1. Tập trung kiểm sát chặt chẽ việc thu hồi tài sản tham nhũng
Viện Kiểm sát nhân dân tối cao đã ban hành Hướng dẫn 03/HD-VKSTC hướng dẫn công tác kiểm sát thi hành án dân sự (THADS), thi hành án hành chính (THAHC) năm 2020. Theo quy định trên, việc tập trung kiểm sát chặt chẽ việc thu hồi tài sản tham nhũng
đề ra những nhiệm vụ trọng tâm cần thực hiện như sau:
- Tập trung kiểm sát chặt chẽ việc phong tỏa, cưỡng chế kê biên, thẩm định giá, bán đấu giá, thu hồi tài sản trong các vụ án tham nhũng, kinh tế cho Nhà nước. Có các biện pháp tác động, đẩy nhanh tiến độ THAHC. Tăng cường đối thoại trong giải quyết khiếu nại, tố cáo thuộc thẩm quyền;
- Thực hiện hiệu quả các nhiệm vụ, quyền hạn luật định để nâng cao vai trò của VKSND trong công tác kiểm sát THADS, HC; Tạo sự chuyển biến thực chất, mạnh mẽ trong toàn Ngành, nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan trong việc THADS, HC;
- Kiểm sát chặt chẽ hơn việc giải quyết đơn khiếu nại, tố cáo trong hoạt động THADS, HC. Kiên quyết thực hiện quyền kiến nghị, kháng nghị đối với những vi phạm pháp luật đã phát hiện trong quá trình kiểm sát THADS; Chủ động tham mưu và kịp thời kiến nghị đối với Chủ tịch Ủy ban nhân dân và Ủy ban nhân dân trong công tác THAHC;
- Kịp thời cung cấp thông tin, chuyển hồ sơ, tài liệu cho Cơ quan điều tra VKSND tối cao xử lý đối với việc tổ chức thi hành án có dấu hiệu tội phạm.
- Thực hiện Kế hoạch số 29-KH/BCSĐ ngày 12/11/2019 của Ban cán sự đảng VKSND tối cao; Kế hoạch 198/KH-VKSTC-V11 ngày 05/12/2019 về triển khai thực hiện các kiến nghị Đoàn kiểm tra công tác thu hồi tài sản bị thất thoát, chiếm đoạt trong các vụ án hình sự về tham nhũng, kinh tế
2. Một số vướng mắc trong việc thực hiện thu hồi tài sản tham nhũng
Trong thời gian qua, nhờ thực hiện tốt đồng bộ các biện pháp trên nên hiệu quả thu hồi tài sản trong các vụ án tham nhũng, chức vụ, kinh tế đã đạt tỉ lệ cao, tuy nhiên, trong thực tiễn, công tác thu hồi tài sản tham nhũng còn gặp một số hạn chế, vướng mắc, cụ thể như sau:
Hiện tại, theo quy định tại Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, việc tịch thu tài sản chỉ áp dụng đối với tài sản có liên quan trực tiếp đến tội phạm. Tuy nhiên, trong thực tế, tài sản từ hành vi tham nhũng thường được che giấu, chuyển giao cho người thân, rửa tiền, hoặc đầu tư vào các tài sản khác, gây khó khăn cho việc chứng minh nguồn gốc của chúng. Điều này làm cho quá trình xác minh nguồn gốc tài sản trở nên phức tạp và khó khăn đối với các cơ quan thực hiện quy trình tố tụng.
Thêm vào đó, hiện hành pháp luật chưa có các quy định cụ thể về trình tự, thủ tục, và thẩm quyền liên quan đến việc thu hồi tài sản tham nhũng có liên quan đến quốc tế hoặc người nước ngoài. Điều này tạo ra hạn chế và thách thức lớn trong việc xử lý tài sản tham nhũng có tính chất quốc tế.
Trong việc thu hồi tài sản liên quan đến các vụ án tham nhũng trong lĩnh vực đất đai, vẫn tồn tại nhiều hạn chế. Các cơ quan thực hiện tố tụng thường đề xuất Ủy ban nhân dân địa phương thu hồi diện tích đất rất thấp. Điều này thường xảy ra do đa số các vụ án có liên quan đến cán bộ xã, thôn đã thực hiện việc bán đất hoặc giao đất không đúng thẩm quyền để có kinh phí xây dựng các công trình cộng đồng như nhà văn hóa, đường xá, hoặc cải tạo hệ thống kênh mương nông thôn. Mặt khác, sau khi nhận tiền mua đất đã được giao, người dân thường đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, xây dựng công trình và sở hữu tài sản trên đất. Họ đã xây dựng cuộc sống ổn định và đến nay vẫn chưa có cơ chế để giải quyết vấn đề này tại các địa phương.
Quy định chỉ đưa ra biện pháp kê biên tài sản và phong tỏa tài khoản tương ứng với mức có thể bị tịch thu, phạt tiền... gây tâm lý e ngại khi thực hiện các biện pháp ngăn chặn của cơ quan thực hiện tố tụng.
Ngoài ra, một số vụ án sau khi bị phát hiện và khởi tố không còn tài sản để kê biên, tịch thu do bị can đã sử dụng tiền kinh doanh và gặp khó khăn về tài chính. Điều này thường xảy ra trong lĩnh vực đặc thù như xây dựng cơ bản, tài chính - ngân hàng, mua sắm công. Đây là những lĩnh vực đòi hỏi nhiều kết quả giám định tài sản và yêu cầu chuyên gia có trình độ và điều kiện kỹ thuật để giải quyết. Tuy nhiên, phương pháp, quy trình, và tiêu chuẩn giám định hiện tại trong những lĩnh vực này chưa đáp ứng đủ yêu cầu. Điều này dẫn đến nhiều vướng mắc và chậm trễ trong việc xác định mức độ thiệt hại gây ra do hành vi phạm tội.
Trong một số trường hợp, bản án tuyên không rõ ràng, cần sửa đổi hoặc khi chuyển giao bản án, Tòa án không cung cấp đầy đủ tài liệu cần thiết cho việc thi hành án. Một số vụ án liên quan đến tài sản chưa xác định rõ ràng là tài sản chung hay riêng, gây khó khăn cho cơ quan thi hành án và đồng thời ảnh hưởng đến việc thu hồi tài sản. Công tác thu hồi tài sản phụ thuộc nhiều vào việc người phải thi hành án tuân theo điều kiện của bản án, đặc biệt là việc sử dụng các biện pháp để ngăn chặn việc tẩu tán tài sản trong các vụ án tham nhũng.
Tuy nhiên, trong quá trình xử lý vụ án hình sự, các cơ quan tiến hành tố tụng thường tập trung chứng minh hành vi phạm tội để đảm bảo tính công bằng và tránh sai sót, nhưng chưa tập trung đủ vào việc ngăn chặn tẩu tán tài sản một cách kịp thời. Điều này tạo điều kiện cho người phạm tội và người thân của họ che giấu hoặc tìm cách tẩu tán, làm khó việc thu hồi tài sản sau này. Đồng thời, trong các vụ việc đang trong quá trình giải quyết, một số ngân hàng không chấp nhận hoặc chậm trong việc cung cấp thông tin liên quan đến tài khoản, giao dịch, gây khó khăn khi cơ quan điều tra muốn phong tỏa hoặc yêu cầu giữ tài khoản để thu hồi tài sản.
3. Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thu hồi tài sản tham nhũng
- Trong quá trình giải quyết vụ án tham nhũng, các cơ quan như Viện kiểm sát các cấp cần phối hợp chặt chẽ và sớm đưa ra yêu cầu mạnh mẽ đối với các cơ quan tiến hành tố tụng, áp dụng mạnh mẽ các quy định pháp luật để đảm bảo việc thu hồi tối đa tài sản bị chiếm đoạt hoặc thất thoát. Đồng thời, việc chứng minh hành vi phạm tội cần kèm theo việc chứng minh tài sản, thu nhập của bị can từ giai đoạn tố giác, tin báo tội phạm.
- Các cơ quan có thẩm quyền cần thực hiện kiểm soát chặt chẽ tài sản, thu nhập của những người có chức vụ, quyền hạn, mở rộng việc kê khai tài sản và thu nhập cá nhân, cũng như nghiêm túc thực hiện việc kê khai đầy đủ các tài sản theo quy định. Điều này đòi hỏi việc kiểm tra, thanh tra thường xuyên và có chế tài đối với những trường hợp kê khai không trung thực.
- Viện kiểm sát, cơ quan điều tra và các cơ quan có thẩm quyền cần tăng cường công tác phát hiện, điều tra, và xác minh tài sản do phạm tội sở hữu hoặc sử dụng, bao gồm cả việc kê biên, phong tỏa theo quy định để tránh tẩu tán hoặc tiêu hủy tài sản tham nhũng.
- Qua việc giải quyết các vụ án cụ thể, Viện kiểm sát cần phối hợp chặt chẽ với các cơ quan tiến hành tố tụng, tổ chức tín dụng, và các cơ quan quản lý tài sản, đất đai để cung cấp đầy đủ thông tin về tài sản, đất đai theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền. Điều này bao gồm việc áp dụng các biện pháp tạm giữ, kê biên, phong tỏa để xử lý tài sản bị thất thoát hoặc chiếm đoạt trong quá trình tố tụng và thi hành án dân sự.
Như vậy trên đây là toàn bộ thông tin về Tập trung kiểm sát chặt việc thu hồi tài sản tham nhũng mà Công ty Luật Minh Khuê muốn gửi đến quý khách mang tính tham khảo. Nếu quý khách còn vướng mắc về vấn đề trên hoặc mọi vấn đề pháp lý khác, quý khách hãy vui lòng liên hệ trực tiếp với chúng tôi qua Luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến theo số điện thoại 19006162 để được Luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến qua tổng đài kịp thời hỗ trợ và giải đáp mọi thắc mắc.
Nếu quý khách cần báo giá dịch vụ pháp lý thì quý khách có thể gửi yêu cầu báo phí dịch vụ đến địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn để nhận được thông tin sớm nhất! Rất mong nhận được sự hợp tác và tin tưởng của quý khách! Luật Minh Khuê xin trân trọng cảm ơn!
