Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh là tổ chức chính trị-xã hội của thanh niên Việt Nam do Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập, lãnh đạo và rèn luyện. Đoàn bao gồm những thanh niên tiên tiến, phấn đấu vì mục đích, lý tưởng của Đảng là độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh. Đoàn lãnh đạo bằng Điều lệ, các định hướng về chính sách và chủ trương lớn; bằng công tác tuyên truyền, thuyết phục, vận động, tổ chức, kiểm tra, giám sát... Kiểm tra, giám sát được tiến hành thường xuyên, đúng nguyên tắc, quy trình sẽ góp phần thiết thực giúp cho Điều lệ, các nghị quyết, chỉ thị của Đoàn được xác định đúng, quán triệt đầy đủ và được tổ chức thực hiện tốt. Kiểm tra, giám sát vừa góp phần nâng cao chất lượng lãnh đạo, vừa làm cho sự lãnh đạo và tổ chức hoạt động của Đoàn gắn với thực tiễn hơn; đảm bảo tính thống nhất giữa nghị quyết và sự chấp hành, giữa lời nói và việc làm; giúp cho các cấp bộ đoàn khắc phục có hiệu quả bệnh quan liêu, chủ quan, duy ý chí, thiếu trách nhiệm... Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh khẳng định: Kiểm tra, giám sát là chức năng lãnh đạo của Đoàn.

1. Vị trí, vai trò công tác kiểm tra, giám sát của đoàn

1.1. Kiểm tra, giám sát là một tất yếu trong quá trình xây dựng Đoàn và tổ chức các hoạt động của Đoàn.

Kiểm tra, giám sát xuyên suốt trong mọi hoạt động của con người trong xã hội. Nó trở thành một đòi hỏi không thể thiếu trong cuộc sống và hoạt động của con người. Cùng với sự phát triển của xã hội, loài người, kiểm tra, giám sát cũng ngày càng phát triển, không ngừng đáp ứng yêu cầu hoạt động thực tiễn, cải tạo thế giới, cải tạo tự nhiên, xã hội và bản thân con người. Từ ban đầu là hoạt động có tính bản năng của từng con người cá thể, kiểm tra, giám sát dần phát triển thành hành động của các tổ chức trong xã hội với những hình thức, phương pháp, quy mô, cấp độ phong phú và đa dạng.

Do nhu cầu của con người, tổ chức được hình thành một cách tự giác, theo những nguyên tắc, điều lệ quy định nhất định, nhằm thực hiện những mục tiêu, mục đích nhất định. Tổ chức do con người lập ra, yếu tố cấu thành và quyết định sự phát triển của của tổ chức là con người. Tổ chức chính là sự biểu hiện cụ thể của các mối quan hệ của con người; vừa là chủ thể quy định của con người, điều khiển hành vi con người. Nói kiểm tra, giám sát là thể hiện nghiêm túc hoạt động có ý thức của con người thì đồng thời cũng có nghĩa là nói kiểm tra, giám sát là hoạt động có ý thức hết sức nghiêm túc của tổ chức. Nếu đối với một con người, kiểm tra, giám sát có tác dụng giúp cho con người đó khắc phục được thiếu sót, sơ hở trong thực hiện ý tưởng, mục đích của mình thì đối với tổ chức, kiểm tra, giám sát càng có tác dụng to lớn hơn. Hiệu quả và sức mạnh của kiểm tra, giám sát tiến hành trong tổ chức sẽ được nhân lên gấp bội so với tiến hành ở từng con người riêng lẻ. Vì vậy, mọi tổ chức đều coi kiểm tra, giám sát là một biện pháp hiệu nghiệm để thực hiện mục đích của mình.

Công tác kiểm tra, giám sát là một tất yếu khách quan, là một biểu hiện nghiêm túc hoạt động có ý thức của mọi tổ chức và con người trong xã hội. Ý thức càng cao, tổ chức càng chặt chẽ thì càng phải làm tốt công tác kiểm tra, giám sát. Nhiệm vụ càng nặng nề, phức tạp thì càng phải tăng cường công tác kiểm tra, giám sát. Xác định rõ công tác kiểm tra, giám sát trước hết là trách nhiệm của người lãnh đạo, của cấp bộ Đoàn, phải gắn công tác kiểm tra, giám sát với công tác chỉ đạo, điều hành thường xuyên.

Nhận thức rõ công tác kiểm tra, giám sát của Đoàn không chỉ là nhiệm vụ của Ủy ban kiểm tra các cấp, hoạt động kiểm tra, giám sát không là “bới lông tìm vết” hoặc chỉ xem xét giải quyết khiếu nại, tố cáo, xử lý kỷ luật cán bộ, đoàn viên và tổ chức Đoàn vi phạm mà công tác kiểm tra, giám sát phải giúp người lãnh đạo phát hiện những thiếu sót, lệch lạc trong việc tổ chức thực hiện các chủ trương, nghị quyết và phong trào thanh niên; phát hiện những nhân tố, điển hình mới trong hoạt động thực tiễn phong trào; tham mưu cho cấp bộ Đoàn và người lãnh đạo những vấn đề điều chỉnh cho hiệu quả và phù hợp với phong trào, đáp ứng nhu cầu, nguyện vọng chính đáng của tuổi trẻ.

Công tác kiểm tra, giám sát giữ cho Điều lệ Đoàn, kỷ cương của tổ chức Đoàn được thực hiện nghiêm minh, góp phần xây dựng tổ chức Đoàn ngày càng vững mạnh đồng thời góp phần bồi dưỡng, rèn luyện cán bộ, đoàn viên để không ngừng tiến bộ, rèn luyện cán bộ, đoàn viên để không ngừng tiến bộ, thực hiện tốt nhiệm vụ của người cán bộ Đoàn, đoàn viên, chấp hành tốt đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước.

Trong bối cảnh hiện nay, bên cạnh những mặt tích cực về thúc đẩy sản xuất phát triển, nâng cao chất lượng hàng hóa chất lượng phục vụ người tiêu dùng,.. thì mặt trái của cơ chế thị trường tác động không nhỏ đến cán bộ, đoàn viên thanh niên. Vì vậy, hình thức sinh hoạt, hoạt động đặc biệt là đối với sinh hoạt, hoạt động của cơ sở Đoàn cần phải đổi mới nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thanh niên. Công tác kiểm tra, giám sát của Đoàn do đó cũng cần phải được đổi mới. Nhìn chung, trong bối cảnh mới, các cấp bộ Đoàn, cán bộ, đoàn viên đều nhận thức được những yêu cầu cần phải đổi mới công tác kiểm tra, giám sát của Đoàn. Tuy nhiên, vẫn còn một số cán bộ Đoàn chưa nhận thức đúng, đầy đủ về vị trí, vai trò, tầm quan trọng của công tác kiểm tra, giám sát, coi công tác kiểm tra, giám sát là nhiệm vụ của cán bộ kiểm tra, của Ủy ban kiểm tra, chưa gắn công tác kiểm tra, giám sát với công tác lãnh, chỉ đạo.Việc chỉ đạo công tác kiểm tra chủ yếu hướng về đánh giá phong trào thanh niên trên các lĩnh vực, đối tượng cụ thể, chưa gắn bó việc tổ chức hoạt động kiểm tra, giám sát với việc nâng cao chất lượng sinh hoạt hoạt động của chi đoàn của cơ sở Đoàn,... Từ đó, về mặt lý luận có thể khẳng định công tác kiểm tra, giám sát của Đoàn là một tất yếu khách quan trong quá trình đổi mới của tổ chức Đoàn TNCS Hồ Chí Minh.

1.2. Kiểm tra, giám sát là những chức năng lãnh đạo, chỉ đạo của Đoàn, là bộ phận quan trọng trong toàn bộ công tác xây dựng Đoàn.

>> Xem thêm:  Quy định mới về tổ chức của người lao động tại doanh nghiệp ?

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói: “Chính sách đúng là nguồn gốc của thắng lợi, song từ nguồn gốc đi đến thắng lợi thực sự còn phải tổ chức, phải đấu tranh. Khi đã có chính sách đúng thì sự thành công hay thất bại của chính sách là nơi cách tổ chức công việc, nơi lựa chọn cán bộ và do nơi kiểm tra. Nếu 3 điều ấy sơ sài thì chính sách đúng mấy cũng vô ích”.

Từ thực tiễn của mình, Đảng Cộng sản Việt Nam chỉ rõ: “Công tác kiểm tra là một trong những chức năng lãnh đạo chủ yếu của Đảng”, “Lãnh đạo mà không kiểm tra thì coi như không lãnh đạo”. Những luận điểm trên khẳng định, công tác kiểm tra, giám sát gắn liền với sự lãnh đạo, không chỉ là xây dựng chiến lược, đường lối phương hướng, chương trình mà còn phải kiểm tra ngay cả bản thân chiến lược, đường lối, phương hướng, chương trình đó. Nghị quyết Đại hội XI của Đảng Cộng sản Việt Nam đặt ra yêu cầu”Đổi mới, nâng cao chất lượng kiểm tra, giám sát”, “Nâng cao hiệu quả công tác cán bộ, kiểm tra, giám sát và tư tưởng”. Đặc biệt, trong báo cáo của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X nêu rõ: “Các cấp ủy, tổ chức Đảng phải nêu cao tinh thần trách nhiệm, thực hiện tốt hơn nhiệm vụ kiểm tra, giám sát theo Điều lệ Đảng. Tập trung kiểm tra, giám sát việc chấp hành Điều lệ, nghị quyết, chỉ thị, quy định của Đảng, luật pháp, chính sách của Nhà nước; việc chấp hành nguyên tắc tập trung dân chủ, quy chế làm việc, chế độ công tác, thực hiện dân chủ trong Đảng, giữ gìn đoàn kết nội bộ; việc thực hành tiết kiệm, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, rèn luyện phẩm chất đạo đức, lối sống của cán bộ, đảng viên;.....”

Là nơi tập hợp đội ngũ của những người cộng sản trẻ tuổi, sức mạnh của Đoàn là sức mạnh của sự đoàn kết, thống nhất về chính trị, tổ chức và hành động; là sự chặt chẽ, nghiêm minh trong thực thi những nguyên tắc tổ chức và hoạt động mà tổ chức Đoàn đặt ra. Thực tiễn cho thấy, những thành tựu cũng như khuyết điểm, yếu kém của công tác Đoàn và phong trào thanh thiếu nhi trong những nhiệm kỳ gần đây cũng đặt ra nhiều vấn đề cần chỉ đạo giải quyết: công tác cán bộ, công tác đoàn viên, chất lượng sinh hoạt, hoạt động của các cơ sở Đoàn, đánh giá đúng chất lượng và hiệu quả các hoạt động xã hội, phong trào thanh thiếu nhi,.. Những vấn đề đó, đòi hỏi tổ chức Đoàn cần không ngừng đổi mới nội dung, phương thức hoạt động, tăng cường sự lãnh chỉ đạo của Ban Chấp hành, Ban Thường vụ Đoàn các cấp, trong đó, đặc biệt đối với công tác xây dựng tổ chức Đoàn. Nghị quyết Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ X đã khẳng định: Tiếp tục nâng cao nhận thức của cấp bộ Đoàn và đội ngũ cán bộ Đoàn về công tác kiểm tra, giám sát; tăng cường việc xây dựng và chỉ đạo, tổ chức thực hiện chương trình kiểm tra, giám sát của các cấp bộ Đoàn; quan tâm xây dựng, củng cố đội ngũ cán bộ và đầu tư cơ sở vật chất, phục vụ công tác kiểm tra, giám sát của Đoàn”.

2. Định nghĩa về kiểm tra và giám sát

2.1. Kiểm tra

Theo Từ điển Tiếng Việt (Viện Ngôn ngữ học, NXB Đà Nằng năm 2002) và Từ điển Luật học (NXB Từ điển bách khoa năm 1999), thì “Kiểm tra” là hoạt động xem xét tình hình thực tế để đánh giá, nhận xét.

2.2. Giám sát

Giám sát là sự theo dõi, quan sát hoạt động mang tính chủ động, thường xuyên, liên tục và sẵn sàng tác động bằng các biện pháp tích cực để buộc và hướng hoạt động của đối tượng chịu sự giám sát đi đúng quỹ đạo, quy chế nhằm đạt được mục đích, hiệu quả đã được xác định từ trước, đảm bảo cho pháp luật được tuân theo nghiêm chỉnh.

3. Công tác kiểm tra, giám sát của Đoàn

Điều lệ Đoàn và hướng dẫn thực hiện Điều lệ Đoàn khóa XI quy định: “Kiểm tra, giám sát là những chức năng lãnh đạo của Đoàn. Tổ chức đoàn phải tiến hành công tác kiểm tra, giám sát. Tổ chức đoàn, đoàn viên và cán bộ đoàn chịu sự kiểm tra, giám sát của Đoàn”.

>> Xem thêm:  Tư vấn có bắt buộc phải thành lập công đoàn hay không ?

Như vậy, kiểm tra, giám sát là một nội dung quan trọng không thể thiếu trong công tác lãnh chỉ đạo của Đoàn, đồng thời là một mặt công tác Đoàn, do cấp bộ Đoàn chỉ đạo và tổ chức thực hiện cùng với các mặt công tác khác như: công tác tổ chức, công tác giáo dục, công tác thiếu nhi,...

Kiểm tra, giám sát là một mặt công tác của Đoàn để tiếp cận và đánh giá hiệu quả các hoạt động xã hội, phong trào thanh niên. Kiểm tra, giám sát có đặc trưng là chỉ ra cái đúng - cái sai, cái hợp lý - cái bất hợp lý, cái hiệu quả - cái kém hiệu quả,...; kiểm tra, giám sát là những chức năng lãnh đạo, là thao tác thường xuyên của người lãnh đạo, cho nên, kiểm tra, giám sát được coi là biện pháp cơ bản, thường xuyên, là nội dung chủ yếu của việc tiếp cận và đánh giá hoạt động xã hội nói chung và công tác Đoàn và phong trào thanh thiếu niên nói riêng.

3.1. Công tác kiểm tra của Đoàn

Là hoạt động xem xét tình hình thực tế để đánh giá, nhận xét việc chấp hành nguyên tắc tổ chức, Điều lệ Đoàn, thi hành kỷ luật Đoàn và việc triển khai tổ chức thực hiện những chủ trương, nghị quyết của cán bộ, đoàn viên và tổ chức Đoàn.

3.2. Công tác giám sát của Đoàn

Là việc Ban Chấp hành, Ban Thường vụ, ủy ban kiểm tra và các cơ quan của cấp bộ Đoàn theo dõi, xem xét, đánh giá hoạt động của cấp bộ Đoàn, tổ chức Đoàn cấp dưới, chi đoàn và cán bộ Đoàn, đoàn viên chịu sự giám sát trong việc chấp hành Điều lệ, các nghị quyết, các quy định, quyết định của Đoàn, việc thực hiện chức trách, nhiệm vụ được giao và giữ gìn phẩm chất đạo đức, lối sống của cán bộ Đoàn, đoàn viên theo quy định của Đoàn. Đây là việc làm thường xuyên, liên tục nhằm chủ động phòng ngừa, ngăn chặn không để xảy ra vi phạm ngay từ lúc manh nha xuất hiện, giúp cho đối tượng được giám sát thực hiện đúng Điều lệ, nghị quyết, quy định, quyết định của Đoàn, chức trách, nhiệm vụ được giao và các quy định về phẩm chất, đạo đức, lối sống.

4. Sự giống nhau và khác nhau giữa kiểm tra và giám sát của Đoàn thanh niên cộng sản Hồ chí Minh

4.1. Giống nhau

- Đều là hoạt động của Đoàn, do Ban Chấp hành Đoàn lãnh đạo, chỉ đạo, được Ban Chấp hành, Ban Thường vụ, ủy ban kiểm tra và các cơ quan của Đoàn thực hiện.

- Về nội dung: đều là việc chấp hành Điều lệ, nghị quyết, chủ trương, quy định của Đoàn; đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước và việc giữ gìn phẩm chất đạo đức, lối sống của cán bộ Đoàn, đoàn viên.

>> Xem thêm:  Công đoàn cơ sở là gì ? Công đoàn là gì ? Công đoàn ngành là gì ? Quy định mức phí công đoàn

- Về đối tượng: tổ chức Đoàn, cán bộ, đoàn viên chịu sự kiểm tra, giám sát.

- Về mục đích: nhằm phục vụ việc thực hiện nhiệm vụ chính trị của tổ chức Đoàn và công tác xây dựng Đoàn vững mạnh.

- Giám sát và kiểm tra có mối quan hệ khăng khít với nhau; muốn thực hiện tốt việc giám sát thì phải có theo dõi, xem xét thực tế của đối tượng được giám sát; muốn thực hiện tốt việc kiểm tra thì phải thường xuyên thực hiện việc giám sát.

4.2. Khác nhau

- Về mục đích:

+ Giám sát là việc làm thường xuyên, liên tục để chủ động phòng ngừa, ngăn chặn xảy ra vi phạm từ lúc mới manh nha. Giám sát giúp đối tượng được giám sát thực hiện đúng quy định, quy chế; phát hiện, góp ý, phản ánh, đề xuất; giám sát để phòng ngừa, ngăn chặn khuyết điểm, vi phạm là chính. Qua giám sát, nếu phát hiện có dấu hiệu vi phạm thì mới tiến hành kiểm tra.

+ Kiểm tra để làm rõ đúng, sai. Sau khi kiểm tra phải kết luận và xử lý. Có thể có vi phạm rồi mới kiểm tra, có vụ việc đã qua nhiều năm mới kiểm tra để làm rõ nội dung, tính chất, mức độ, tác hại và nguyên nhân của vi phạm (nếu có) để xử lý.

- Về đối tượng:

+ Trong hoạt động kiểm tra, đoàn viên, cán bộ, cấp bộ Đoàn vừa là đối tượng kiểm tra vừa là chủ thể tự kiểm tra.

+ Trong hoạt động giám sát, đoàn viên, cán bộ, các cấp bộ Đoàn chỉ là đối tượng giám sát và chỉ trở thành chủ thể giám sát khi được tổ chức Đoàn có thẩm quyền phân công giám sát một đối tượng khác.

>> Xem thêm:  Tỷ lệ phân phối kinh phí công đoàn theo quy định mới năm 2021 ?

- Về phưong pháp và hình thức:

+ Giám sát không theo quy trình thẩm tra, xác minh, không xem xét thi hành kỷ luật mà chỉ thông qua theo dõi, quan sát để phát hiện vấn đề, phản ánh với tổ chức và cá nhân có thẩm quyền nhằm kịp thời chấn chỉnh, sửa chữa khuyết điểm (nếu có), tránh để xảy ra vi phạm; trong quá trình giám sát, đa phần các tổ chức, cá nhân chịu giám sát vẫn hoạt động, sinh hoạt bình thường.

- Kiểm tra bắt buộc phải tiến hành theo quy trình, thành lập tổ hoặc đoàn kiểm tra; coi trọng các biện pháp nghiệp vụ để thẩm tra, xác minhd; sau kiểm tra có kết luận cuộc kiểm tra, có đánh giá, nhận xét ưu, khuyết điểm, vi phạm (nếu có) và xử lý kỷ luật tổ chức, cá nhân vi phạm; trong quá trình kiểm tra, theo quy trình tổ chức hoặc người có thẩm quyền có thể yêu cầu hoặc ra quyết định đình chỉ hoạt động, sinh hoạt Đoàn của tổ chức, cá nhân bị kiểm tra để tạo điều kiện cho việc xác minh làm rõ.

5. Mối quan hệ giữa kiểm tra và giám sát trong Đoàn

Kiểm tra và giám sát có mối quan hệ tác động với nhau, đen xen vào nhau và bổ sung cho nhau. Trong quá trình giám sát, nếu phát hiện đối tượng giám sát có thiếu sót, khuyết điểm, chủ thể giám sát kịp thời nhắc nhở, cảnh báo, đề nghị thực hiện đúng các quy định. Neu phát hiện các dấu hiệu vi phạm thì chuyển sang công tác kiểm tra để xem xét, đánh giá, kết luận và xử lý (nếu vi phạm đến mức độ phải xử lý). Ngược lại qua kiểm tra có thể đánh giá được chất lượng, hiệu quả của công tác giám sát, phát hiện những khâu, những việc để xảy ra sai phạm nhiều, từ đó định hướng cho công tác giám sát đúng trọng tâm, trọng điểm, có hiệu quả cao.

Trong thực tế, kiểm tra, giám sát luôn được sử dụng như một cụm từ gắn liền với nhau để làm rõ hơn chức năng và bản chất của công tác kiểm tra, giám sát của Đoàn. Kiểm tra, giám sát là những điều kiện cần và đủ cho việc ra chủ trương, nghị quyết và tổ chức thực hiện chủ trương, nghị quyết được đúng đắn. Việc tách bạch công tác kiểm tra và công tác giám sát chỉ là tương đối.

>> Xem thêm:  Cơ cấu tổ chức và tài chính của tổ chức công đoàn Việt Nam ?

Các câu hỏi thường gặp

Câu hỏi: Hệ thống tổ chức của Đoàn gồm mấy cấp?

Trả lời:

 - Cấp cơ sở (gồm Đoàn cơ sở và chi đoàn cơ sở).

- Cấp huyện và tương đương

- Cấp tỉnh và tương đương.

- Cấp Trung ương

Câu hỏi: Nhiệm vụ của đoàn viên là gì?

Trả lời:

- Luôn luôn phấn đấu vì lý tưởng của Đảng và Bác Hồ. Tích cực học tập, lao động, rèn luyện, tham gia các hoạt động xã hội, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

- Gương mẫu chấp hành và vận động thanh, thiếu nhi thực hiện đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước. Tham gia xây dựng, bảo vệ Đảng và chính quyền. Chấp hành nghiêm chỉnh Điều lệ Đoàn và các Nghị quyết của Đoàn, sinh hoạt Đoàn và đóng đoàn phí đúng quy định.

- Liên hệ mật thiết với thanh niên, tích cực xây dựng Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam, Hội Sinh viên Việt Nam, Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh; giúp đỡ thanh niên và đội viên trở thành đoàn viên.

 

Câu hỏi: Quyền của đoàn viên là gì?

Trả lời:

- Được yêu cầu tổ chức Đoàn đại diện, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình, được giúp đỡ và tạo điều kiện để phấn đấu trưởng thành.

- Được ứng cử, đề cử và bầu cử cơ quan lãnh đạo các cấp của Đoàn.

- Được thông tin, thảo luận, chất vấn, phê bình, biểu quyết, đề nghị và bảo lưu ý kiến của mình về các công việc của Đoàn.