1. Truy nã đỏ là gì?
Truy nã đỏ là quy ước truy nã phổ biến và nổi tiếng nhất trong hệ thống truy nã hiện có của Interpol (là tên gọi chính thức của Tổ chức Cảnh sát Hình sự Quốc tế tên tiếng Anh là International Criminal Police Organization) và cũng là loại giấy chứng bắt giữ hình sự mang tính chất tạm thời. Lệnh truy nã đỏ chính thức được ban hành và có hiệu lực sau khi có cả hai chữ ký, một của Trưởng trung tâm Interpol nước xin phát lệnh truy nã và chữ ký của Tổng thư ký tổ chức Interpol quốc tế. Trong lệnh truy nã đỏ ngoài ảnh đối tượng truy nã còn có hai phần nội dung chính yếu đó là:
Phần thứ nhất: là nội dung các thông tin liên quan đến nhân thân đối tượng bao gồm: họ tên, quốc tịch, đặc điểm nhận dạng, vân tay, sổ hộ chiếu, số chứng minh thư,......
Phần thứ hai là những thông tin tư pháp thông báo quá trình phạm tội và những căn cứ pháp luật để bắt giữ đối tượng (trích yếu vụ án, tòng phạm, tội danh, các điều khoản pháp luật liên quan, lệnh bắt giữ, bản án, thời gian bản án có hiệu lực,.....).
Truy nã đỏ nhằm yêu cầu truy bắt nhằm mục đích dẫn độ tội phạm. Thông báo đỏ còn gọi là lệnh truy nã đỏ, thường được ban hành trên trang mạng của Interpol. Đây là công cụ đấu tranh với tội phạm hoạt động xuyên quốc gia hữu hiệu nhất hiện nay.
Bên cạnh truy nã đỏ, còn các các loại truy nã như: truy nã đen (loại thông báo nhằm xác định tung tích các nạn nhận đã chết ở bên ngoài quốc gia sở tại); truy nã xanh lá cây (cảnh báo về các đối tượng phạm tội từ các nước khác nghi đã thâm nhập vào nước sở tại hoặc đối tượng gây án ở nước sở tại rồi trốn ra nước ngoài); truy nã xanh lam (nhằm xác định và cung cấp thông tin, đường di chuyển của các loại tội phạm, đối tượng hoạt động xuyên quốc gia); truy nã vàng (mục đích truy tìm người mất tích); truy nã màu da cam (nhằm cảnh báo các thông tin liên quan đên tội phảm khủng bố đến các nước thành viên Interpol về những biến động, di chuyển và hoạt động phức tạp của bọn tội phạm khủng bố trên toàn cầu); truy nã tím (nhằm cung cấp các thông tin về phương thức hoạt động, thủ đoạn, thiết bị, công cụ hoặc nơi ấn nấp của tội phạm).
Lện truy nã đỏ là lệnh truy nã rất quan trọng, nó mang lại khả năng hiển thị quốc tế cao. Tất cả các thông tin về tội phạm và nghi phạm đề được gửi tới các cán bộ biên phòng, cửa khẩu, hải quan khiến việc di chuyển của họ trở nên khó khăn. Các quốc gia có thể yêu cầu và chia sẻ thông tin liên quan quan trọng đến một cuộc điều tra.
Intrenpol không có quyền ra quyết định truy nã, nghi can bị truy nãn bởi một quốc gia hoặc một tòa án quốc tế. Interpol đưa ra một lệnh truy nã đỏ chỉ đơn giản là để thông báo cho các quốc gia thành viên rằng người này bị truy nã dựa trên một lệnh bắt giữ hoặc một quyết định tư pháp tương đương được ban hành bởi một quốc gia hay một tòa án quốc tế. Interpol không ban hành các lệnh bắt giữ
2. Quy định của pháp luật về quy trình ban hành truy nã đỏ.
Hiện nay, để ban hành lệnh truy nã đỏ các quy trình cần thực hiện cụ thể như sau:
Bước 1: Quốc gia thành viên đưa ra yêu cầu. Cụ thể, cảnh sát quốc gia thành viên gửi yêu cầu về một lệnh truy nã đỏ thông qua việc cung cấp thông tin về vụ việc. Yêu cầu được gửi thông qua văn phòng hay trung tâm Interpol ở quốc gia thành viên. Tại Việt Nam, Văn phòng Interpol Việt Nam là đơn vị trực thuộc Văn phòng Cơ quan cành sát điều tra Bộ công an
Bước 2: Sau khi đưa ra yêu cầu, bước tiếp theo cần làm là gửi yêu cầu đến Tổng thư ký Interpol xem xét, quyết định. Yêu cầu về lệnh truy nã đỏ sẽ được Tổng thư ký Interpol xem xét, kiểm tra và chuyển cho các chuyên gia pháp lý của Interpol thẩm định trong thời hạn một tuần.
Bước 3: Ban hành lệnh truy nã đỏ. Trong thời hạn quy định, Tổng thư ký Interpol ký duyệt ban hành, lệnh truy nã đỏ sẽ được thông báo tới các quốc gia thành viên trên hệ thống mạng của Interpol.
Như vậy, quy trình ban hành lệnh truy nã đỏ là sự phối hợp của cơ quan có thẩm quyền quốc gia, Cơ quan đại diện Interpol tại quốc gia đó và Tổng thư ký Interpol, chuyên gia pháp lý của Interpol, cụ thể, quốc gia thành viên Interpol sẽ đưa ra yêu cầu về việc ban hành lệnh truy nã đỏ cho trung tâm Interpol ở quốc gia đó, sau đó sẽ gửi yêu cầu này đến Tổng thư ký Interpol. Trong thời hạn quy định, tổng thư ký Interpol xem xét, kiểm tra và chuyển cho các chuyên gia pháp lý của Interpol thẩm định trong thời hạn 1 tuần sau đó nếu đáp ứng được đầy đủ các yêu cầu, Tổng thư ký Interpol sẽ ký duyệt ban hành, lệnh truy nã đỏ sẽ được thông báo tới các quốc gia thành viên trên hệ thống mạng của Interpol. Việc ban hành lệnh truy nã đỏ trước hết xuất phát từ yêu cầu của quốc gia thành viên sau đó sẽ qua các bước thẩm định và sự ký duyệt của Tổng thư ký
3. Quy định của pháp luật về dẫn độ
Theo quy định tại khoản 1 Điều 32 Luật tương trợ tư pháp 2007 quy định việc một nước chuyển giao cho nước khác người có hành vi phạm tội hoặc người bị kết án hình sự đang có mặt trên lãnh thổ nước mình để nước được chuyển giao truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc thi hành án đối với người đó.
Tại Việt Nam, người có thẩm quyền theo quy định của pháp luật có quyền yêu cầu cơ quan có thẩm quyền của nước ngoài dẫn độ cho Việt Nam người có hành vi phạm tội hoặc bị kết án hình sự mà bản án đã có hiệu lực pháp luật để truy cứu trách nhiệm hình sự, căn cư theo quy định tại điểm a khoản 2 Điều 32 Luật tương trợ tư pháp 2007.
Về các trường hợp bị dẫn độ, Điều 33 Luật tương trợ tư pháp 2007 quy định, các trường hợp về tương trợ tư pháp có thể kể đến đó là: người có hành vi phạm tội mà Bộ luật hình sự Việt Nam và pháp luật hình sự của nước yêu cầu quy định hình phạt từ có thời hạn từ một năm trở kên, tù chung thân hoặc tuẻ hình hoặc đã bị Tòa án của nước yêu cầu xử phạt tù mà thời hạn tù chấp hành hình phạt tù còn lại ít nhất sáu tháng; hành vi phạm tội của những người này không nhất thiết phải thuộc cùng một nhóm tội hoặc cùng một tội danh, các yếu tố cấu thành tội phạm không nhất thiết phải giống nhau theo quy định của pháp luật Việt Nam và pháp luật của nước yêu cầu; Trường hợp hành vi phạm tội theo quy định tại khoản 1 Điều 33 Luật tương trợ tư pháp xảy ra ngoài lãnh thổ của nước yêu cầu thì việc dẫn độ của người phạm tội có thể được thực hiện theo quy định của Bộ luật hình sự VIệt Nam hành vi đó là hành vi phạm tội.
Truy nã đỏ là một thủ tục rất phức tạp, nó được tiến hành khi có sự yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền của một quốc gia đối với trung tâm Interpol đặt tại quốc gia đó. Sau đó, yêu cầu này sẽ được chuyển đến Tổng thư ký Interpol và trong thời hạn nhất định, đội ngũ pháp chế của Interpol sẽ xem xét yêu cầu và nếu yêu cầu được chấp nhận, Tổng thư ký Interpol sẽ ký lệnh truy nã đỏ và gửi tới các nước thành viên để tiến hành truy nã đối tượng trong truy nã đỏ. Sau đó, nếu như đối tượng này được một quốc gia thành viên của Interpol bắt giữ, quốc gia yêu cầu truy nã đỏ và quốc gia bắt giữ được đối tượng này sẽ tiến hành các biện pháp, thủ tục theo các quy định trong Hiệp định về dẫn độ, các Hiệp định tương trợ tư pháp, các thỏa thuận giữa các quốc gia thành viên để có thể dẫn độ đối tượng truy nã về nước để xét xử hoặc thi hành án.
Trên đây là một số vấn đề liên quan đến lệnh truy nã đỏ. Để có thể hiểu hơn về vấn đề này, tham khảo: Một số quy định của pháp luật Việt Nam về dẫn độ tội phạm.
Mọi thắc mắc liên hệ 19006162 hoặc email lienhe@luatminhkhue.vn để được giải đáp chi tiết.
Trân trọng lienhe@luatminhkhue.vn
