Sử dụng người lao động chưa thành niên làm các công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm có thể bị xử lý hình sự không?

1. Quy định về công việc người lao động chưa thành niên được làm

Quy định về lao động chưa thành niên trong Bộ luật Lao động 2019 như sau:

- Lao động chưa thành niên được hiểu là những người lao động chưa đủ 18 tuổi.

- Người từ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi không được phép tham gia vào công việc hoặc làm việc tại các địa điểm làm việc quy định tại Điều 147 của Bộ luật này.

- Người từ 13 tuổi đến chưa đủ 15 tuổi chỉ được thực hiện các công việc nhẹ theo danh sách do Bộ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội ban hành.

- Người chưa đủ 13 tuổi chỉ được thực hiện các công việc theo quy định tại khoản 3 của Điều 145 trong Bộ luật này.

Ngoài ra, theo Điều 144 của Bộ luật Lao động 2019 về nguyên tắc sử dụng lao động chưa thành niên có các điểm sau:

- Lao động chưa thành niên chỉ được thực hiện các công việc phù hợp với sức khỏe nhằm đảm bảo sự phát triển về thể chất, trí tuệ và nhân cách.

- Người sử dụng lao động khi tuyển dụng lao động chưa thành niên có trách nhiệm quan tâm và chăm sóc đối với các mặt lao động, sức khỏe và việc học tập trong quá trình lao động.

- Khi sử dụng lao động chưa thành niên, người sử dụng lao động phải có sự đồng ý của cha, mẹ hoặc người giám hộ; phải lập sổ theo dõi riêng, ghi đầy đủ họ tên, ngày tháng năm sinh, công việc đang làm, kết quả kiểm tra sức khỏe định kỳ và phải xuất trình khi cơ quan nhà nước có thẩm quyền yêu cầu.

- Người sử dụng lao động phải tạo điều kiện cho lao động chưa thành niên được học văn hóa, giáo dục nghề nghiệp, đào tạo, bồi dưỡng và nâng cao trình độ kỹ năng nghề.

Do đó, người sử dụng lao động chỉ được sử dụng lao động chưa thành niên để thực hiện các công việc phù hợp với độ tuổi và sức khỏe của lao động đó.

2. Xử phạt hành chính đối với việc sử dụng lao động thành niên trái pháp luật

Theo quy định tại Nghị định 12/2022/NĐ-CP, vi phạm quy định về lao động chưa thành niên sẽ bị xử phạt như sau:

- Người sử dụng lao động vi phạm quy định về lập sổ theo dõi hoặc không ghi đầy đủ nội dung trong sổ theo dõi riêng theo quy định tại khoản 3 của Điều 144 của Bộ luật Lao động khi sử dụng lao động chưa thành niên hoặc không xuất trình sổ theo dõi khi cơ quan nhà nước có thẩm quyền yêu cầu sẽ bị phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 2.000.000 đồng.

- Người sử dụng lao động sẽ bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 25.000.000 đồng nếu có một trong các hành vi sau đây:

• Sử dụng lao động chưa thành niên mà không có sự đồng ý của cha, mẹ hoặc người giám hộ của người chưa thành niên đó.
• Sử dụng người chưa đủ 15 tuổi làm việc mà: không ký hợp đồng lao động bằng văn bản với người chưa đủ 15 tuổi và người đại diện hợp pháp của người đó; xếp lịch làm việc ảnh hưởng đến thời gian học tập của người chưa đủ 15 tuổi; không có giấy khám sức khỏe từ cơ sở y tế có thẩm quyền xác nhận sức khỏe phù hợp với công việc; không tổ chức kiểm tra sức khỏe định kỳ ít nhất 01 lần trong 06 tháng hoặc không đảm bảo điều kiện làm việc, an toàn, vệ sinh lao động phù hợp với lứa tuổi.
• Sử dụng lao động chưa thành niên làm việc vượt quá giờ làm việc quy định tại Điều 146 của Bộ luật Lao động.
• Sử dụng người chưa đủ 15 tuổi làm thêm giờ hoặc làm việc vào ban đêm.
• Sử dụng người từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi làm thêm giờ hoặc làm việc vào ban đêm trong các nghề, công việc không được phép theo quy định pháp luật.

- Người sử dụng lao động sẽ bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 75.000.000 đồng nếu có một trong các hành vi sau đây:

• Sử dụng người từ 13 tuổi đến chưa đủ 15 tuổi làm công việc ngoài danh mục được phép theo quy định tại khoản 3 của Điều 143 của Bộ luật Lao động.
• Sử dụng người chưa đủ 13 tuổi làm công việc ngoài danh mục được phép theo quy định tại khoản 3 của Điều 145 của Bộ luật Lao động hoặc sử dụng người chưa đủ 13 tuổi làm công việc được phép nhưng chưa có sự đồng ý của cơ quan chuyên môn về lao động thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh.
• Sử dụng người từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi làm các công việc bị cấm hoặc làm việc tại nơi làm việc bị cấm theo quy định tại Điều 147 của Bộ luật Lao động, nhưng không đạt mức truy cứu trách nhiệm hình sự.

Theo đó, nếu sử dụng người lao động chưa thành niên làm những công việc ngoài danh mục được cho phép mà chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự thì sẽ bị xử phạt hành chính với mức phạt được chúng tôi thể hiện ở trên đây.

3. Sử dụng người lao động chưa thành niên làm các công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm có thể bị xử lý hình sự không?

Theo quy định tại Điều 296 của Bộ luật Hình sự năm 2015 được sửa đổi bởi Khoản 98 Điều 1 Luật sửa đổi Bộ luật Hình sự năm 2017, người sử dụng lao động có thể chịu trách nhiệm hình sự về Tội vi phạm quy định về sử dụng người lao động dưới 16 tuổi trong các trường hợp sau:

- Sử dụng người dưới 16 tuổi để thực hiện các công việc nặng nhọc, nguy hiểm hoặc tiếp xúc với các chất độc hại theo Danh mục nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm và nghề, công việc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm được ban hành kèm theo Thông tư 11/2020/TT-BLĐTBXH. Điều này áp dụng trong các trường hợp sau đây:

• Người sử dụng lao động đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này hoặc đã bị kết án về tội này và chưa được xóa án tích, nhưng vẫn vi phạm.
• Hành vi này gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 01 người với tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 31% đến 60%.
• Hành vi này gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên mà tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này từ 31% đến 60%.

Khung hình phạt cho tội này bao gồm:

- Phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng.

- Phạt cải tạo không giam giữ trong thời hạn không quá 03 năm.

- Phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm.

- Phạt tù từ 03 năm đến 07 năm trong các trường hợp sau:

• Phạm tội 02 lần trở lên.
• Gây chết người.
• Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác với tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 61% trở lên.
• Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên với tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này từ 61% đến 121%.

- Phạt tù từ 05 năm đến 12 năm trong các trường hợp sau:

• Gây chết 02 người trở lên.
• ;Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên với tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này từ 122% trở lên.

Ngoài ra, người phạm tội cũng có thể bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định trong khoảng thời gian từ 01 năm đến 05 năm.

Điều này chỉ áp dụng đối với người lao động dưới 16 tuổi. Tuy nhiên, theo quy định tại Điều 143 của Bộ luật Lao động năm 2019, người chưa thành niên được xem là người dưới 18 tuổi.

Do đó, nếu người sử dụng lao động sử dụng lao động từ 16 tuổi trở lên để thực hiện các công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm, họ sẽ không bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Tuy nhiên, người sử dụng lao động chỉ được sử dụng lao động từ 16 tuổi trở lên để thực hiện các công việc được quy định tại Điều 147 của Bộ luật Lao động năm 2019, nếu không tuân thủ, họ có thể bị xử phạt hành chính.

Để tìm hiểu thêm thông tin chi tiết liên quan đến vấn đề này, mời quý bạn đọc tham khảo bài viết: Lao động chưa thành niên là gì? Quy định pháp luật về lao động chưa thành niên và nguyên tắc sử dụng lao động chưa thành niên 

Trên đây là toàn bộ nội dung bài viết của Luật Minh Khuê liên quan đến vấn đề: Sử dụng người lao động chưa thành niên làm các công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm có thể bị xử lý hình sự không? Mọi thắc mắc chưa rõ hay có nhu cầu hỗ trợ vấn đề pháp lý khác, quý khách hàng vui lòng liên hệ với bộ phận tư vấn pháp luật trực tuyến qua số hotline: 1900.6162 hoặc gửi yêu cầu tư vấn qua email: lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ và giải đáp kịp thời. Xin trân trọng cảm ơn quý khách hàng đã quan tâm theo dõi bài viết của Luật Minh Khuê.