Trong việc xử lý vi phạm hành chính, một trong những vấn đề rất được quan tâm đó chính là quy trình, thủ tục để xử lý tang vật, phương tiện trong vi phạm hành chính bị tịch thu. Chính vì vậy, bài viết dưới đây xin được trình bày một số vấn đề liên quan đến xử lý tang vật, phương tiện vi phạm hành chính bị tịch thu.
1. Về tang vật, phương tiện trong vi phạm hành chính bi tịch thu
Đề làm rõ vấn đề này, trước tiên phải làm rõ khái niệm vi phạm hành chính. Hiểu một cách đơn giản, vi phạm hành chính là hành vi có lỗi do cá nhân, tổ chức thực hiện, vi phạm pháp luật về quản lý nhà nước mà không phải là tội phạm và theo quy định của pháp luật phải bị xử lý vi phạm hành chính.
Tang vật là một thuật ngữ được sử dụng phổ biến trong xử lý vi phạm hành chính. Nhưng hiện nay, chưa có một văn bản quy phạm pháp luật nào đưa ra định ngữ về thuật ngữ này. Thông qua thực tiễn xử lý và các văn bản pháp luật về xử lý vi phạm hành chính, có thể hiểu tang vật là vật tiền, hàng hoá hoặc phương tiện có liên quan trực tiếp đến vi phạm hành chính.
Theo Điều 26 Luật xử lý vi phạm hành chính năm 2012 thì việc tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính là việc sung vào ngân sách nhà nước, vật, tiền, hàng hoá, có liên quan trực tiếp đến vi phạm hành chính, được áp dụng đối với vi phạm hành chính nghiêm trọng do lỗi cố ý của cá nhân, tổ chức. Tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính còn được xem như là một hình phạt bổ sung đối với cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính.
Và cũng theo quy định của Luật xử lý vi phạm hành chính năm 2012, sửa đổi, bổ sung năm 2020, tại Điều 81 có quy định, trong quá trình tịch thu, phương tiện có liên quan tới vi phạm hành chính, người có thẩm quyền xử phạt phải lập biên bản và trong biên bản cần ghi rõ tên, số lượng, chủng loại, số đăng ký (nếu có), tình trạng, chất lượng của tang vật, phương tiện liên quan trực tiếp tới vi phạm hành chính bị tịch thu. Bên cạnh đó, trong biên bản cũng cần phải có chữ ký của người hoặc đại diện tổ chức bị xử phạt và người chứng kiến; trong trường hợp người bị xử phạt hoặc đại diện tổ chức bị xử phạt vắng mặt thì phải có hai người chứng kiến. Trong trường hợp, tang vật, phương tiện trong vi phạm hành chính cần phải được niêm phong theo quy định của pháp luật thì bắt buộc phải niêm phong ngay trước mặt người bị xử phạt, người đại diện tổ chức bị xử phạt hoặc người chứng kiến, việc niêm phong phải ghi nhận vào biên bản.
2. Thủ tục về xử lý tang vật, phương tiện vi phạm hành chính bị tịch thu
Không phải lúc nào việc xử lý tang vật, phương tiện vi phạm hành chính cũng giống nhau. Việc xử lý tang vật, phương tiên vi phạm hành chính bị tịch thu đối với đối tượng khác nhau lại được quy định theo trình tự, thủ tục khác nhau:
+/ Xử lý tang vật, phương tiện vi phạm hành chính bị tịch thu là tiền Việt Nam, ngoại tệ, chứng chỉ có giá, vàng bạc, đá quý, kim loại quý
Cách thức xử lý: nộp vào ngân sách nhà nước. Thủ tục xử lý: các cơ quan quyết định tịch thu lập biên bản nộp, chuyển giao tang vật, phương tiện vi phạm hành chính theo quy định về quản lý và sử dụng tài sản nhà nước.
+/ Xử lý tang vật, phương tiện vi phạm hành chính bị tịch thu là giấy tờ, tài liệu liên quan đến tang vật, phương tiện vi phạm hành chính
Cách thức xử lý: chuyển cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Thủ tục xử lý: cơ quan ra quyết định tịch thu chủ trì, phối hợp với cơ quan tài chính tổ chức chuyển giao cho cơ quan nhà nước quản lý, sử dụng theo quy định của pháp luật. Việc chuyển giao phải được lập thành biên bản.
+/ Xử lý đối với tang vật, phương tiện trong vi phạm hành chính là ma tuý, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ, vật có giá trị lịch sử, giá trị văn hoá, bảo vật quốc gia, cổ vật, hàng lâm sản quý hiếm, vật thuộc tài sản cấm lưu hành hoặc tài sản khác
Cách thức xử lý: chuyển giao cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền để cơ quan có thẩm quyền xử lý theo quy định của pháp luật như: tiêu huỷ, bán trực tiếp,......
+/ Thủ tục xử lý vi phạm hành chính đối với các tang vật, phương tiên không thuộc trường hợp kể trên
- Cách thức xử lý: bán đấu giá
- Thủ tục xử lý: thuê tổ chức bán đấu giá chuyên nghiệp trên địa bàn tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương nơi xảy ra hành vi vi phạm hành chính để thực hiện viêc bán đấu giá. Trong trường hợp không thuê được tổ chức bán đầu giá thì thành lập hội đồng để bán đấu giá. Việc bán đấu giá sẽ được thực hiện theo pháp luật về đấu giá.
+/ Đối với tang vật bị tịch thu liên quan đến vi phạm hành chính nhưng không còn giá trị sử dụng hoặc không bán đấu giá được
Cách thức xử lý: lập hội đồng xử lý theo quy định của pháp luật (có thể để tiêu huỷ, bán trực tiếp,.....)
>> Xem thêm: Mẫu biên bản tạm giữ tang vật, phương tiện vi phạm hành chính mới nhất
3. Hình thức xử lý tang vật, phương tiện vi phạm hành chính cụ thể, điển hình
Cách hình thức xử lý tang vật, phương tiện vi phạm hành chính điển hình có thể kể đến như: tiêu huỷ; bán đấu giá; bán trưc tiếp;..... Cách thực thực hiện các hình thức này được áp dụng cho từng đối tượng tang vật, phương tiện vi phạm hành chính khác nhau theo những quy trình, thủ tục khác nhau được quy định khá cụ thể tại Thông tư 173/2013/TT-BTC thông tư hướng dẫn thực hiện một số nội dung về việc quản lý, xử lý tang vật, phương tiện vi phạm hành chính bị tạm giữ, tịch thu theo thủ tục hành chính.
- Về cách thức tiêu huỷ, có thể được tiến hành dưới các hình thức: sử dụng hoá chất, sử dụng biện pháp cơ học, huỷ đốt, huỷ chôn,..... đối với hàng hoá, vật phẩm bị hư hỏng theo khoản 1 Điều 3Thông tư 173/2013/TT-BTC về việc quản lý, xử lý tang vật, phương tiện vi phạm hành chính, việc xử lý được tiến hành như sau:
Bước 1: người ra quyết định tạm giữ thành lập Hội đồng xử lý, Hội đồng xử lý do người ra quyết định tạm giữ, hoặc người được uỷ quyền làm Chủ tịch, các thành viên khác gồm: đại diện cơ quan tài chính cùng cấp hoặc cơ quan tài chính tại địa bàn xảy ra hành vi vi phạm hành chính và đại diện các cơ quan chuyên môn liên quan.
Bước 2: tiến hành tuy huỷ theo quy định của pháp luật và phải lập biên bản có đầy đủ các chữ ký của thành viên hội đồng xử lý. Nội dung của văn bản bao gồm: căn cứ và lý do thực hiện tiêu huỷ; thời gian, địa điểm tiêu huỷ; tê, chủng loại, nguồn gốc xuất xứ, số lượng, hiện trạng của hàng hoá, vật phẩm tại thời điểm tiêu huỷ; hình thức tiêu huỷ và các nội dung khác có liên quan.
- Về xử lý theo hình thức bán trực tiếp được áp dung đối với vật phẩm, hàng hoá dễ bị hư hỏng theo quy định tai khoản 1 Điều 4 Thông tư 173/2013/TT-BTC về việc quản lý, xử lý tang vật, phương tiện vi phạm hành chính.
Bước 1: người ra quyết định tạm giữ tang vật theo quy định của pháp luật theo quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính quyết định và tổ chức bán ngay vật phẩm dễ bị hư hỏng cho tổ chức, cá nhân có nhu cầu mua và phải chịu trách nhiệm về quyết định của mình.
Bước 2: Người ra quyết định tổ chức đánh giá chất lượng hàng hoá; vật phẩm bán ra. Trường hợp cần thiết, người ra quyết định tạm giữ mời cơ quan chuyên môn để phới hợp đáng giá chất lượng hàng hoá, vật phẩm.
Bước 3: Người ra quyết định căn cứ vào quy định tại khoản 2 Điều 60 Luật xử lý vi phạm hành chính để xác định giá bán hàng hoá, vật phẩm dễ bị hư hỏng.
Thời gian xử lý tang vật, phương tiện vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật là: trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày có quyết định tịch thu tang vật, phương tiên vi phạm hành chính cơ quan có thẩm quyền phải tiến hành xử lý theo quy định của pháp luật. Quá thời han này mà cơ quan có thẩm quyền chưa xử lý tang vật, phương tiên vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật thì phải chiu trách nhiệm trước pháp luật.
Lưu ý: về chi phí quản lý, xử lý tang vật: Chi phí lưu kho, phí bến bãi, phí bảo vật tang vật, phương tiện vi phạm hành chính bị tịch thu, phí bán đấu giá và chi phí khác phù hợp với quy định của pháp luật được trừ vào tiền bán tang vật, phương tiện vi phạm hành chính bị tịch thu. Tiền thu được từ việc bán đấu giá tang vật, phương tiện vi phạm hành chính bị tịch thu, sau khi trừ các chi phí theo quy định tại khoản chi vè việc quản lý, bảo quản phù hợp với quy định của pháp luật, phải được nộp vào ngân sách nhà nước.
>> Tham khảo: Mẫu biên bản tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính (Mẫu biên bản số 09)
Trên đây là một số vấn đề liên quan đến thủ tục xử lý tang vật, phương tiện vi phạm hành chính bị tịch thu theo quy định của pháp luật. Mọi vấn đề thắc mắc liên hệ 19006162 để được giải đáp chi tiết. Trân trọng
