1. Khái niệm quyền tài sản đối với tác phẩm
Tác phẩm là sản phẩm sáng tạo trong lĩnh vực văn học, nghệ thuật và khoa học thể hiện bằng bất kỳ phương tiện hay hình thức nào. Đối tượng được bảo hộ quyền tác giả bao gồm tác phẩm văn học, nghệ thuật, khoa học; đối tượng quyền liên quan đến quyền tác giả bao gồm cuộc biểu diễn, bản ghi âm, ghi hình, chương trình phát sóng, tín hiệu vệ tinh mang chương trình được mã hóa.
Quyền tác giả là quyền của tổ chức, cá nhân đối với tác phẩm do mình sáng tạo ra hoặc sở hữu, bao gồm quyền nhân thân và quyền tài sản.
Quyền nhân thân là các quyền cơ bản gắn liền với con người từ khi sinh ra cho đến khi chết đi, không thể chuyển giao cho người khác, trừ trường hợp luật pháp có quy định khác. Quyền nhân thân đối với tác phẩm bao gồm các quyền sau: Đặt tên cho tác phẩm; Đứng tên thật hoặc bút danh trên tác phẩm; được nêu tên thật hoặc bút danh khi tác phẩm được công bố, sử dụng; Công bố tác phẩm hoặc cho phép người khác công bố tác phẩm; Bảo vệ sự toàn vẹn của tác phẩm không cho người khác xuyên tạc; không cho người khác sửa đổi, cắt xén tác phẩm dưới bất kỳ hình thức nào gây phương hại đến danh dự và uy tín của tác giả.
Quyền tài sản đối với tác phẩm là quyền của chủ sở hữu hợp pháp của tác phẩm, cho phép họ khai thác, sử dụng tác phẩm để thu lợi nhuận. Như vậy, khác với các quyền nhân thân trên thì quyền tài sản là các quyền về khai thác thương mại đối với tác phẩm.
Ví dụ về quyền tài sản đối với tác phẩm:
+ Một nhà văn có quyền xuất bản cuốn tiểu thuyết của mình và thu lợi nhuận từ việc bán sách.
+ Một nhạc sĩ có quyền thu âm bài hát của mình và bán bản ghi âm cho công chúng.
+ Một họa sĩ có quyền bán bức tranh của mình và thu lợi nhuận từ việc bán tranh.
2. Nội dung quyền tài sản đối với tác phẩm
Quyền tài sản đối với tác phẩm bao gồm các quyền sau đây:
- Quyền làm tác phẩm phái sinh: Tác phẩm phái sinh là tác phẩm được sáng tạo trên cơ sở một hoặc nhiều tác phẩm đã có thông qua việc dịch từ ngôn ngữ này sang ngôn ngữ khác, phóng tác, biên soạn, chú giải, tuyển chọn, cải biên, chuyển thể nhạc và các chuyển thể khác. Trường hợp làm tác phẩm phái sinh mà ảnh hưởng đến quyền nhân thân quy định tại khoản 4 Điều 19 của Luật Sở hữu trí tuệ còn phải được sự đồng ý bằng văn bản của tác giả.
- Biểu diễn tác phẩm trước công chúng trực tiếp hoặc gián tiếp thông qua các bản ghi âm, ghi hình hoặc bất kỳ phương tiện kỹ thuật nào tại địa điểm mà công chúng có thể tiếp cận được nhưng công chúng không thể tự do lựa chọn thời gian và từng phần tác phẩm;
- Sao chép trực tiếp hoặc gián tiếp toàn bộ hoặc một phần tác phẩm bằng bất kỳ phương tiện hay hình thức nào, trừ trường hợp quy định tại điểm a khoản 3 Điều 20 Luật Sở hữu trí tuệ;
- Phân phối, nhập khẩu để phân phối đến công chúng thông qua bán hoặc hình thức chuyển giao quyền sở hữu khác đối với bản gốc, bản sao tác phẩm dưới dạng hữu hình, trừ trường hợp phân phối lần tiếp theo, nhập khẩu để phân phối đối với bản gốc, bản sao tác phẩm đã được chủ sở hữu quyền tác giả thực hiện hoặc cho phép thực hiện việc phân phối;
- Phát sóng, truyền đạt đến công chúng tác phẩm bằng phương tiện hữu tuyến, vô tuyến, mạng thông tin điện tử hoặc bất kỳ phương tiện kỹ thuật nào khác, bao gồm cả việc cung cấp tác phẩm đến công chúng theo cách mà công chúng có thể tiếp cận được tại địa điểm và thời gian do họ lựa chọn;
- Cho thuê bản gốc hoặc bản sao tác phẩm điện ảnh, chương trình máy tính, trừ trường hợp chương trình máy tính đó không phải là đối tượng chính của việc cho thuê.
Các quyền tài sản do chủ sở hữu quyền tác giả độc quyền thực hiện hoặc cho phép tổ chức, cá nhân khác thực hiện theo quy định của Luật này. Tổ chức, cá nhân khi khai thác, sử dụng một, một số hoặc toàn bộ các quyền tài sản đối với tác phẩm và quyền công bố tác phẩm quy định tại Luật Sở hữu trí tuệ phải được sự cho phép của chủ sở hữu quyền tác giả và trả tiền bản quyền, các quyền lợi vật chất khác (nếu có) cho chủ sở hữu quyền tác giả, trừ trường hợp quy định tại khoản 3 Điều 20 Luật Sở hữu trí tuệ, các điều 25, 25a, 26, 32 và 33 của Luật Sở hữu trí tuệ và các ngoại lệ và giới hạn của quyền tác giả, quyền liên quan.
Theo Khoản 3 Điều 20 Luật Sở hữu trí tuệ thì chủ sở hữu quyền tác giả không có quyền ngăn cấm tổ chức, cá nhân khác thực hiện các hành vi sau đây:
- Sao chép tác phẩm chỉ để thực hiện các quyền khác theo quy định của Luật Sở hữu trí tuệ; sao chép tạm thời theo một quy trình công nghệ, trong quá trình hoạt động của các thiết bị để truyền phát trong một mạng lưới giữa các bên thứ ba thông qua trung gian hoặc sử dụng hợp pháp tác phẩm, không có mục đích kinh tế độc lập và bản sao bị tự động xóa bỏ, không có khả năng phục hồi lại;
- Phân phối lần tiếp theo, nhập khẩu để phân phối đối với bản gốc, bản sao tác phẩm đã được chủ sở hữu quyền tác giả thực hiện hoặc cho phép thực hiện việc phân phối.
3. Thời hạn bảo hộ quyền tài sản đối với tác phẩm
Quyền tài sản đối với tác phẩm được bảo hộ theo thời hạn như sau:
- Tác phẩm điện ảnh, nhiếp ảnh, mỹ thuật ứng dụng, tác phẩm khuyết danh có thời hạn bảo hộ là 75 năm, kể từ khi tác phẩm được công bố lần đầu tiên;
- Tác phẩm điện ảnh, nhiếp ảnh, mỹ thuật ứng dụng chưa được công bố trong thời hạn 25 năm, kể từ khi tác phẩm được định hình thì thời hạn bảo hộ là 100 năm, kể từ khi tác phẩm được định hình;
- Đối với tác phẩm khuyết danh, khi các thông tin về tác giả xuất hiện thì thời hạn bảo hộ quyền tài sản đối với tác phẩm được tính từ ngày công bố tác phẩm và kéo dài trong 50 năm.
- Tác phẩm không thuộc các loại hình trên có thời hạn bảo hộ là suốt cuộc đời tác giả và 50 năm tiếp theo năm tác giả chết; trường hợp tác phẩm có đồng tác giả thì thời hạn bảo hộ chấm dứt vào năm thứ năm mươi sau năm đồng tác giả cuối cùng chết;
Thời hạn bảo hộ nêu trên chấm dứt vào thời điểm 24 giờ ngày 31 tháng 12 của năm chấm dứt thời hạn bảo hộ quyền tác giả.
4. Tại sao cần bảo hộ quyền tài sản đối với tác phẩm?
Quyền tài sản đối với tác phẩm giúp tác giả hoặc chủ sở hữu hợp pháp của tác phẩm khai thác, sử dụng tác phẩm để thu lợi nhuận, từ đó cải thiện đời sống vật chất và tinh thần của bản thân. Bảo hộ quyền tài sản đối với tác phẩm có các lợi ích quan trọng sau:
- Khuyến khích sáng tạo: Khi được bảo hộ quyền tài sản, tác giả, chủ sở hữu tác phẩm có thể yên tâm sáng tác, đầu tư vào tác phẩm mà không lo bị xâm phạm, sao chép trái phép. Việc được hưởng lợi nhuận từ tác phẩm cũng là động lực để họ tiếp tục sáng tạo và cho ra đời những tác phẩm có giá trị cao cho xã hội.
- Bảo vệ quyền lợi của tác giả, chủ sở hữu tác phẩm: Quyền tài sản đối với tác phẩm giúp tác giả, chủ sở hữu tác phẩm có quyền kiểm soát việc sử dụng, khai thác tác phẩm của mình. Nhờ đó, họ có thể ngăn chặn việc sao chép, xâm phạm trái phép tác phẩm, bảo vệ danh tiếng và uy tín của bản thân.
- Góp phần phát triển văn hóa, nghệ thuật: Khi được bảo hộ quyền tài sản, các tác phẩm có giá trị cao sẽ được lưu truyền, phổ biến rộng rãi đến công chúng, góp phần làm phong phú đời sống văn hóa, tinh thần của xã hội. Việc bảo hộ quyền tác phẩm cũng khuyến khích đầu tư vào lĩnh vực sáng tác, xuất bản, góp phần thúc đẩy sự phát triển của ngành công nghiệp văn hóa, nghệ thuật.
- Thúc đẩy phát triển kinh tế: Các tác phẩm có giá trị có thể được khai thác, sử dụng để tạo ra sản phẩm, dịch vụ, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế và thu hút đầu tư.
- Nâng cao vị thế quốc gia trên trường quốc tế: Khi có nhiều tác phẩm được bảo hộ quyền tác phẩm và được công nhận trên thị trường quốc tế, sẽ góp phần nâng cao vị thế, hình ảnh quốc gia trên trường quốc tế. Việc bảo hộ quyền tác phẩm cũng thể hiện sự cam kết của quốc gia đối với việc bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, thu hút các nhà đầu tư nước ngoài vào lĩnh vực sáng tạo.
Quyền tài sản đối với tác phẩm là một quyền quan trọng, giúp tác giả hoặc chủ sở hữu hợp pháp của tác phẩm khai thác, sử dụng tác phẩm để thu lợi nhuận và bảo vệ quyền lợi của bản thân. Mỗi cá nhân cần ý thức được quyền tài sản đối với tác phẩm và sử dụng quyền này một cách hợp pháp.
Quý khách vui lòng liên hệ với chúng tôi để được tư vấn miễn phí: Quý khách vui lòng gọi điện thoại đến tổng đài tư vấn pháp luật: 1900.6162 hoặc gửi yêu cầu dịch vụ đến email: lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ giải đáp kịp thời.
