NỘI DUNG TƯ VẤN:

Thị trường chứng khoán Việt Nam có mối quan hệ mật thiết với quá trình cổ phần hóa của các doanh nghiệp nhà nước. Quá trình cổ phần hóa các doanh nghiệp nhà nước đã tạo điều kiện hết sức quan trọng thúc đẩy quá trình phát triển của thị trường sơ cấp cũng như thị trường thứ cấp ở Việt Nam. Từ khi hình thành và phát triển Thị trường chứng khoán có sự đống góp hết sức quan trọng trong hoạt động của các chủ thể kinh doanh chứng khoán. Để tìm hiểu kỹ hơn về mối quan hệ này, bạn có thể tham khảo nội dung phía dưới đây để hiểu rõ hơn: "Tác động trở lại của Thị trường chứng khoán đối với chủ thể kinh doanh chứng khoán​”.

1. Những vấn đề lý luận chung:

1.1 Các chủ thể kinh doanh chứng khoán:

Theo quy định tại khoản 28 Điều 4 luật Chứng khoán năm 2019 quy định: Kinh doanh chứng khoán là việc thực hiện nghiệp vụ môi giới chứng khoán, tự doanh chứng khoán, bảo lãnh phát hành chứng khoán, tư vấn đầu tư chứng khoán, quản lý quỹ đầu tư chứng khoán, quản lý danh mục đầu tư chứng khoán và cung cấp dịch vụ về chứng khoán theo quy định tại Điều 86 của Luật này.

Chủ thể thực hiện hoạt động kinh doanh chứng khoán có nhiều loại, bao gồm các chủ thể sau:

  • Công ty chứng khoán.
  • Quỹ đầu tư chứng khoán và công ty quản lý quỹ.
  • Các tổ chức khác:
  • Công ty lưu ký và thanh toán bù trừ
  • Ngân hàng thương mại
  • Các tổ chức trung gian tài chính khác

Các chủ thể kinh doanh chứng khoán có các đặc điểm sau:

  • Chủ thể kinh doanh chứng khoán phải được thành lập, đăng ký hợp pháp
  • Đối tượng để chủ thể hoạt động kinh doanh chứng khoán chính là chứng khoán – giá trị động sản và các dịch vụ chứng khoán
  • Chủ thể hoạt động kinh doanh chứng khoán phải tuân thủ một số nguyên tắc đặc thù của thị trường chứng khoán

1.2 Hoạt động của các chủ thể kinh doanh chứng khoán:

Hoạt động của các chủ thể kinh doanh chứng khoán là việc thực hiện nghiệp vụ môi giới chứng khoán, bảo lãnh phát hành, tự doanh chứng khoán, quản lý quỹ đầu tư chứng khoán và quản lý danh mục đầu tư chứng khoán. (Điều 4 luật Chứng khoán năm 2019)

  • Đặc điểm của hoạt động kinh doanh chứng khoán bao gồm:
  • Kinh doanh chứng khoán là nghề thương mại đặc thù có liên quan đến quyền lợi của nhà đầu tư và các doanh nghiệp.
  • Đối tượng của hoạt động kinh doanh chứng khoán chính là các chứng khoán, giá trị giá trị động sản và các dịch vụ về chứng khoán

1.3 Thị trường chứng khoán

+ Khái niệm thị trường chứng khoán:

Đối với Việt Nam, trong những năm gần đây, Nhà nước đã dành nhiều sự quan tâm đến thị trường chứng khoán thông qua việc đưa ra các biện pháp tác động tương hỗ để quản lý cũng như vận hành đồng bộ cùng với các thị trường khác trong thị trường tài chính.

Thị trường chứng khoán, trong điều kiện của nền kinh tế hiện đại được quan niệm là nơi diễn ra các hoạt động mua bán, trao đổi chứng khoán. Việc mua bán này được tiến hành trên thị trường sơ cấp khi người mua mua được chứng khoán lần đầu từ những người phát hành và ở những thị trường thứ cấp khi có sự mua đi bán lại các chứng khoán đã được phát hành ở thị trường sơ cấp. Như vậy xét về mặt hình thức thị trường chứng khoán chỉ là nơi diễn ra các hoạt động trao đổi, mua bán, chuyển nhượng các loại chứng khoán qua đó thay đổi chủ thể nắm giữ chứng khoán.

+ Vai trò của thị trường chứng khoán:

  • Thị trường chứng khoán là kênh huy động vốn trung và dài hạn hữu hiệu cho các doanh nghiệp
  • Thị trường chứng khoán khuyến khích người dân tiết kiệm để đầu tư vào sản xuất kinh doanh
  • Thị trường chứng khoán tạo điều kiện cho doanh nghiệp sử dụng vốn có hiệu quả hơn, đảm bảo cho các doanh nghiệp hoạt động theo đúng trật tự của luật pháp

Có thể nói, thị trường chứng khoán là thị trường thông tin, thông qua các thông tin này, nhà đầu tư có thể đánh giá khả năng tài chính, hoạt động kinh doanh và triển vọng của doanh nghiệp để lựa chọn đầu tư. Vì vậy, muốn tồn tại được không có cách nào khác là doanh nghiệp phải làm sao sử dụng đồng vốn cho có hiệu quả nhất. Thêm vào đó, thị trường chứng khoán cũng là công cụ đánh giá doanh nghiệp. Thông qua diễn biến giá cổ phiếu, trái phiếu của doanh nghiệp trên thị trường, nhà đầu tư biết được khả năng kinh doanh của doanh nghiệp. Hay nói cách khác, nhà đầu tư có thể kiểm soát công ty một cách dễ dàng qua các cơ quan quản lý công ty và nhận biết được khả năng hoạt động của công ty thông qua thị trường chứng khoán.

2. Tác động trở lại của Thị trường chứng khoán đối với chủ thể kinh doanh chứng khoán:

2.1 Tác động tích cực:

Từ khi thị trường chứng khoán Việt nam ra đời đã chứng minh được tầm vai trò quan trọng của mình đối với các hoạt động của chủ thể kinh doanh chứng khoán, đó là:

Thứ nhất, qua việc phát hành chứng khoán trên thị trường chứng khoán, hoạt động của các doanh nghiệp được phản ánh một cách tổng hợp và chính xác, giúp cho việc đánh giá và so sánh hoạt động của doanh nghiệp được nhanh chóng và thuận tiện, từ đó cũng tạo ra một môi trường cạnh tranh lành mạnh nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, kích thích áp dụng công nghệ mới, cải tiến sản phẩm.

Thứ hai, thị trường chứng khoán bao gồm thị trường sơ cấp và thị trường thứ cấp đây là mảnh đất để cho các chủ thể kinh doanh chứng khoán thu được nhiều lợi nhuận. Từ việc thực hiện các hoạt động kinh doanh chứng khoán như môi giới chứng khoán cho các nhà đầu tư sẽ đem lại nguồn thu nhập, lợi nhuận cho các công ty chứng khoán, công ty quản lí quỹ hay ngân hàng thương mại…

Thứ ba, thị trường chứng khoán phát triển cũng góp phần quan trọng trong tiến trình tái cơ cấu nền kinh tế nói chung, đặc biệt là tái cấu trúc hệ thống doanh nghiệp nhà nước. Do đó, thị trường cũng phải hoạt động công bằng, hiệu quả để hỗ trợ trở lại cho doanh nghiệp, cho nền kinh tế. Thông qua thị trường chứng khoán, Chính phủ huy động được lượng vốn lớn phục vụ cho đầu tư phát triển, cân đối ngân sách; Doanh nghiệp cũng huy động được nguồn vốn lớn để mở rộng sản xuất kinh doanh.

Thứ tư, cơ sở hạ tầng của thị trường chứng khoán bao gồm: hệ thống thông tin thị trường, hệ thống giao dịch, hệ thống lưu kí, thanh toán bù trừ ….Thị trường cơ sở hạ tầng tiên tiến và đồng bộ sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho việc thực hiện giao dịch, giảm thiểu rủi ro hệ thống. Các hoạt động trên thị trường chứng khoán đều được công khai hóa thông tin về các loại chứng khoán được đưa ra mua bán trên thị trường, tình hình tài chính, kết quả kinh doanh của các công ty, số lượng chứng khoán và giá cả đều được niêm yết trên thị trường chứng khoán. Vì vậy, thông qua thị trường các chủ thể kinh doanh sẽ có sự phân tích đầy đủ và chính xác giúp các nhà đầu tư ít rủi ro hơn.

Thứ năm, nhờ tính thanh khoản của thị trường chứng khoán, các nhà đầu tư có thể chuyển đổi các chứng khoán mà họ sở hữu thành tiền mặt hoặc các loại chứng khoán khác khi họ muốn. Khả năng thanh khoản là một trong những đặc tính hấp dẫn của chứng khoán đối với người đầu tư. Đây là yếu tố cho thấy tính linh hoạt, an toàn của vốn đầu tư. Thị trường chứng khoán hoạt động càng năng động và có hiệu quả thì tính thanh khoản của các chứng khoán giao dịch trên thị trường càng cao.

2.2 Tác động tiêu cực:

Sự bùng nổ của Thị trường chứng khoán là động lực quan trọng, là điều kiện thuận lợi đối với quá trình cổ phần hóa các ngân hàng thương mại nhà nước, đặc biệt là đối với việc tăng vốn, mở rộng mạng lưới, quảng bá hình ảnh của các ngân hàng thương mại cổ phần. Tuy nhiên, cũng chính sự tăng giá cổ phiếu, đặc biệt là cổ phiếu ngân hàng đã làm cho nhiều ngân hàng xoáy vào vòng quay tăng vốn để hưởng lợi nhuận chênh lệnh mà không quan tâm nhiều đến hoạt động kinh doanh của mình. Điều này đã làm giảm tính hiệu quả của đồng vốn. Chính vì vậy, nhiều ngân hàng thương mại cổ phần đã bị rơi vào sức ép phải làm tăng hiệu quả sử dụng đồng vốn (do sức ép của cổ đông), dẫn đến giảm thận trọng trong công tác kinh doanh, gây nhiều rủi ro tiềm ẩn.... Cũng do sự phát triển “nóng” của Thị trường chứng khoán mà nhiều khách hàng đã vay vốn từ ngân hàng thương mại để kinh doanh chứng khoán (thế chấp bất động sản). Bên cạnh đó, số khách hàng cầm cố chứng khoán để vay tiền và tiếp tục kinh doanh chứng khoán cũng không phải là ít. Điều này đã làm tăng những lo ngại về mức độ an toàn vốn của các ngân hàng thương mại, gây nhiều rủi ro tiềm ẩn và tác động dây chuyền trong nền kinh tế.

3. Tổng kết:

Nhận thức rõ việc xây dựng Thị trường chứng khoán là một nhiệm vụ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với tiến trình xây sựng và phát triển đất nước. Thị trường chứng khoán Việt Nam đã ra đời và được đánh dấu bằng việc vận hành Trung tâm giao dịch chứng khoán TP. Hồ Chí Minh ngày 20/07/2000. Sau đó thì Luật Chứng khoán đã ra đời điều chỉnh hoạt động của các chủ thể khi tham gia và Thị trường chứng khoán và nó đã giúp cho Thị trường chứng khoán Việt Nam được vận hành theo theo khuôn khổ và dần phát triển như ngày nay.

Qua phân tích ta có thể thấy được hoạt động của các chủ thể kinh doanh chứng khoán có mối quan hệ chặt chẽ với sự phát triển của thị trường chứng khoán ở Việt Nam. Khi các chủ thể kinh doanh chứng khoán phát triển mạnh sẽ giúp cho thị trường chứng khoán phát triển và ngược lại thị trường chứng khoán cũng giúp cho sự phát triển của các chủ thể kinh doanh chứng khoán. Vậy để Thị trường chứng khoán Việt Nam lớn mạnh hơn nữa xứng đáng với tiền năng của nó thì pháp luật Chứng khoán cần có những quy định, chính sách khuyến khích đối với sự tham gia và hoạt động của các chủ thể kinh doanh chứng khoán để thúc đẩy sự phát triển của Thị trường chứng khoán.

Cảm ơn quý khách đã gửi yêu cầu đến Công ty Luật Minh Khuê, trên đây là nội dung tư vấn của Công ty, nội dung tư vấn có giá trị tham khảo, nếu còn vấn đề mà quý khách hàng còn chưa rõ xin vui lòng liên hệ đến tổng đài của Công ty Luật Minh Khuê 1900.6162 hoặc vui lòng gửi tin nhắn đến email [email protected] để được giải đáp thắc mắc. Trân trọng!

Bộ phận tư vấn pháp luật - Công ty Luật Minh Khuê