Quy định về người thụ hưởng trong hoạt động kinh doanh bảo hiểm

1. Người thụ hưởng trong hoạt động kinh doanh bảo hiểm là ai?

Thông tin về người thụ hưởng trong hợp đồng bảo hiểm là một yêu cầu bắt buộc đối với người tham gia. Trong trường hợp hợp đồng bảo hiểm không ghi rõ tên người thụ hưởng, quá trình xử lý bồi thường có thể bị trì hoãn hoặc gây ra các khó khăn khác.

Khái niệm "người thụ hưởng" được quy định tại Khoản 26, Điều 4 của Luật Kinh doanh bảo hiểm năm 2022 được định nghĩa như sau: Người thụ hưởng có thể là một cá nhân hoặc một tổ chức được người mua bảo hiểm chỉ định trong hợp đồng bảo hiểm để nhận tiền bảo hiểm theo điều khoản và điều kiện được quy định trong hợp đồng đó.

Để minh họa, hãy xem xét trường hợp ông A, người sau khi liên hệ với công ty bảo hiểm nhân thọ B, tham gia hợp đồng bảo hiểm và thanh toán phí theo hợp đồng. Sau đó, ông A sẽ được coi là chủ hợp đồng hoặc bên mua bảo hiểm. Trong hợp đồng đó, ông A có thể chỉ định rằng khi có rủi ro tử vong xảy ra với ông, Công ty B sẽ chi trả quyền lợi bảo hiểm cho con trai của ông theo điều khoản quy định trong hợp đồng. Do đó, con trai của ông A sẽ được gọi là người thụ hưởng.

2. Quy định về người thụ hưởng trong hoạt động kinh doanh bảo hiểm

2.1. Bên mua bảo hiểm có được quyền chỉ định và thay đổi người thụ hưởng hay không?

Việc chỉ định và thay đổi người thụ hưởng theo quy định tại Điều 41, Khoản 3 của Luật Kinh doanh bảo hiểm năm 2022 được miêu tả như sau:

Bên mua bảo hiểm được quyền chỉ định người thụ hưởng trong hợp đồng bảo hiểm, trừ trường hợp hợp đồng bảo hiểm nhóm. Trong trường hợp bên mua bảo hiểm không phải là người được bảo hiểm, việc chỉ định người thụ hưởng phải được thực hiện với sự đồng ý bằng văn bản của người được bảo hiểm. Điều này không áp dụng trong trường hợp người được bảo hiểm là người chưa thành niên, bị mất năng lực hành vi dân sự, hoặc gặp khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi, hoặc bị hạn chế về năng lực hành vi dân sự; trong trường hợp này, việc chỉ định người thụ hưởng phải được sự đồng ý của người đại diện hợp pháp của họ.

Nếu có nhiều người thụ hưởng, người chỉ định người thụ hưởng theo quy định của Luật này có thể xác định thứ tự hoặc tỷ lệ thụ hưởng cho từng người thụ hưởng. Trong trường hợp không có xác định thứ tự hoặc tỷ lệ thụ hưởng, tất cả những người thụ hưởng được hưởng quyền lợi thụ hưởng theo tỷ lệ bằng nhau.

Bên mua bảo hiểm có thể thay đổi người thụ hưởng nhưng cần có sự đồng ý bằng văn bản của người được bảo hiểm và phải thông báo bằng văn bản cho công ty bảo hiểm hoặc chi nhánh của công ty bảo hiểm phi nhân thọ nước ngoài. Trong trường hợp người được bảo hiểm chưa thành niên, bị mất năng lực hành vi dân sự, hoặc gặp khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi, hoặc bị hạn chế về năng lực hành vi dân sự, việc thay đổi người thụ hưởng cần có sự đồng ý của người đại diện hợp pháp của họ. Công ty bảo hiểm hoặc chi nhánh của công ty bảo hiểm phi nhân thọ nước ngoài phải xác nhận việc thay đổi này trong hợp đồng bảo hiểm hoặc trong một văn bản đi kèm hợp đồng bảo hiểm sau khi nhận thông báo từ bên mua bảo hiểm.

Theo đó, bên mua bảo hiểm có thể thay đổi người thụ hưởng, nhưng điều này phải tuân theo các điều kiện sau:

- Bên mua bảo hiểm phải có sự đồng ý bằng văn bản từ phía người được bảo hiểm và thông báo bằng văn bản đến công ty bảo hiểm hoặc chi nhánh của công ty bảo hiểm phi nhân thọ nước ngoài.

- Trong trường hợp người được bảo hiểm chưa đủ tuổi hoặc mất năng lực hành vi dân sự hoặc gặp khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi, hoặc bị hạn chế về năng lực hành vi dân sự, việc thay đổi người thụ hưởng phải được người đại diện theo pháp luật đồng ý.

- Doanh nghiệp bảo hiểm hoặc chi nhánh doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ nước ngoài phải xác nhận việc thay đổi này trong hợp đồng bảo hiểm hoặc văn bản đi kèm hợp đồng bảo hiểm sau khi họ nhận được thông báo từ bên mua bảo hiểm.

2.2. Trong kinh doanh bảo hiểm, người thụ hưởng có bắt buộc là người thân của bên mua bảo hiểm hay không?

Theo quy định tại Khoản 26, Điều 4 của Luật Kinh doanh bảo hiểm năm 2022, người thụ hưởng được định nghĩa như sau: Người thụ hưởng có thể là cá nhân hoặc tổ chức mà bên mua bảo hiểm hoặc người được bảo hiểm đã chỉ định để nhận tiền bảo hiểm theo thoả thuận trong hợp đồng bảo hiểm.

Do đó, điều này ngụ ý rằng người thụ hưởng không cần phải là người thân của bên mua bảo hiểm. Người thụ hưởng có thể là bất kỳ cá nhân hoặc tổ chức nào được bên mua bảo hiểm hoặc người được bảo hiểm chỉ định để nhận tiền bảo hiểm theo thoả thuận trong hợp đồng bảo hiểm.

3. Những điều nên tránh về người thụ hưởng bảo hiểm

Khi lựa chọn người thụ hưởng trong hợp đồng bảo hiểm nhân thọ, cần tránh những sai lầm sau đây:

(1) Không chỉ định rõ người thụ hưởng:

Trong trường hợp người được bảo hiểm không may qua đời và không có người thụ hưởng chính thức, số tiền bảo hiểm sẽ được tính vào tài sản thừa kế. Điều này có thể dẫn đến thời gian chi trả quyền lợi bảo hiểm kéo dài hơn do phải liên quan đến quyền thừa kế. Vì vậy, hãy xem xét và chỉ định rõ ràng người thụ hưởng khi ký kết hợp đồng bảo hiểm nhân thọ.

(2) Không xem xét các tình huống đặc biệt:

Không phải tất cả người thụ hưởng đều có thể nhận tiền bảo hiểm. Ví dụ, nếu người thụ hưởng qua đời trước người được bảo hiểm, họ sẽ không được chi trả. Đối với người thụ hưởng dưới 18 tuổi, người bảo hộ pháp lý của họ sẽ đại diện nhận tiền bảo hiểm. Do đó, người mua bảo hiểm cần quan tâm đến những trường hợp đặc biệt này để tránh xảy ra tranh chấp không cần thiết.

(3) Đề cập sai tên người thụ hưởng:

Việc ghi sai tên người thụ hưởng có thể dẫn đến trễ hỏi việc thanh toán tiền bảo hiểm. Trong tình huống này, người thụ hưởng phải cung cấp chứng minh mối quan hệ với người được bảo hiểm, ví dụ như chứng minh vợ - chồng hoặc cha - con. Vì vậy, khi xác định người thụ hưởng trong hợp đồng bảo hiểm, người mua nên ghi chính xác và rõ ràng tên của họ nhằm tránh sự cố không cần thiết.

(4) Không điều chỉnh, thay đổi người thụ hưởng trong hợp đồng bảo hiểm theo thời gian:

Bảo hiểm nhân thọ là một giải pháp tài chính dài hạn, và do đó, người thụ hưởng trong hợp đồng có thể thay đổi theo thời gian. Trong một số trường hợp, việc giữ nguyên người thụ hưởng như ban đầu (được chỉ định khi bắt đầu hợp đồng) có thể trở nên không phù hợp với tình hình trong tương lai. Do đó, khi hợp đồng còn hiệu lực, bên mua bảo hiểm hoàn toàn có quyền thay đổi người thụ hưởng và thậm chí có thể thay đổi nhiều lần. Tuy nhiên, việc thay đổi này cần được thông báo bằng văn bản cho công ty bảo hiểm.

(5) Chỉ có một người thụ hưởng:

Trong mỗi hợp đồng bảo hiểm, có thể chỉ định nhiều hơn một người thụ hưởng. Vì vậy, tùy thuộc vào tình huống, người mua bảo hiểm có thể chỉ định nhiều người thụ hưởng cùng một lúc, nhưng cần phải xác định rõ ai là người thụ hưởng chính và ai là người thụ hưởng phụ.

- Người thụ hưởng chính: Là người được ủy quyền nhận tiền bảo hiểm nhân thọ khi người được bảo hiểm qua đời. Tuy nhiên, người thụ hưởng chính sẽ không nhận tiền bảo hiểm nếu không may qua đời trước người được bảo hiểm.

- Người thụ hưởng phụ (người thụ hưởng thứ cấp): Là người được chỉ định nhận tiền bảo hiểm nhân thọ khi người được bảo hiểm chính qua đời. Người thụ hưởng phụ sẽ chỉ nhận được tiền bảo hiểm nhân thọ nếu người thụ hưởng chính vẫn còn sống.

Bài viết liên quan: Trường hợp người thụ hưởng không được nhận tiền bảo hiểm và những bất cập của pháp luật hiện hành?

Luật Minh Khuê xin tiếp nhận yêu cầu tư vấn của quý khách hàng thông qua hotline: 1900.6162 hoặc email: lienhe@luatminhkhue.vn. Xin trân trọng cảm ơn!