Trong hoạt động đấu thầu, việc lựa chọn nhà thầu được thực hiện theo những quy trình và nguyên tắc chặt chẽ nhằm bảo đảm tính minh bạch, công bằng và hiệu quả trong việc sử dụng nguồn vốn. Tuy nhiên, trong một số trường hợp nhất định, quá trình đấu thầu có thể không đạt được mục tiêu đề ra hoặc phát sinh những yếu tố làm ảnh hưởng đến tính hợp pháp và hiệu quả của gói thầu. Khi đó, cơ quan có thẩm quyền có thể quyết định hủy thầu theo quy định của pháp luật. Việc quy định rõ các trường hợp hủy thầu không chỉ giúp bảo đảm tính minh bạch trong hoạt động đấu thầu mà còn tạo cơ sở pháp lý để xử lý những tình huống phát sinh trong thực tế.
1. Những trường hợp nào phải hủy thầu trong quá trình lựa chọn nhà thầu?
Theo khoản 1 điều 17 Luật đấu thầu 2023 bổ sung bởi Khoản 5 Điều 4 và Điểm b Khoản 11 Điều 1 Luật số 90/2025/QH15, hủy thầu là việc chấm dứt quá trình lựa chọn nhà thầu khi phát sinh các tình huống làm cho việc tiếp tục lựa chọn nhà thầu không còn phù hợp hoặc không bảo đảm tuân thủ quy định của pháp luật. Các trường hợp hủy thầu đối với lựa chọn nhà thầu bao gồm:
(1) Tất cả hồ sơ quan tâm, hồ sơ dự sơ tuyển, hồ sơ dự thầu, hồ sơ đề xuất không đáp ứng được các yêu cầu của hồ sơ mời quan tâm, hồ sơ mời sơ tuyển, hồ sơ mời thầu, hồ sơ yêu cầu;
Trường hợp này xảy ra khi tất cả các nhà thầu tham gia đều không đáp ứng các tiêu chí, yêu cầu đã được quy định trong hồ sơ mời quan tâm, hồ sơ mời sơ tuyển, hồ sơ mời thầu hoặc hồ sơ yêu cầu. Khi không có nhà thầu nào đủ điều kiện để thực hiện gói thầu thì việc tiếp tục quá trình lựa chọn nhà thầu không còn ý nghĩa, do đó phải tiến hành hủy thầu.
(2) Thay đổi về mục tiêu, phạm vi đầu tư trong quyết định đầu tư đã được phê duyệt đối với dự án hoặc thay đổi về mục tiêu, phạm vi mua sắm đối với dự toán mua sắm do sắp xếp đơn vị hành chính, tổ chức bộ máy nhà nước và các trường hợp bất khả kháng khác làm thay đổi khối lượng công việc, tiêu chuẩn đánh giá đã ghi trong hồ sơ mời quan tâm, hồ sơ mời sơ tuyển, hồ sơ mời thầu, hồ sơ yêu cầu;
Trong một số trường hợp, mục tiêu hoặc phạm vi của dự án, gói thầu có thể thay đổi do các quyết định điều chỉnh của cơ quan có thẩm quyền hoặc do những yếu tố khách quan như việc sắp xếp đơn vị hành chính, tổ chức lại bộ máy nhà nước hay các tình huống bất khả kháng. Khi sự thay đổi này làm ảnh hưởng đến khối lượng công việc hoặc tiêu chuẩn đánh giá đã nêu trong hồ sơ mời thầu thì quá trình đấu thầu đang thực hiện sẽ không còn phù hợp, do đó phải tiến hành hủy thầu.
(3) Hồ sơ mời quan tâm, hồ sơ mời sơ tuyển, hồ sơ mời thầu, hồ sơ yêu cầu không tuân thủ quy định của Luật này, quy định khác của pháp luật có liên quan dẫn đến nhà thầu được lựa chọn không đáp ứng yêu cầu để thực hiện gói thầu;
Nếu các hồ sơ mời thầu hoặc hồ sơ liên quan được lập không đúng quy định của pháp luật về đấu thầu hoặc các quy định pháp luật khác có liên quan, dẫn đến việc nhà thầu được lựa chọn không đáp ứng đủ điều kiện hoặc năng lực để thực hiện gói thầu thì kết quả lựa chọn nhà thầu sẽ không bảo đảm tính hợp pháp. Trong trường hợp này, gói thầu phải bị hủy để bảo đảm tuân thủ đúng quy định của pháp luật.
(4) Tổ chức, cá nhân khác ngoài nhà thầu trúng thầu thực hiện hành vi bị cấm quy định tại Điều 16 của Luật này dẫn đến sai lệch kết quả lựa chọn nhà thầu.
Trường hợp này xảy ra khi có tổ chức hoặc cá nhân khác (không phải là nhà thầu trúng thầu) thực hiện các hành vi bị cấm trong đấu thầu, chẳng hạn như gian lận, thông đồng hoặc can thiệp trái phép vào quá trình đấu thầu, làm ảnh hưởng đến tính khách quan và dẫn đến sai lệch kết quả lựa chọn nhà thầu. Khi đó, để bảo đảm tính minh bạch và công bằng, gói thầu phải bị hủy.
(5) Hủy thầu theo quy định tại khoản 5 Điều 42 của Luật này.
Ngoài các trường hợp nêu trên, pháp luật còn quy định việc hủy thầu trong một số tình huống đặc biệt theo quy định tại khoản 5 Điều 42 của Luật Đấu thầu. Việc hủy thầu trong trường hợp này được thực hiện theo các điều kiện và trình tự do pháp luật quy định nhằm bảo đảm việc lựa chọn nhà thầu được tiến hành đúng quy định và phù hợp với thực tế của gói thầu.
Lưu ý: Tổ chức, cá nhân vi phạm quy định của pháp luật dẫn đến hủy thầu theo mục (4), (5) phải đền bù chi phí cho các bên liên quan.
2. Những trường hợp nào phải hủy thầu trong quá trình lựa chọn nhà đầu tư?
Theo khoản 1 điều 17 Luật đấu thầu 2023 bổ sung bởi Điểm b Khoản 11 Điều 1 Luật số 90/2025/QH15, Trong hoạt động lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án đầu tư kinh doanh, việc hủy thầu được áp dụng khi xuất hiện các yếu tố làm cho quá trình lựa chọn nhà đầu tư không còn bảo đảm tính hợp pháp, khách quan hoặc không còn phù hợp với mục tiêu của dự án. Pháp luật về đấu thầu quy định một số trường hợp cụ thể mà quá trình lựa chọn nhà đầu tư phải bị hủy như sau:
(1) Tất cả hồ sơ dự thầu không đáp ứng được các yêu cầu của hồ sơ mời thầu;
Trường hợp này xảy ra khi tất cả các nhà đầu tư tham gia dự thầu đều không đáp ứng được các tiêu chí, điều kiện hoặc yêu cầu đã được quy định trong hồ sơ mời thầu. Khi không có nhà đầu tư nào đủ điều kiện để thực hiện dự án đầu tư kinh doanh thì việc tiếp tục quá trình lựa chọn nhà đầu tư không còn ý nghĩa, do đó phải tiến hành hủy thầu.
(2) Thay đổi mục tiêu, quy mô, địa điểm, vốn đầu tư, thời hạn thực hiện dự án đầu tư kinh doanh vì lý do bất khả kháng, làm thay đổi tiêu chuẩn đánh giá trong hồ sơ mời thầu đã phát hành;
Trong quá trình triển khai dự án, có thể phát sinh các yếu tố khách quan hoặc bất khả kháng dẫn đến việc phải điều chỉnh mục tiêu, quy mô, địa điểm thực hiện, tổng vốn đầu tư hoặc thời hạn thực hiện dự án. Khi những thay đổi này làm ảnh hưởng đến các tiêu chuẩn đánh giá đã được quy định trong hồ sơ mời thầu đã phát hành thì quá trình lựa chọn nhà đầu tư đang thực hiện sẽ không còn phù hợp, do đó cần phải hủy thầu để thực hiện lại theo các điều kiện mới.
(3) Hồ sơ mời thầu có một hoặc một số nội dung không tuân thủ quy định của Luật này, quy định khác của pháp luật có liên quan dẫn đến sai lệch kết quả lựa chọn nhà đầu tư hoặc nhà đầu tư được lựa chọn không còn đáp ứng yêu cầu để thực hiện dự án đầu tư kinh doanh;
Nếu hồ sơ mời thầu được lập không đúng quy định của pháp luật về đấu thầu hoặc các quy định pháp luật có liên quan, dẫn đến việc kết quả lựa chọn nhà đầu tư bị sai lệch hoặc nhà đầu tư được lựa chọn không còn đáp ứng các điều kiện cần thiết để thực hiện dự án, thì quá trình đấu thầu phải bị hủy để bảo đảm tính hợp pháp và minh bạch.
(4) Tổ chức, cá nhân khác ngoài nhà đầu tư trúng thầu thực hiện hành vi bị cấm quy định tại Điều 16 của Luật này dẫn đến sai lệch kết quả lựa chọn nhà đầu tư.
Trường hợp có tổ chức hoặc cá nhân khác (không phải nhà đầu tư trúng thầu) thực hiện các hành vi bị cấm trong hoạt động đấu thầu, như gian lận, thông đồng hoặc can thiệp trái phép vào quá trình lựa chọn nhà đầu tư, dẫn đến kết quả lựa chọn bị sai lệch thì việc lựa chọn nhà đầu tư sẽ không còn bảo đảm tính khách quan và minh bạch. Khi đó, gói thầu phải bị hủy để bảo đảm quá trình lựa chọn được thực hiện lại một cách đúng quy định.
Lưu ý: Tổ chức, cá nhân vi phạm quy định của pháp luật dẫn đến hủy thầu theo mục (3), (4) phải đền bù chi phí cho các bên liên quan.
3. Hủy thầu được thực hiện trong thời điểm nào của quá trình đấu thầu?
Theo khoản 3 Điều 17 Luật đấu thầu 2023, việc hủy thầu chỉ được thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định của quá trình lựa chọn nhà thầu hoặc nhà đầu tư. Theo quy định của pháp luật về đấu thầu, việc hủy thầu có thể được tiến hành kể từ thời điểm phát hành hồ sơ mời sơ tuyển, hồ sơ mời quan tâm, hồ sơ mời thầu hoặc hồ sơ yêu cầu cho đến trước khi các bên ký kết hợp đồng.
Điều này có nghĩa là ngay sau khi các hồ sơ liên quan đến việc lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư được phát hành và quá trình đấu thầu bắt đầu, nếu phát sinh các trường hợp thuộc diện phải hủy thầu theo quy định của pháp luật thì cơ quan có thẩm quyền có thể quyết định hủy thầu. Việc hủy thầu có thể xảy ra ở nhiều giai đoạn khác nhau của quá trình đấu thầu, chẳng hạn như trong giai đoạn tiếp nhận hồ sơ dự thầu, đánh giá hồ sơ dự thầu hoặc sau khi đã xác định được nhà thầu, nhà đầu tư trúng thầu nhưng trước khi ký kết hợp đồng.
Tuy nhiên, việc hủy thầu chỉ được thực hiện trước thời điểm ký kết hợp đồng. Khi hợp đồng đã được ký kết giữa các bên thì quá trình lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư được coi là đã hoàn tất, và các vấn đề phát sinh sau đó sẽ được xử lý theo các quy định liên quan đến thực hiện hợp đồng chứ không còn thuộc phạm vi hủy thầu.
Đối với trường hợp mua sắm tập trung, việc hủy thầu cũng phải được thực hiện trước thời điểm ký kết thỏa thuận khung. Sau khi thỏa thuận khung được ký kết, quá trình lựa chọn nhà thầu được xem là đã hoàn thành và không còn áp dụng quy định về hủy thầu. Quy định này nhằm xác định rõ thời hạn áp dụng của việc hủy thầu, bảo đảm tính ổn định và chắc chắn trong quá trình thực hiện hợp đồng sau khi đấu thầu kết thúc.
Kết luận
Quy định về các trường hợp hủy thầu có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo đảm tính hợp pháp, minh bạch và hiệu quả của hoạt động đấu thầu. Khi xuất hiện những yếu tố có thể ảnh hưởng đến tính khách quan, công bằng hoặc hiệu quả của quá trình lựa chọn nhà thầu, việc hủy thầu là giải pháp cần thiết nhằm bảo vệ lợi ích của Nhà nước, chủ đầu tư và các bên liên quan. Đồng thời, cơ chế này cũng góp phần nâng cao trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân tham gia vào hoạt động đấu thầu, hạn chế những hành vi vi phạm và bảo đảm rằng việc lựa chọn nhà thầu được thực hiện đúng quy định của pháp luật. Nhờ đó, hoạt động đấu thầu sẽ ngày càng minh bạch, hiệu quả và đáp ứng tốt hơn yêu cầu quản lý và phát triển kinh tế.
Trên đây là tư vấn của chúng tôi. Nếu còn vướng mắc, chưa rõ hoặc cần hỗ trợ pháp lý khác bạn vui lòng liên hệ bộ phận tư vấn pháp luật trực tuyến qua tổng đài điện thoại gọi ngay số: 1900 6162 để được giải đáp.
