Thông báo về kết quả phiên họp quyết định của Hội đồng thẩm phán TAND dân tối cao trong tố tụng hình sự gửi cho những ai?

Trong hệ thống tư pháp hình sự Việt Nam, thủ tục xem xét lại quyết định của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao (HĐTP TANDTC) là một chế định pháp lý đặc biệt, được quy định tại Chương XXVII Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015. Đây là cơ chế "phá vỡ trần", cho phép xem xét lại phán quyết cao nhất của cơ quan tư pháp khi xuất hiện các căn cứ đặc biệt.

1. Quyết định của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao là gì? 

Quyết định của  Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao (HĐTP TANDTC) là văn bản tố tụng có giá trị pháp lý cao nhất trong hệ thống tòa án, thường là quyết định giám đốc thẩm hoặc tái thẩm cuối cùng đối với một vụ án. Về nguyên tắc, quyết định này có hiệu lực pháp luật ngay và không thể bị kháng nghị theo các thủ tục giám đốc thẩm hay tái thẩm thông thường. Đây được xem là phán quyết "chung thẩm của chung thẩm".

Theo quy định tại Điều 404 Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2021 và 2025 (BLTTHS 2015), quyết định của HĐTP TANDTC chỉ bị xem xét lại khi có một trong các căn cứ sau:

• Có vi phạm pháp luật nghiêm trọng trong quyết định đó.
• Phát hiện tình tiết quan trọng mới có thể làm thay đổi cơ bản nội dung quyết định mà HĐTP TANDTC không biết được khi ra quyết định.

Khi nhận được các kiến nghị hoặc đề nghị này (trừ trường hợp yêu cầu của Ủy ban Thường vụ Quốc hội), HĐTP TANDTC phải mở phiên họp theo Điều 407 BLTTHS 2015 để xem xét. Điều 408 BLTTHS 2015 chính là văn bản thông báo kết quả của phiên họp này.

2. Quy trình thông báo kết quả phiên họp xem xét kiến nghị 

Theo Điều 407 BLTTHS 2015, HĐTP TANDTC tổ chức phiên họp. Tại đây, Chánh án TANDTC trình bày tóm tắt vụ án; đại diện cơ quan kiến nghị/đề nghị (Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao) trình bày nội dung, căn cứ và phân tích chứng cứ. Đại diện Viện kiểm sát nhân dân tối cao (VKSNDTC) cũng phát biểu ý kiến về tính có căn cứ của kiến nghị/đề nghị (nếu VKSNDTC không phải chủ thể kiến nghị).

Dựa trên kết quả thảo luận và biểu quyết theo đa số về việc "nhất trí" hay "không nhất trí" với kiến nghị, đề nghị xem xét lại quyết định của mình, HĐTP TANDTC sẽ ban hành Thông báo kết quả phiên họp. Văn bản này sau đó được gửi đến các cơ quan, cá nhân có liên quan theo quy định.

Điều 408 BLTTHS 2015 quy định về việc thông báo kết quả sau khi HĐTP TANDTC đã hoàn tất phiên họp xem xét kiến nghị, đề nghị theo Điều 407  BLTTHS 2015. Văn bản thông báo tại Điều 408 có giá trị pháp lý như một quyết định tố tụng sơ bộ, mang tính chất bản lề, định đoạt số phận của kiến nghị:

• Trường hợp thông báo "Nhất trí": Nếu HĐTP TANDTC biểu quyết nhất trí, văn bản thông báo này trở thành căn cứ pháp lý chính thức để kích hoạt thủ tục tiếp theo. Theo Điều 410 BLTTHS 2015, Chánh án TANDTC sẽ phải tổ chức thẩm định hồ sơ và mở phiên họp xem xét lại quyết định (phiên họp thực chất) trong thời hạn 04 tháng kể từ ngày có quyết định nhất trí này.
• Trường hợp thông báo "Không nhất trí": Nếu HĐTP TANDTC biểu quyết không nhất trí, văn bản thông báo phải nêu rõ lý do. Thông báo này trao cho các chủ thể đã kiến nghị (Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội, VKSNDTC, Chánh án TANDTC) cơ sở pháp lý để thực hiện quyền "báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, quyết định". Lúc này, thủ tục có khả năng chuyển từ phạm vi giám sát tư pháp sang giám sát của cơ quan lập pháp.

3. Thẩm quyền ra thông báo kết quả phiên họp xem xét kiến nghị, đề nghị 

Căn cứ vào quy trình tố tụng tại Điều 407 và Điều 408 BLTTHS 2015, chủ thể có thẩm quyền tổ chức phiên họp, thảo luận và biểu quyết là Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao. Do đó, thẩm quyền ban hành văn bản thông báo kết quả thuộc về HĐTP TANDTC. Về mặt nghiệp vụ hành chính tư pháp, văn bản này sẽ do Chánh án Tòa án nhân dân tối cao ký ban hành với tư cách là người đứng đầu, thay mặt cho HĐTP TANDTC.

Pháp luật tố tụng hình sự yêu cầu văn bản thông báo theo Điều 408 BLTTHS 2015 phải đảm bảo hai nội dung:

• Tính rõ ràng về kết quả: Văn bản phải tuyên bố rõ ràng kết luận của HĐTP TANDTC là "nhất trí" hay "không nhất trí" với kiến nghị, đề nghị xem xét lại quyết định.
• Nghĩa vụ giải trình: Đây là yêu cầu mang tính bắt buộc và có ý nghĩa pháp lý quan trọng. Văn bản thông báo phải "nêu rõ lý do" của việc nhất trí hoặc không nhất trí.

Yêu cầu nêu rõ lý do là một bảo đảm tố tụng quan trọng, thể hiện trách nhiệm giải trình của cơ quan tư pháp cao nhất.

• Nếu không nhất trí, lý do HĐTP TANDTC đưa ra (ví dụ: "không phát hiện vi phạm pháp luật nghiêm trọng") chính là đối tượng để các cơ quan kiến nghị xem xét, phân tích. Nếu lý do này không thuyết phục, đây là căn cứ để họ báo cáo lên Ủy ban Thường vụ Quốc hội.
• Nếu nhất trí, lý do (ví dụ: "nhất trí vì nhận thấy có tình tiết mới...") sẽ là cơ sở ban đầu để định hướng, xác định phạm vi của phiên họp xem xét lại theo Điều 411 BLTTHS 2015.

4. Thông báo về kết quả phiên họp xem xét kiến nghị, đề nghị về quyết định của Hội đồng thẩm phán TAND dân tối cao trong tố tụng hình sự gửi cho những ai?

Căn cứ Điều 408 BLTTHS 2015, văn bản thông báo kết quả phiên họp phải được gửi cho các chủ thể đã đưa ra kiến nghị, đề nghị tại Điều 404 BLTTHS 2015, bao gồm:

• Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội (nếu là chủ thể kiến nghị).
• Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao (nếu là chủ thể kiến nghị).
• Chánh án Tòa án nhân dân tối cao (nếu là chủ thể đề nghị).

Trường hợp "yêu cầu" của Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH), theo Khoản 1 Điều 410 BLTTHS 2015, HĐTP TANDTC phải mở phiên họp xem xét lại trong thời hạn 04 tháng. Quy trình này không trải qua bước biểu quyết "nhất trí/không nhất trí" tại Điều 407 BLTTHS 2015. Do đó, quy trình thông báo tại Điều 408 BLTTHS 2015 chủ yếu áp dụng đối với các kiến nghị, đề nghị của Ủy ban Tư pháp, Viện trưởng VKSNDTC và Chánh án TANDTC.

BLTTHS 2015 hiện hành không quy định một thời hạn cụ thể (ví dụ: 03 ngày, 07 ngày) cho việc gửi văn bản thông báo tại Điều 408 BLTTHS 2015. Tuy nhiên, quy trình này chịu áp lực về thời hạn của giai đoạn tiếp theo.

Điều 410 BLTTHS 2015 quy định, trong trường hợp "nhất trí", HĐTP TANDTC phải mở phiên họp xem xét lại trong vòng 04 tháng kể từ ngày có quyết định nhất trí. Do đó, dù không có thời hạn gửi thông báo cụ thể, thủ tục tại Điều 408 BLTTHS 2015 phải được thực hiện khẩn trương để đảm bảo thời hạn 04 tháng của giai đoạn sau được tôn trọng.

5. Phân biệt thông báo kết quả và quyết định của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao

Để làm rõ bản chất, đây là bảng so sánh chi tiết giữa "Thông báo kết quả" (Điều 408 BLTTHS 2015) và "Quyết định" (Điều 411 BLTTHS 2015) của HĐTP TANDTC:

Kết luận

Vai trò và ý nghĩa của văn bản thông báo kết quả phiên họp, có thể khẳng định rằng Thông báo về kết quả xem xét kiến nghị, đề nghị của Hội đồng Thẩm phán TAND tối cao là một mắt xích quan trọng trong tiến trình tố tụng hình sự, đặc biệt trong giai đoạn giám sát và đánh giá lại các bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật. Văn bản này không chỉ thể hiện sự công khai, minh bạch trong hoạt động tư pháp mà còn bảo đảm mọi quyết định được đưa ra đều dựa trên cơ sở pháp lý vững chắc, bao quát đầy đủ các yếu tố liên quan và tuân thủ đúng thẩm quyền của cơ quan xét xử tối cao.

Mọi vướng mắc pháp lý vui lòng liên hệ Luật sư tư vấn pháp luật hình sự trực tuyến qua điện thoại gọi: 1900.6162 để được đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm của Công ty luật Minh Khuê tư vấn, giải đáp chi tiết.Chúng tôi rất hân hạnh khi nhận được sự hợp tác của quý khách hàng. Xin chân thành cảm ơn!