1. Tác giả và tác phẩm Những cánh buồm
1.1. Tác giả
Hoàng Trung Thông (1925-1993) xuất thân từ vùng đất Nghệ An nổi tiếng. Ông nổi danh là một trong những nhà thơ nổi bật của nền thơ cách mạng Việt Nam. Tác phẩm thơ của ông không chỉ là những bài thơ đơn thuần mà còn là những tác phẩm mang sứ mệnh cao cả, đánh thức tinh thần và tâm hồn của con người.
Thơ ca của Hoàng Trung Thông không chỉ là những bản nhạc tình yêu đẹp, mà nó còn là bản hòa nhạc của những ước mơ về một thế giới tốt đẹp hơn. Những bài thơ của ông thường thể hiện sự yêu thương và lòng nhân ái đối với con người, và thúc đẩy mọi người nỗ lực hướng đến những mục tiêu nhân đạo và tiến bộ hơn.
Tác phẩm thơ của Hoàng Trung Thông đã và đang gây ảnh hưởng mạnh mẽ đến đời sống của nhiều thế hệ. Những giá trị, tri thức mà ông truyền đạt qua thơ đã giúp con người sống tốt hơn, tinh thần trong sạch hơn, thấu hiểu hơn về tình yêu và cuộc sống. Tác phẩm của ông không chỉ là một phần quý báu của văn học Việt Nam mà còn là một nguồn cảm hứng vĩnh cửu cho tất cả những ai yêu thích nghệ thuật và nhân loại.
Một số tác phẩm nổi bật của Hoàng Trung Thông bao gồm các tập thơ như "Quê hương chiến đấu," "Đường chúng ta đi," "Những cánh buồm," "Đầu sóng," cùng với các tiểu luận phê bình như "Chặng đường mới của văn học chúng ta," "Cuộc sống thơ và thơ cuộc sống," và "Những người thân, những người bạn"…
1.2. Sơ lược về tác phẩm
- Thể loại: Thơ tự do
- Xuất xứ và hoàn cảnh sáng tác: In năm 1964
- Phương thức biểu đạt : Biểu cảm
- Tóm tắt:
Sau cơn mưa đêm rả rích, khi ánh mặt trời xuất hiện, biển xanh biếc trở nên trong vắt hơn, và cát vàng như nhung hơn bên dưới ánh nắng mai hồng, hai người cha con dắt tay nhau ra biển dạo chơi. Bóng của họ kéo dài ra trên mặt cát, người cha, một hình ảnh cao lớn và gầy gò, bóng dài mênh mông, còn bóng của cậu con trai thì tròn trịa và vững chắc.
Những tia nắng xa xa của buổi sớm chiếu rọi xuống biển mênh mông, nhưng cậu bé lại đặt ra một câu hỏi ngây thơ: Tại sao khi nhìn phía xa, chúng ta chỉ thấy biển và trời, không thấy nhà, không thấy cây cối, và không thấy người? Người cha trả lời với sự thấu hiểu, khuyên cậu bé hãy tiếp tục cuộc hành trình theo cánh buồm, bởi chỉ khi đi xa, họ mới có thể thấy cây cỏ, ngôi nhà, và mọi người. Tuy nhiên, ông cũng thừa nhận rằng chính mình chưa từng đến nơi đó.
Câu hỏi ngây thơ của cậu bé chứa đựng khát khao khám phá thế giới, khám phá biển cả và cuộc sống, và ước mơ của cậu bé làm người cha nhớ về những ước mơ và khao khát của chính mình khi còn trẻ, khi cuộc đời còn rộn ràng và đầy hi vọng.
Bố cục của bài thơ này được chia thành ba phần:
- Phần 1: Mô tả cảnh hai cha con dạo trên bãi biển, từ đầu đến "chắc nịch." Trong phần này, tác giả tạo nên bức tranh về hai cha con tận hưởng khoảnh khắc yên bình trên bãi biển sau cơn mưa đêm.
- Phần 2: Tiếp theo, từ "để con đi…" đến hết, là cuộc trò chuyện giữa hai cha con. Trong phần này, người con hỏi cha về việc thấy biển và trời xa xăm nhưng không thấy nhà, cây cối, người ở. Cha cố gắng giải thích và khuyên con nên tiếp tục cuộc hành trình.
- Phần 3: Đoạn còn lại của bài thơ bàn về ý nghĩa của những ước mơ của con. Trong phần này, tác giả thể hiện sự kết nối giữa ước mơ của cha và con, nhấn mạnh khao khát của cậu bé và sự nhớ về những ước mơ và khao khát của chính mình khi còn trẻ.
Bài thơ nói về mơ ước của cha và con, với cảm xúc và ý nghĩa sâu sắc. Tận dụng hình ảnh của biển và cánh buồm, bài thơ thể hiện khát khao của con người trong việc tìm hiểu và khám phá thế giới. Thông qua bài thơ, tác giả muốn thể hiện sự kết nối giữa thế hệ cha và con, qua việc truyền đạt những ước mơ và khát vọng từ thế hệ này sang thế hệ khác.
Tính nghệ thuật của bài thơ được thể hiện qua việc sử dụng thể thơ tự do và các biện pháp tu từ ẩn dụ, điệp ngữ, tạo nên sự sinh động và hấp dẫn trong việc miêu tả và truyền đạt ý nghĩa.
2. Soạn bài tập đọc "Những cánh buồm" - Tiếng Việt lớp 5
Câu 1 (trang 141 trong sách giáo trình Tiếng Việt lớp 5 tập 2) yêu cầu bạn tưởng tượng và mô tả cảnh hai cha con dạo chơi trên bãi biển dựa trên những hình ảnh trong bài thơ. Dưới đây là câu trả lời mở rộng:
Sau một đêm mưa rả rích, bãi biển sáng bóng và trong vắt. Ánh mặt trời bình minh ló dạng, tô điểm bầu trời bằng sắc hồng rực rỡ, tạo nên một bức tranh thiên nhiên tươi đẹp và tĩnh lặng. Trên bãi cát mịn màng, hai người, một cha và một đứa con, dạo bước bên nhau.
Cha có vẻ cao lớn và gầy, bóng của ông nằm dài trên cát, lênh khênh theo những bóng nắng đầu ngày. Đôi vai cha nặng trịch, nhấn mạnh sự trưởng thành và sẵn sàng bảo vệ. Trái lại, đứa con trai còn nhỏ, có bóng tròn trịa và chắc khỏe. Bộ dạng của cậu bé thể hiện sự tinh nghịch và niềm vui đang tràn đầy trong tâm hồn. Hai người đang dắt tay nhau, tạo nên hình ảnh đầy yêu thương và sự gắn kết giữa hai thế hệ.
Trên bãi biển này, họ không chỉ đang tận hưởng những khoảnh khắc đẹp của tự nhiên mà còn thể hiện tình cảm gia đình và tình thân thiết đáng trân trọng. Bức tranh này cho thấy tình yêu và sự đoàn kết giữa cha và con, cũng như niềm vui của cuộc sống được tận hưởng ở bên nhau.
Câu 2 (trang 141 sgk Tiếng Việt lớp 5 tập 2): Thuật lại cuộc trò chuyện giữa hai cha con.
Trả lời:
Trong chuyến dạo chơi trên bãi biển, cậu bé bất ngờ lắc tay cha và hỏi nhẹ: "Sao ở xa kia chỉ thấy nước, thấy trời, không thấy nhà, không thấy cây, không thấy người?" Người cha vui vẻ mỉm cười và trả lời: "Cứ theo cánh buồm kia, đi mãi ta sẽ thấy cây, thấy nhà, thấy người. Nhưng nơi đó cha cũng chưa hề đi đến." Lúc này, người cha nhìn xa xăm về phía cuối chân trời với sự trầm ngâm. Cậu bé lại nhấn mạnh về cánh buồm trắng và nói: "Cha hãy mượn cho con những cánh buồm trắng kia nhé, để con đi..." Lời kêu xin chân thành này của đứa con làm người cha cảm động và rơi vào suy tư sâu xa. Đó chính là lời đáp trả từ người cha, lời thúc đẩy cho ước mơ của con, và cũng là ký ức về nguyện vọng của bản thân người cha khi ông còn là một cậu bé cùng tuổi với con ngày nay, đứng trước biển với lòng khao khát khám phá vô tận.
Câu 3 (trang 141 sgk Tiếng Việt lớp 5 tập 2): Những câu hỏi ngây thơ cho thấy con có ước mơ gì ?
Trả lời:
Những câu hỏi ngây thơ thể hiện rằng đứa con đang khao khát hiểu biết và muốn khám phá mọi thứ trên đời.
Câu 4 (trang 141 sgk Tiếng Việt lớp 5 tập 2): Ước mơ của con gợi cho cha nhớ đến điều gì ?
Trả lời:
Ước mơ của con đánh thức người cha nhớ lại ước mơ của chính mình khi còn là một cậu bé nhỏ.
Câu 5 (trang 141 sgk Tiếng Việt lớp 5 tập 2): Học thuộc lòng bài thơ.
Trả lời:
- Lưu ý học thuộc lòng những từ ngữ khó như "rả rích," "trầm ngâm,"...
- Trình bày giọng điệu của người cha với sự sâu sắc và trầm ngâm, còn giọng điệu của đứa con thể hiện sự hồn nhiên và khao khát.
3. Lợi ích của soạn bài trước khi đến lớp
Việc chuẩn bị bài trước có nhiều lợi ích quan trọng giúp bạn nắm vững kiến thức hơn.
Khi bạn chuẩn bị bài trước, bạn sẽ có cơ hội tiếp xúc sớm với nội dung học. Điều này giúp bạn hiểu sơ qua về những gì sẽ được học và tạo nền tảng kiến thức sẵn sàng cho bài học tới. Khi giáo viên giảng bài, bạn có thể tập trung vào việc hiểu sâu hơn thay vì phải tìm hiểu từ đầu.
Soạn bài trước cũng giúp bạn tự tin hơn trong việc tham gia bài giảng. Bạn sẽ nắm vững kiến thức và có khả năng đặt câu hỏi hoặc tham gia thảo luận một cách tích cực. Điều này không chỉ giúp bạn hiểu bài sâu hơn mà còn giúp tạo ấn tượng tốt với giáo viên.
Ngoài ra, việc soạn bài trước cũng tạo điều kiện thuận lợi cho làm việc nhóm. Trong một số môn học đòi hỏi sự hợp tác nhóm, bạn có thể chia sẻ kiến thức và ý kiến của mình dựa trên nền tảng đã chuẩn bị từ trước. Điều này giúp làm việc nhóm hiệu quả hơn và giảm thiểu lỗi sai.
Cuối cùng, việc soạn bài trước giúp bạn hiểu bài sâu hơn. Bạn có thể tập trung vào các khía cạnh phức tạp của bài học và dành thời gian để giải quyết những khúc mắc trước khi đến lớp. Khi có thắc mắc, bạn có thể đặt câu hỏi và nhận được sự hỗ trợ từ giáo viên, giúp bạn nắm vững kiến thức một cách tốt nhất.
Bài viết liên quan: Cảm nhận bài thơ Những cánh buồm của Hoàng Trung Thông hay nhất
Trên đây là toàn bộ nội dung bài viết của Luật Minh Khuê về soạn bài tập đọc "Những cánh buồm" lớp 5. Xin cảm ơn quý bạn đọc đã quan tâm theo dõi!
