Thị trường sản phẩm bổ trợ là thị trường của các sản phẩm bổ trợ cho sản phẩm khác, nghĩa lặ sản phẩm bổ"trợ chỉ được tiêu thụ sau khi khách hàng mua sản phẩm chính. Ví dụ, khách hàng chỉ mua khay đựng mực in (sản phẩm bổ trợ) sau khi mua sản phẩm chính là máy in.

Đối với các thị trường sản phẩm bổ trợ, có ba khả năng xác định thị trường liên quan như sau:

- Có một thị trường liên quan thống nhất bao gồm cả sản phẩm chính và sản phẩm bổ trợ (ví dụ: thị trường máy in và khay đựng mực in).

- Có một thị trường cho sản phẩm chính và nhiều thị trường khác nhau cho các loại sản phẩm bổ trợ khác nhau (ví dụ: Thị trường máy in và nhiều thị trường khay đựng mực in khác nhau của các hãng khác nhau).

- Có một thị trường cho sản phẩm chính và một thị trường khác cho tất cả các sản phẩm bổ trợ (ví dụ: Một thị trường máy in và một thị trường khay đựng mực in của tất cả các hãng khác nhau).

Ví dụ: Trong vụ Kodak/1) Toà án tối cao Hoa Kỳ đã phân biệt sự khác nhau giữa thị trường thiết bị máy photocopy và các thị trường sản phẩm bổ trợ là linh kiện của máy và dĩch vụ bảo dưỡng.

Sự phân biệt giá cả và chuỗi sản phẩm thay thế

- Sự phân biệt giá cả: Trong nhiều trường hợp, một doanh nghiệp độc quyền giả định có thể áp dụng mức giá cao hơn đối với nhóm khách hàng này so với nhóm khách hàng khác mà sự khác biệt này không liên quan gì đến sự khác nhau về chi phí cung cấp, điều này được gọi là sự phân biệt về giá cả (price discrimination). Sự phân biệt về giá cả chỉ có thể tồn tại nếu các nhóm khách hàng không thể tự do mua đi bán lại sản phẩm ấy (tức là mua sản phẩm ở nơi có giá thấp rồi bán lại ở nơi có giá cao hơn). Nếu có sự phân biệt về giá cả một cách đáng kể giữa các nhóm khách hàng như vậy thì bản thân mỗi nhóm khách hàng có thể là một thị trường riêng biệt. Ngược lại, nếu một doanh nghiệp không thể duy trì sự phân biệt giá cả giữa các nhóm khách hàng khác nhau, điều này có nghĩa là thị trường liên quan cần phải được xác định rộng hơn. Ví dụ, trong vận chuyển hành khách bằng đường hàng không, có thể có sự phân biệt giữa thị trường hàng không giá rẻ (trong đó hành khách trả ít tiền hơn và không quan tâm đến vấn đề thời gian) và thị trường hàng không cao cấp (nơi hành khách trả nhiều tiền hơn để được cất cánh và hạ cánh đúng giờ).

- Chuỗi thay thế: Đôi khi sản phẩm đang bị điều tra có thể nằm trong một chuỗi dài liên tục các sản phẩm dường như có thể thay thế cho nhau, điều này không có nghĩa là toàn bộ chuỗi sẽ tạo thành thị trường sản phẩm liên quan. Mục đích của thử nghiệm SSNIP chính là để tìm ra thị trường sản phẩm liên quan trong chuỗi sản phẩm thay thế đó. Ví dụ, trong một cuộc điều tra hành vi hạn chế cạnh tranh của một doanh nghiệp sản xuất trà xanh đóng chai, có rất nhiều sản phẩm gần với sản phẩm được điều tra và có thể thay thế sản phẩm được điều tra (như trà xanh nói chung, cà phê đóng lon, Coca Cola, nước khoáng đóng chai, nước ngọt có ga...), nhiệm vụ của cơ quan điều tra chính là xác định thị trường sản phẩm liên quan trong chuỗi các sản phẩm này (thị trường trà xanh đóng chai hay thị trường nước giải khát đóng chai hay thị trường trà xanh nói chung...).

Thứ hai, khả năng thay thế về cung

>> Xem thêm:  Dịch vụ tư vấn cổ phần hóa doanh nghiệp, Luật sư riêng doanh nghiệp

Khi giá cả của một loại sản phẩm tăng lên, các doanh nghiệp hiện không sản xuất sản phẩm đó rất có thể chuyển sang sản xuất sản phẩm đó trong thời gian ngắn mà không có sự tăng lên đáng kể về chi phí. Điều này có thể ngăn cản một doanh nghiệp độc quyền (giả định) duy trì mức giá 5 - 10% trên mức giá cạnh tranh mà vẫn thu được lợi nhuận. Khả năng thay thế này được thực hiện bởi các nhà cung cấp và được gọi là khả năng thay thế về cung. Trong trường hợp khả năng thay thế về cung là nhanh chóng (thường là dưới 12 tháng), dễ dàng (tức là các nhà sản xuất không gặp phải vấn đề lớn về năng lực sản xuất hay chi phí không thể thu hồi được) và hiệu quả (tức là với số lượng đủ lớn để có thể tác động tới giá cả trên thị trường), người ta có thể xác định thị trường sản phẩm liên quan dựa trên tính tương đồng về phương pháp sản xuất loại sản phẩm đó.

Ví dụ trong việc sản xuất các loại giấy để xuất bản, giấy được sản xuất thành nhiều loại khác nhau phụ thuộc vào lớp phủ bên ngoài được sử dụng. Mặc dù tử góc độ của khách hàng, các loại giấy này là không thể thay thế cho nhau do chúng có chất lượng và tính năng sử dụng... khác nhau nhưng do chúng được sản xuất từ nguồn nguyên liệu giống nhau và cùng một loại nhà máy, các nhà sản xuất có thể chuyển từ việc sản xuất loại giấy này sang loại giấy khác một cách tương đối dễ dàng. Trong trường hợp này, thị trường sản phẩm liên quan có thể được xác định là thị trường cung cấp giấy để sử dụng cho mục đích xuất bản thay vì nhiều thị trường riêng biệt cho từng loại giấy với chất lượng khác nhau.

Hiện vẫn có sự tranh luận về thời điểm xem xét khả năng thay thế về cung trong quá trình phân tích vụ việc cạnh tranh, cụ thể là có nên xem xét khả năng thay thế về cung để xác định thị trường liên quan hay chỉ xem xét yếu tố này sau khi thị trường liên quan đã được xác định. Cách tiếp cận của Hoa Kỳ là chỉ xác định thị trường liên quan dựa trên khả năng thay thế về cầu, sau đó sẽ xem xét khả năng thay thế về cung khi tính toán thị phần. Ngược lại, cách tiếp cận của Liên minh châu Âu là sẽ xem xét khả năng thay thế về cung khi xác định thị trường liên quan nếu khả năng thay thế về cung cũng có những tác động tương tự như khả năng thay thế về cầu xét trên khía cạnh hiệu quả và tính kịp thời, tức là khi có bằng chứng rõ ràng cho thấy sự thay thế về cung sẽ diễn ra rất nhanh chóng và dễ dàng. Dù là cách tiếp cận nào thì khả năng thay thế về cung sẽ luôn được nghiên cứu và phải mang lại kết luận chính xác về sức mạnh thị trường. Kết quả phân tích sẽ không chính xác trong trường hợp cơ quan cạnh tranh xác định thị trường liên quan mà không xem xét khả năng thay thế về cung rồi suy luận một cách máy móc về sức mạnh thị trường của doanh nghiệp bị điều tra chỉ dựa trên thị phần của doanh nghiệp đó.

Mọi vướng mắc pháp lý liên quan đến luật cạnh tranh, Hãy gọi ngay: 1900.6162 để được Luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến qua điện thoại.

Trân trọng./.

Bộ phận tư vấn pháp luật cạnh tranh - Công ty luật Minh Khuê

>> Xem thêm:  Nghiệp vụ kinh doanh của công ty chứng khoán ?