và đối chiếu với số tiền cơ quan bảo hiểm xã hội đang truy thu. Trường hợp, nếu có sự chênh lệch giữa số tiền truy thu do đơn vị tính và số tiền truy thu theo quyết định của cơ quan bảo hiểm xã hội thì đơn vị bạn có thể gửi công văn đến cơ quan bảo hiểm xã hội đề nghị cơ quan bảo hiểm xã hội làm rõ số tiền cơ quan bảo hiểm xã hội truy thu.

Tiền lương làm căn cứ truy thu

Tiền lương làm căn cứ truy thu được phản ánh trong cách tính giá trị nghĩa vụ của người tham gia BHXH. Đây là tiền lương tháng đóng BHXH, BHYT đối với người lao động theo quy định của pháp luật tương ứng thời gian truy thu, tiền lương này được ghi trong sổ BHXH của người lao động. Tiền lương là thu nhập nhận được của người lao động trong hoạt động nghề nghiệp. Đây cũng là căn cứ xác định giá trị của các nghĩa vụ BHXH mà người lao động tham gia.

Tỷ lệ truy thu: Tính bằng tỷ lệ (%) tiền lương tháng làm căn cứ đóng BHYTtừng thời kỳ do Nhà nước quy định. Do đó, tỷ lệ này ảnh hưởng đến giá trị thực tế, tác động từ tiền lương thực tế của người lao động. Cùng một tỷ lệ quy định, tuy nhiên với mức lương cao cũng đồng nghĩa với tỷ lệ truy thu BHXH cũng cao.

Đối với trường hợp vi phạm quy định của pháp luật về đóng BHXH, BHYT: Tiến hành hoạt động truy thu không quá 10 ngày kể từ ngày nhận đủ hồ sơ theo quy định. Khi đó, người lao động phải đảm bảo chấp hành, thực hiện các nghĩa vụ truy thu của cơ quan BHXH.

Đối với trường hợp điều chỉnh tăng tiền lương đã đóng BHXH, BHYT: thực hiện việc truy thu không quá 03 ngày kể từ ngày nhận đủ hồ sơ theo quy định. Khi đó, căn cứ vào tiền lương thực tế sau điều chỉnh để xác định chênh lệch trong cách tính nghĩa vụ BHXH. Qua đó cơ quan BHXH có thể tính toán được phần nghĩa vụ tương ứng cần truy thu.

Quý khách hàng có thể tham khảo bài viết dưới đây: Truy thu bảo hiểm thất nghiệp trong thời gian thử việc ? Thời gian thử việc bao lâu ?  

Trên đây là chia sẻ của luật Minh Khuê về chủ đề "Quy định mới về việc truy thu bảo hiểm y tế" Mong rằng bài viết trên của chúng tôi sẽ là tài liệu tham khảo hữu ích dành cho bạn. Bạn đọc nếu có bất kỳ thắc mắc nào vui lòng liên hệ tổng đài 1900.6162 của chúng tôi để được tư vấn trực tiếp, giải đáp thắc mắc một cách nhanh chóng và kịp thời. Quý khách hàng có yêu cầu báo giá dịch vụ tư vấn vui lòng gửi yêu cầu về địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn. Cảm ơn bạn đọc đã quan tâm theo dõi nội dung tư vấn của chúng tôi. Xin trân trọng cảm ơn quý khách.