1. Tình hình chung về kiểm soát quyền lực và phòng, chống tham nhũng

Trong thời gian vừa qua, Nghị quyết Trung ương 4 khóa XII về xây dụng Đảng đã được triển khai thực hiện nghiêm túc, toàn diện, đồng bộ, thống nhất, thực sự đi vào cuộc sống, có nhiều bước đột phá quan trọng, tạo sự chuyển biến tích cực trong công tác xây dụng, chỉnh đốn Đảng, nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu, sự đoàn kết thống nhất trong Đảng, củng cố niềm tin của cán bộ, đảng viên và nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và chế độ nhờ vào sự lãnh đạo, chỉ đạo tập trung, quyết liệt thường xuyên, liên tục, có trọng tâm, trọng điểm của các cấp ủy, tổ chức Đảng. Bên cạnh đó, nhiều sai phạm đã được xử lý kịp thời, nghiêm minh, khách quan qua cán bộ, đảng viên vi phạm kỷ luật Đảng, vi phạm pháp luật; tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong Đảng và xã hội, có tác dụng cảnh báo, răn đe, phòng ngừa chung được dư luận xã hội quan tâm.

Song song với nhưng ưu điểm, thành tựu đã đạt được kể trên, việc thực hiện Nghị quyết Trung ương 4 vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế, khuyết điểm như: Một bộ phận cán bộ, đảng viên trong đó có cả các cán bộ lãnh đạo, quản lý chưa nêu cao tinh thần trách nhiệm, thiếu gương mẫu, phai nhạt lý tưởng, giảm sút ý chí, sa vào chủ nghĩa cá nhân, nói chưa đi đôi với làm, vi phạm kỷ luật Đảng, vi phạm pháp luật; nhận thức chưa đầy đủ tính chất, tầm quan trọng của công tác xây dựng, chính đốn Đảng. Cơ chế kiểm soát quyền lực và chế tài xử lý vi phạm ở nhiều lĩnh vực chưa có hoặc có những chưa cụ thể, hiệu quả thực thi thấp. Năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu, tự phê bình và phê bình, công tác kiểm tra, giám sát của nhiều tổ chức Đảng còn hạn chế... Nguyên nhân của hạn chế, khuyết điểm nêu trên có nguyên nhân khách quan lẫn chủ quan nhưng chủ yếu vẫn nằm ở con người, ở công tác cán bộ.

Do đó, Quy định số 205-QĐ/TW ngày 23/9/2019 của Bộ Chính trị về việc kiểm soát quyền lực trong công tác cán bộ và cống chạy chức, chạy quyền đã được thay thế bằng Quy định số 114-QĐ/TW về kiểm soát quyền lực và phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong cán bộ với nhiều điểm mới, cụ thể được trình bày ở những mục sau đây:

2. Quy định về hành vi lợi dụng, lạm dụng chứ vụ, quyền hạn trong kiểm soát quyền lực và phòng, chống tham nhũng

Ngày 11/7/2023, Ủy viên Bộ Chính trị, thường trực Ban Bí thư thay mặt Bộ Chính trị đã ký ban hành Quy định số 114-QĐ/TW về kiểm soát quyền lực và phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong công tác cán bộ (gọi tắt là Quy định 114) trên cơ sở kế thừa những nội dung còn phù hợp của Quy định số 205-QĐ/TW (gọi tắt là Quy định 205) trước đây và có bổ sung, sửa đổi một số nội dung cho phù hợp yêu cầu, sát tình hình thực tiễn, cụ thể như sau:

- Gợi ý, tác động, gây áp lực để người khác quyết định, chỉ đạo, tham mưu, đề xuất, nhận xét, đánh giá, biểu quyết, lấy phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu giới thiệu nhân sự, bỏ phiếu bầu theo ý mình bằng cách dùng uy tín, ảnh hưởng của bản thân và người có quan hệ gia đình.

- Để người có quan hệ gia đình, người có mối quan hệ thân quen lợi dụng chức vụ, quyền hạn, uy tín của bản thân tác động, thao túng, can thiệp vào các khâu trong công tác cán bộ.

- Có động cơ, mục đích vụ lợi hoặc có lợi cho nhân sự trong quá trình thực hiện công tác cán bộ khi thực hiện các khâu trong công tác cán bộ bằng cách lồng ghép ý đồ cá nhân khi thực hiện.

- Chỉ đảo, tham mưu các khâu trong công tác cán bộ theo quy định tại Khoản 1, Điều 2 của Quy định này đối với nhân sự không đủ điều kiện, tiêu chuẩn; không đúng nguyên tắc, quy định, quy trình, quy chế, quyết định.

- Khi thấy bất lợi trì hoãn, không thực hiện hoặc chọn thời điểm có lợi đối với nhân sự theo ý mình để thực hiện quy trình công tác cán bộ.

- Thỏa hiệp, dung túng, bao che không xử lý theo thẩm quyền, xử lý không đúng quy định hoặc không báo cáo cấp có thẩm quyền xử lý khi nhận được đơn, thư phản ánh, tố cáo hoặc biết nhân sự có hành vi tham nhũng, tiêu cực trong công tác cán bộ.

- Xác nhận, chứng thực, nhận xét, đánh giá mang tính áp đặt, không đúng bản chất, không đúng sự thật hoặc làm giả, làm sai lệch nội dung hồ sơ nhân sự, kết quả bầu cử, lấy phiếu giới thiệu, phiếu tín nhiệm, xét tuyển, thi tuyển nhằm có lợi cho nhân sự hoặc để đạt mục đích cá nhân.

- Thực hiện cung cấp hoặc tiết lộ thông tin, tài liệu, hồ sơ cán bộ, đảng viên cho tổ chức và cá nhân không có thẩm quyền, trách nhiệm, nhất là những thông tin, tài liệu, hồ sơ nhân sự đang trong quá trình thực hiện quy trình công tác cán bộ.

3. Quy định về hành vi chạy chức, chạy quyền trong kiểm soát quyền lực và phòng chống tham nhũng

- Môi giới, đưa ra và nhận hối lộ nhằm giúp cho người khác có được vị trí, chức vụ, quyền lợi một cách trực tiếp hoặc gián tiếp.

- Để có được sự ủng hộ, tín nhiệm, vị trí, chức vụ, quyền lợi thực hiện tằng quà, tiền, bất động sản hoặc các lợi ích vật chất, phi vật chất khác, sắp xếp các hoạt động vui chơi, giải trí cho người có thẩm quyền, trách nhiệm.

- Để đạt mục đích đủ tiêu chuẩn, điều kiện, có được chức vụ, quyền lợi thực hiện hành vi chạy tuổi, thâm niên công tác, danh hiệu thi đua, khen thưởng, bằng cấp, phân công, bổ nhiệm, giới thiệu ứng cử, chỉ định, điều động, luân chuyển, biệt phái, phong, thăng quân hàm...

- Gây sức ép với người có thẩm quyền, trách nhiệm nhằm mục đích có được vị trí, chức vụ, quyền lợi bằng cách lợi dụng các mối quan hệ thân quen hoặc sử dụng lợi thế, vị trí công tác, uy tín của người khác.

- Đặt điều kiện, gây sức ép đối với người có thẩm quyền, trách nhiệm trong việc phân công, bổ nhiệm, giới thiệu, đề cử, chỉ định bản thân bằng cách lợi dụng việc nắm được thông tin nội bộ hoặc thông tin bất lợi của tổ chức, cá nhân.

- Đặt ra yêu cầu vô lý đối với tổ chức, cá nhân có thẩm quyền, trách nhiệm nhằm có được vị trí, chức vụ, quyền lợi bằng việc thực hiện hành vi lợi dụng lý lịch, xuất thân gia đình, thành tích công tác của bản thân.

4. Quy định về xử lý hành vi tham nhũng, tiêu cực trong công tác cán bộ trong kiểm soát quyền lực và phòng, chống tham nhũng

Cấp có thẩm quyền xem xét, xử lý cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức vi phạm Quy định này. Đồng thời, cấp có thẩm quyền xem xét áp dụng các biện pháp sau:

- Sau thời hạn ít nhất 12 tháng kể từ ngày quyết định khiển trách có hiệu lực thi hành mới được xem xét quy hoạch cán bộ trong trường hợp bị khiển trách.

- Sau thời hạn ít nhất 30 tháng kể từ ngày quyết định miễn nhiệm có hiệu lực thi hành mới được xem xét quy hoạch cán bộ. Không bố trí làm công tác tham mưu, nghiệp vụ về tổ chức, cán bộ, kiểm tra, thanh tra trong trường hợp bị cảnh cáo thì xem xét miễn nhiệm.

- Không bố trí làm công tác tham mưu, nghiệp vụ về tổ chức, cán bộ, kiểm tra, thanh tra trong trường hợp bị cách chức thì sau thời hạn ít nhất 60 tháng kể từ ngày quyết định cách chức có hiệu lực thi hành mới được xem xét quy hoạch cán bộ.

- Bị khai trừ ra khỏi Đảng thì đề xuất cơ quan có thẩm quyền xem xét buộc thôi việc hoặc chấm dứt hợp đồng lao động.

Đối với những hành vi tham nhũng, tiêu cực trong công tác cán bộ có kết luận vi phạm thì chuyển hồ sơ đến các cơ quan chức năng để xem xét, xử lý theo quy định.

Trên đây là những nội dung liên quan đến "Quy định về kiểm soát quyền lực và phòng, chống tham nhũng" theo quy định của pháp luật hiện hành do Luật Minh Khuê tổng hợp. Nếu quý độc giả còn bất cứ thắc gì liên quan đến vấn đề này hoặc mọi vấn đề về pháp lý khác, vui lòng liên hệ trực tiếp với Công ty Luật Minh Khuê chúng tôi qua số hotline 19006162 hoặc tổng đài tư vấn pháp luật trực tuyến lienhe@luatminhkhue để được hỗ trợ và giải đáp. Rất mong được sự ủng hộ của quý độc giả trong những bài viết khác của Luật Minh Khuê.

Xem thêm: Những nguyên nhân dẫn đến tham nhũng tại Việt Nam?