Căn cứ Luật Xây Dựng năm 2014; Nghị định số 46/2015/NĐ-CP quy định về quản lý chất lượng và bảo trì công trình xây dựng (sau đây viết là Nghị định 46/2015/NĐ-CP) và Thông tư số 26/2016/TT-BXD quy định chi tiết một số nội dung về quản lý chất lượng và bào trì công trình xây dựng (gọi tắt là thông tư số 26/2016/TT-BXD), quy định:
Trong quá trình thi công xây dựng công trình, nhà thầu thi công xây dựng có trách nhiệm:
1. Lập và thực hiện các biện pháp bảo vệ môi trường trong quá trình thi công xây dựng bao gồm môi trường không khí, môi trường nước, chất thải rắn, tiếng ồn và yêu cầu khác theo quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường.
2. Bồi thường thiệt hại do vi phạm về bảo vệ môi trường do mình gây ra.
Luật Minh Khuê phân tích chi tiết quy định trên như sau:
Bảo vệ môi trường từ lâu đã là một chính sách không thể thiếu trong hệ thống văn bản quy phạm pháp luật Việt Nam. Đảng và Nhà nước ta luôn quan tâm đến việc phát triển kinh tế vững mạnh và việc bảo vệ môi trường.
1. Bảo vệ môi trường trong thi công xây dựng công trình là gì ?
Trước khi đi vào các khái niệm liên quan, chúng ta cần tìm hiểu khái niệm môi trường và tầm quan trọng của nó.
- Theo khoản 1 Điều 3 Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 có quy định như sau:
"Môi trường bao gồm các yếu tố vật chất tự nhiên và nhân tạo quan hệ mật thiết với nhau, bao quanh con người, có ảnh hưởng đến đời sống, kinh tế, xã hội, sự tồn tại, phát triển của con người, sinh vật và tự nhiên."
- Vì thế có thể hiểu bảo vệ môi trường là tổng hợp các giải pháp, hoạt động phòng ngừa, hạn chế tác động xấu đến môi trường; ứng phó sự cố môi trường; khắc phục ô nhiễm, suy thoái môi trường, cải thiện chất lượng môi trường; sử dụng hợp lý tài nguyên thiên nhiên, đa dạng sinh học và ứng phó với biến đổi khí hậu. Hiểu đơn giản hơn bảo vệ môi trường chính là những hoạt động giữ cho môi trường trong lành, sạch đẹp. Cải thiện môi trường, đảm bảo cân bằng hệ sinh thái. Ngăn chặn, khắc phục các hậu quả xấu do con người và thiên nhiên gây ra cho môi trường. Khai thác, sử dụng hợp lý và tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên.
- Bảo vệ môi trường trong thi công xây dựng công trình là hoạt động gìn giữ, phòng ngừa, hạn chế các tác động xấu đến môi trường, khắc phục ô nhiễm, suy thoái môi trường, sử dụng hợp lý tài nguyên thiên nhiên, giữ gìn môi trường trong lành trong quá trình xây dựng và lắp đặt thiết bị đối với công trình xây dựng mới, sửa chữa, cải tạo công trình, ...
- Xây dựng là lĩnh vực không thể thiếu trong thời kỳ xây dựng và phát triển đất nước, xây dựng cung cấp cho chúng ta hệ thống cơ sở hạ tầng để phục vụ phát triển kinh tế - xã hội hay các ngành, lĩnh vực khác. Nhưng ngành, lĩnh vực xây dựng vì quy mô của nó rất lớn nên tác động của ngành này đến với môi trường là điều không thể tránh khỏi. Việc phát triển kinh tế - xã hội bền vững thì một trong các yếu tố tiên quyết là phải bảo vệ môi trường. Đó cũng là lý do mà các quy định về bảo vệ môi trường trong lĩnh vực xây dựng lại xuyên suốt từ các giai đoạn đầu của công trình, dự án đến khi nghiệm thu, đưa vào hoạt động hay thậm chí còn là bảo trì bảo dưỡng sau này.
- Việc bảo vệ môi trường nói chung hay bảo vệ môi trường trong thi công công trình xây dựng nói riêng đều phải đảm bảo các nguyên tắc hay các quy định pháp luật về bảo vệ môi trường, cụ thể như sau:
+ Bảo vệ môi trường là quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của mọi cơ quan, tổ chức, cộng đồng dân cư, hộ gia đình và cá nhân. Như trong khi thi công xây dựng công trình quy định rất rõ ràng về quyền và nghĩa vụ của các chủ thể tham gia và có liên quan đến thi công xây dựng công trình trong việc bảo vệ môi trường liên quan đến quá trình thi công xây dựng công trình.
+ Bảo vệ môi trường là điều kiện, nền tảng, yếu tố trung tâm, tiên quyết cho phát triển kinh tế - xã hội bền vững. Hoạt động bảo vệ môi trường phải gắn kết với phát triển kinh tế - xã hội bền vững. Hoạt động bảo vệ môi trường phải gắn kết với phát triển kinh tế, quản lý tài nguyên và được xem xét, đánh giá trong quá trình thực hiện các hoạt động phát triển. Trong quá trình thi công xây dựng công trình, yếu tố đánh giá bảo vệ môi trường không chỉ là một yếu tố để thực hiện kiểm tra, nghiệm thu công trình mà bảo vệ môi trường khi thi công xây dựng công trình còn chính là bảo vệ môi trường làm việc của chính những người lao động tham gia xây dựng công trình hay các chủ thể có liên quan khác.
+ Bảo vệ môi trường gắn kết hài hòa với an sinh xã hội, quyền trẻ em, bình đẳng giới, bảo đảm quyền mọi người được sống trong môi trường trong lành. Không ai có thể phủ nhận vai trò to lớn của môi trường trong lành vì thế việc bảo vệ môi trường phải thực hiện song song với các lợi ích của con người, của công dân và trong thi công xây dựng công trình cũng vậy.
+ Hoạt động bảo vệ môi trường phải được tiến hành thường xuyên, công khai, minh bạch; ưu tiên dự báo, phòng ngừa ô nhiễm, sự cố, suy thoái môi trường, quản lý rủi ro về môi trường, giảm thiểu phát sinh chất thải, tăng cường tái sử dụng, tái chế chất thải để khai thác giá trị tài nguyên của chất thải. Chất thải trong thi công xây dựng chiếm số lượng rất lớn và thường là chất thải rắn, rất khó tái chế nên cần thiết phải có cơ chế quản lý, xử lý lượng chất thải khổng lồ phát sinh này.
+ Bảo vệ môi trường phải phù hợp với quy luật, đặc điểm tự nhiên, văn hóa, lịch sử, cơ chế thị trường, trình độ phát triển kinh tế - xã hội; thúc đấy phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
+ Cơ quan, tổ chức, cộng đồng dân cư, hộ gia đình và các nhân được hưởng lợi từ môi trường có nghĩa vụ đóng góp tài chính cho hoạt động bảo vệ môi trường, gây ô nhiễm, sự cố và suy thoái môi trường phải chi trả, bồi thường thiệt hại, khắc phục, xử lý và chịu trách nhiệm khác theo quy định của pháp luật.
+ Hoạt động bảo vệ môi tường bảo đảm không gây phương hại chủ quyền, an ninh và lợi ích quốc gia, gắn liền với bảo vệ môi trường khu vực và toàn cầu.
2. Quy định của pháp luật về việc bảo vệ môi trường trong thi công xây dựng công trình ?
- Cơ sở của việc bảo vệ môi trường trong thi công xây dựng là Luật bảo vệ môi trường năm 2020.
- Ngày 06 tháng 02 năm 2018 Bộ Xây dựng ban hành Thông tư số 02/2018/TT-BXD quy định về bảo vệ môi trường trong thi công xây dựng công trình và chế độ báo cáo công tác bảo vệ môi trường ngành xây dựng. Những quy định tại Thông tư 02/2018/TT-BXD sẽ là cơ sở nâng cáo trách nhiệm của chủ đầu tư cũng như nhà thầu trong vấn đề bảo vệ môi trường khi thi công các công trình xây dựng.
- Theo quy định tại khoản 5 Điều 64 Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 thì việc thi công xây dựng, cải tạo, sửa chữa, phá dỡ công trình xây dựng phải bảo đảm các yêu cầu về bảo vệ môi trường sau đây:
+ Có biện pháp không phát tán bụi, nhiệt, tiếng ồn, độ rung, ánh sáng vượt mức cho phép theo quy chuẩn kỹ thuật môi trường;
+ Việc vận chuyển vật liệu, chất thải trong hoạt động xây dựng phải được thực hiện bằng phương tiện phù hợp, bảo đảm không làm rò rỉ, rơi vãi, gây ô nhiễm môi trường;
+ Nước thải phải được thu gom, xử lý, đáp ứng các yêu cầu về bảo vệ môi trường;
+ Chất thải rắn, phế liệu còn giá trị sử dụng được tái chế, tái sử dụng theo quy định; đất, đá, chất thải rắn từ hoạt động xây dựng được tái sử dụng làm vật liệu xây dựng, san lấp mặt bằng theo quy định;
+ Đất, bùn thải từ hoạt động đào đất, nạo vét lớp đất mặt, đào móng cọc được sử dụng để bồi đắp cho đất trồng cây hoặc các khu vực đất phù hợp;
+ Bùn thải phát sinh từ bể phốt, hầm cầu phải được quản lý theo quy định về quản lý chất thải rắn công nghiệp thông thường;
+ Chất thải rắn và các loại chất thải khác phải được thu gom, lưu giữ, vận chuyển đến nơi xử lý theo quy định về quản lý chất thải.
- Theo quy định tại Điều 3 Thông tư 02/2018/TT-BXD đã xác định rõ trách nhiệm đối với chủ dự án với công tác bảo vệ môi trường như sau:
+ Lập kế hoạch quản lý và bảo vệ môi trường trên cơ sở chương trình quản lý môi trường trong báo cáo đánh giá tác động môi trường đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt hoặc kế hoạch bảo vệ môi trường đã được cấp có thẩm quyền xác nhận,
+ Bố trí nhân sự phụ trách về môi trường theo quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường để kiểm tra, giám sát nhà thầu thực hiện kế hoạch quản lý và bảo vệ môi trường và các quy định về bảo vệ môi trường trong thi công xây dựng,
+ Bố trí đầy đủ kinh phí để thực hiện kế hoạch quản lý và bảo vệ môi trường trong quá trình thi công xây dựng,
+ Tổ chức kiểm tra, giám sát các nhà thầu tuân thủ các quy định về bảo vệ môi trường trong thi công xây dựng công trình,
+ ĐÌnh chỉ thi công và yêu cầu nhà thầu khắc phục để đảm bảo yêu cầu về bảo vệ môi trường khi phát hiện nhà thầu vi phạm nghiêm trọng các quy định về bảo vệ môi trường trong thi công xây dựng công trình hoặc có nguy cơ xảy ra sự cố môi trường nghiêm trọng,
+ Phối hợp với nhà thầu thi công xây dựng công trình xử lý, khắc phục khi xảy ra ô nhiễm, sự cố môi trường, kịp thời báo cáo, phối hợp với cơ quan có thẩm quyền để giải quyết ô nhiễm, sự cố môi trường nghiêm trọng và các vấn đề phát sinh.
- Đối với nhà thầu thi công xây dựng, căn cứ theo Điều 4 Thông tư 02/2018/TT-BXD ghi nhận trách nhiệm của nhà thầu thi công xây dựng như sau:
+ Thực hiện kế hoạch quản lý và bảo vệ môi trường và các quy định về bảo vệ môi trường trong quá trình thi công gói thầu,
+ Bố trí nhân sự phụ trách về môi trường theo quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường để thực hiện các biện pháp bảo vệ môi trường theo Báo cáo đánh giá tác động môi trường hoặc kế hoạch bảo vệ môi trường của dự án,
+ Xây dựng và thực hiện nội quy, quy định về bảo vệ môi trường trong thi công xây dựng công trình,
+ Tổ chức tập huấn, phổ biến hướng dẫn các nội quy, quy trình, biện pháp bảo vệ môi trường cho cán bộ, công nhân, người lao động và các đối tượng có liên quan trên công trường,
+ Dừng thi công xây dựng công trình khi phát hiện nguy cơ xảy ra ô nhiễm, sự cố môi trường nghiêm trọng và có biện pháp khắc phục để đảm bảo tuân thủ các yêu cầu về bảo vệ môi trường trước khi tiếp tục thi công,
+ Thực hiện các nội dung khác theo quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường.
- Chế độ báo cáo công tác bảo vệ môi trường đối với các cơ sở sản xuất ngành xây dựng. Cụ thể theo quy định tại Điều 5 của Thông tư 02/2018/TT-BXD đối với cơ sở sản xuất ngành Xây dựng có trách nhiệm như sau:
+ Lập báo cáo công tác bảo vệ môi trường bằng văn bản định kỳ 01 (một) lần/năm và gửi về Sở Xây dựng trước ngày 31 tháng 12 hàng năm,
+ Phải thường xuyên cập nhật và lưu trữ các thông tin, dữ liệu của báo cáo công tác bảo vệ môi trường trên phần mềm quản lý trực tuyến cơ sở dữ liệu môi trường ngành Xây dựng tại địa chỉ trang thông tin điện tử: http://dulieumoitruong.xaydung.gov.vn/.
Trên đây là bài tư vấn của Luật Minh Khuê, mọi thắc mắc quý khách hàng xin vui lòng liên hệ số Hotline 1900.6162 để được giải đáp. Xin chân thành cảm ơn!
