1. Phần mềm máy tính là gì?
- Phần mềm máy tính ( tiếng Anh gọi là Computer Software ) là một tập hợp những câu lệnh hoặc chỉ thị được viết bằng một hoặc nhiều ngôn ngữ lập trình theo một trật tự xác định và các dữ liệu hay tài liệu liên quan nhằm tự động thực hiện một số nhiệm vụ hay chức năng hoặc giải quyết một vấn đề cụ thể nào đó.
- Phần mềm máy tính thực hiện các chức năng bằng cách gửi các câu lệnh, chỉ thị trực tiếp đến phần cứng hoặc bằng cách cung cấp dữ liệu để phục vụ các chương trình hay phần mềm khác. Phần mềm máy tính thực chất ra là một chương trình máy nó được ghi nhận và lưu giữ thông qua các thiết bị chuyên dụng. Phần mềm máy tính sẽ hỗ trợ cho phần cứng để thực hiện các yêu cầu, mục đích của người sử dụng máy tính.
- Các hình thức của phần mềm máy tính được thể hiện qua các chương trình ứng dụng, hệ điều hành hay thậm chí là các trò chơi, ...
Như vậy, phần mềm máy tính thực chất là một sản phẩm trí tuệ do con người tạo ra. Cụ thể người tạo ra phần mềm máy tính sẽ sử dụng ngôn ngữ lập trình để viết, tạo ra, hướng dẫn cho phần mềm biết cách thức thực hiện một nhiệm vụ nhất định nào đó. Sau khi hoàn thành phần mềm máy tính thì có thể thực hiện trên máy tính giúp cho máy tính hiểu được yêu cầu, lệnh của người dùng.
2. Tại sao cần phải Đăng ký bản quyền phần mềm máy tính?
- Sở hữu trí tuệ trong lĩnh vực phần mềm máy tính tuy không còn là một lĩnh vực mới mẻ nhưng tình hình vi phạm bản quyền phần mềm vẫn luôn là một đề tài nóng mà mỗi quốc gia luôn phải đối mặt và tìm cách giải quyết.
- Bản quyền phần mềm máy tính là quyền được phép sử dụng phần mềm máy tính đó một cách hợp pháp. Việc sử dụng phần mềm máy tính không có bản quyền hợp pháp được xem như sao chép phần mềm trái phép và người vi phạm sẽ bị xử về hành vi xâm phạm quyền tác giả.
- Như đã phân tích ở trên thì phần mềm máy tính do chính con người tạo ra là một sản phẩm của trí tuệ kết hợp với khoa học - công nghệ. Theo quy định của Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005 sửa đổi năm 2009 thì có quy định việc cá nhân, tổ chức phát sinh việc sáng tạo hoặc thông qua sở hữu phần mềm máy tính sẽ được xác lập quyền tác giả đối với phần mềm máy tính đó. Và theo quy định tại điểm m Điều 14 của Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005 sửa đổi năm 2009 thì chương trình máy tính hay phần mềm máy tính là một trong các loại hình tác phẩm được bảo hộ quyền tác giả.
- Phần mềm máy tính là một đối tượng được bảo hộ theo quy định của pháp luật Việt Nam về quyền tác giả. Phần mềm máy tính được bảo hộ ngay từ thời điểm nó được tạo ra dưới một hình thái vật chất nhất định và có tính nguyên gốc. Tính nguyên gốc được hiểu là phần mềm máy tính đó được tạo ra bởi chính tác giả. Do tính đặc trưng của phần mềm máy tính là rất dễ bị sao chép, đánh cắp hoặc thậm chí chiếm đoạt nên để tránh các rủi ro không đáng có thì tác giả của phần mềm máy tính nên đi đăng ký bản quyền đối với phần mềm máy tính do mình tạo ra hoặc sở hữu hợp pháp.
- Đăng ký quyền tác giả đối với phần mềm máy tính là việc làm rất cần thiết để chống lại các hành vi sử dụng trái phép tác phẩm: như ăn trộm, sao chép, lạm dụng tác phẩm đó. Để tạo ra một phần mềm máy tính có giá trị và sáng tạo, đòi hỏi sự lao động trí óc, trí tuệ, thời gian và tài chính. Việc đăng ký bản quyền tác giả là sự chứng nhận cho sự sáng tạo của con người, bằng việc trao cho tác giả các phần thưởng xứng đáng, động viên tinh thần làm việc cho người sáng tạo.
- Việc đăng ký bảo hộ quyền tác giả sẽ đồng nghĩa với việc tuyên bố quyền sở hữu hợp pháp đối với tác phẩm. Nếu người khác muốn sử dụng hoặc sao chép thì phải có sự đồng ý của chủ sở hữu. Trong trường hợp có tranh chấp xảy ra, tác giả hoặc chủ sở hữu chứng minh quyền sở hữu của mình thông qua Giấy chứng nhận đăng ký bản quyền tác giả. Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả được coi là tài sản khi góp vốn, chuyển nhượng… trong kinh doanh.
- Khi một sản phẩm phần mềm được hoàn thiện và đưa vào sử dụng thì việc sử dụng chính thức phần mềm đã xác lập quyền tác giả đối với phần mềm đó. Nhưng tuy nhiên, khi thế giới công nghệ càng trở nên hiện đại và phát triển vượt bậc dẫn tới một thực trạng một sản phẩm phần mềm được tạo ra mới trí tuệ con người rất dễ bị copy, sao chép, đánh cắp. Do đó, việc đăng ký ghi nhận sản phẩm phần mềm tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền để phòng tránh các trường hợp về bản quyền là một điều hết sức cần thiết.
- Đăng ký bản quyền phần mềm không phải là một thủ tục bắt buộc trong các thủ tục đăng ký tại cơ quan nhà nước, nhưng đây là một hình thức đăng ký bản hộ nhằm được ghi nhận việc hoàn thành tác phẩm với cơ quan nhà nước. Khi xảy ra các trường hợp tranh chấp việc chứng minh quyền tác giả hết sức quan trọng, lúc đó khi phần mềm đã được cấp Giấy chứng nhận bản quyền tác giả, ghi nhận về việc hoàn thành tác phẩm rồi thì việc chứng minh sẽ do các cá nhân, tổ chức khác có nghĩa vụ chứng minh khi xảy ra tranh chấp. Như vậy, giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả là tài liệu chứng minh quyền tác giả thuộc về tác giả, chủ sở hữu trong giải quyết tranh chấp đối với phần mềm máy tính.
- Tuy nhiên, trên thực tế khi tranh chấp xảy ra, nhiều trường hợp rất khó chứng minh hoặc khó tìm ra chứng cứ chứng tỏ rằng ai là người đầu tiên sáng tạo ra phần mềm đó. Để tránh nguy cơ đó, pháp luật khuyến khích các tác giả đem tác phẩm đi đăng ký nhằm tạo cho tác giả bằng chứng về việc sáng tạo và đồng thời đẩy nghĩa vụ chứng minh ngược lại cho tất cả các cá nhân, tổ chức khác khi xảy ra tranh chấp.
3. Hồ sơ và thủ tục đăng ký bản quyền phần mềm máy tính.
3.1. Hồ sơ thực hiện đăng ký bản quyền phần mềm máy tính.
- Hồ sơ đăng ký bản quyền phần mềm máy tính gồm có các giấy tờ sau:
+ Tờ khai Đăng ký quyền tác giả (mẫu theo quy định).
+ Bản sao (Công chứng) Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh: trong trường hợp chủ sở hữu là pháp nhân.
+ Bản sao (công chứng) Chứng minh nhân dân của tác giả: có thể thay thế bằng Căn cước công dân hoặc Hộ chiếu hoặc các giấy tờ tương đương khác.
+ Giấy cam đoan của tác giả.
+ Cơ sở phát sinh sở hữu quyền: Tùy thuộc vào mối quan hệ giữa Tác giả và chủ sở hữu quyền tác giả mà giấy tờ tương ứng.
+ 02 đĩa CD có nội dung code, giao diện trang chủ, trang chuyên mục (nếu có).
+ 02 bản in code, giao diện trang chủ, trang chuyên mục (nếu có) trên Giấy A4 có đánh số trang, dấu hoặc chữ ký của chủ sở hữu tác phẩm.
+ Hợp đồng chuyển nhượng quyền tác giả tác phẩm phần mềm, chương trình máy tính (nếu có);
+ Biên bản giao việc trong trường hợp tác phẩm phẩm phần mềm, chương trình máy tính tạo ra trên cơ sở giao việc (nếu có);
+ Giấy uỷ quyền (nếu ủy quyền cho người khác đi đăng ký bản quyền phần mềm máy tính);
+ Tài liệu khác liên quan (nếu có).
3.2. Thủ tục đăng ký bản quyền phần mềm máy tính.
- Các bước để đăng ký bản quyền phần mềm máy tính như sau:
+ Bước 1: Chuẩn bị giấy tờ, hồ sơ tương ứng theo quy định của pháp luật (như đã nêu ở phần trên).
+ Bước 2: Nộp hồ sơ tới Cục Bản quyền tác giả.
Địa chỉ nộp đơn đăng ký bản quyền tác giả như sau:
Cục Bản quyền tác giả Địa chỉ: Số 33 Ngõ 294/ 2 phố Kim Mã, quận Ba Đình, Hà Nội.Địa chỉ nộp hồ sơ đăng ký bản quyền tác giả tại thành phố Hồ Chí Minh Văn phòng Đại diện Cục Bản quyền tác giả tại TP. Hồ Chí Minh: Địa chỉ cụ thể: Số 170 Nguyễn Đình Chiểu, Phường 6, Q quận 3, TP. Hồ Chí Minh. Địa chỉ nộp hồ sơ đăng ký bản quyền tại thành phố Đà Nẵng Văn phòng Đại diện Cục Bản quyền tác giả tại TP. Đà Nẵng: Địa chỉ tại Số 58 Phan Chu Trinh, Quận Hải Châu, TP. Đà Nẵng.
+ Bước 3: Nhận giấy hẹn trả kết quả hồ sơ.
- Nhận kết quả tại phòng đăng ký theo giấy hẹn (trong trường hợp hồ sơ đầy đủ giấy tờ hợp lệ không phải sửa đổi bổ sung).
- Trong trường hợp hồ sơ còn thiếu sót, người nộp hồ sơ bổ sung, sửa đổi giấy tờ theo yêu cầu và hướng dẫn của chuyên viên xử lý hồ sơ (thời gian lấy kết quả sẽ lùi lại so với ngày hẹn).
Trên đây là bài tư vấn của chúng tôi, mọi thắc mắc quý khách hàng vui lòng liên hệ số Hotline 1900.6162 để được giải đáp. Xin chân thành cảm ơn!
