1. Có thể hiểu như thế nào về khảo nghiệm DUS?

Quá trình khảo nghiệm DUS (Distinctness, Uniformity, Stability) đóng vai trò quan trọng trong đánh giá và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ của giống cây trồng mới. Theo quy phạm DUS, mỗi giống cây trồng sẽ được đánh giá dựa trên ba yếu tố chính: tính khác biệt, tính đồng nhất, và tính ổn định.

Tính khác biệt của một giống cây trồng là độ khả năng phân biệt nó với các giống cây trồng khác một cách rõ ràng. Điều này đòi hỏi sự đặc trưng độc đáo và phân biệt của giống cây, để người tiêu dùng và những người làm về cây trồng có thể nhận diện và phân biệt giống cây trồng đó từ những loại khác.

Tính đồng nhất là đặc điểm của giống cây trồng biểu hiện sự giống nhau trong các tính trạng quan trọng liên quan. Nếu một giống cây trồng đạt được tính đồng nhất, điều này có nghĩa là trong phạm vi cho phép, nó sẽ có những đặc điểm chung và không có sự biến đổi đột ngột. Điều này làm cho giống cây trở nên dễ quản lý và dễ nhận diện.

Tính ổn định của giống cây trồng là sự duy trì của các tính trạng quan trọng qua các chu kỳ nhân giống. Nếu một giống cây trồng ổn định, các đặc điểm chính không thay đổi đột ngột sau mỗi vụ nhân giống hoặc chu kỳ nhân giống. Điều này làm tăng tính tin cậy của giống cây trồng trong việc duy trì những đặc tính mà người nông dân và thị trường mong đợi.

Tại Việt Nam, theo Luật Trồng trọt năm 2018, các thuật ngữ này được giải thích một cách rõ ràng để đảm bảo sự hiểu biết đồng nhất trong quá trình kiểm tra và đánh giá các giống cây trồng mới. Quy định này giúp bảo vệ quyền lợi của những người nghiên cứu và phát triển giống cây, đồng thời cung cấp cho người tiêu dùng và người làm nông nghiệp các lựa chọn đa dạng và chất lượng cao.

 

2. Quy định về các hình thức khảo nghiệm DUS

Các hình thức khảo nghiệm DUS (Distinctness, Uniformity, Stability) đóng vai trò quan trọng trong việc đánh giá và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ của giống cây trồng mới. Nghị định 79/2023/NĐ-CP, trong Điều 8, đã quy định một số hình thức cụ thể để thực hiện khảo nghiệm DUS, tạo ra cơ sở pháp lý và quy trình rõ ràng để đảm bảo tính minh bạch và công bằng trong quá trình này.

Một trong những hình thức quan trọng là khảo nghiệm DUS tại tổ chức khảo nghiệm được Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn công nhận. Điều này đòi hỏi người đăng ký gửi mẫu giống đến tổ chức khảo nghiệm giống cây trồng trong thời hạn 30 ngày trước thời vụ gieo trồng đầu tiên, nhằm đảm bảo thời gian cần thiết để thực hiện quá trình khảo nghiệm một cách chặt chẽ và chi tiết.

Nếu người đăng ký không đồng ý với kết quả khảo nghiệm DUS, họ có quyền yêu cầu khảo nghiệm lại. Quy trình này cần được thực hiện thông qua việc làm đơn bằng văn bản, nêu rõ lý do và cung cấp chứng cứ chứng minh cần phải khảo nghiệm lại. Thông báo về yêu cầu này cũng phải được chuyển đến Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn để đảm bảo tính minh bạch và quản lý chặt chẽ của quy trình.

Ngoài ra, nghị định còn mở rộng sự linh hoạt trong quá trình khảo nghiệm bằng cách cho phép người đăng ký tự thực hiện khảo nghiệm DUS. Điều này tạo cơ hội cho người nghiên cứu và phát triển giống cây trồng tham gia trực tiếp trong quá trình đánh giá, đồng thời giảm bớt gánh nặng cho tổ chức khảo nghiệm chính. Việc cho phép người đăng ký tự thực hiện khảo nghiệm DUS mang lại nhiều ưu điểm. Trước hết nó tạo cơ hội cho những chuyên gia và nhóm nghiên cứu liên quan trực tiếp tham gia vào việc đánh giá và định rõ tính chất của giống cây trồng mà họ đang phát triển. Điều này không chỉ giúp họ hiểu rõ hơn về những đặc điểm quan trọng của giống cây trồng, mà còn tăng cường sự cam kết và trách nhiệm đối với quá trình nghiên cứu và phát triển.

Bên cạnh đó, quy định này giảm bớt áp lực và gánh nặng cho tổ chức khảo nghiệm chính. Việc tự thực hiện khảo nghiệm DUS bởi người đăng ký không chỉ giúp giảm chi phí mà còn giảm độ phức tạp của quy trình. Điều này có thể thúc đẩy sự tương tác tích cực giữa người đăng ký và tổ chức khảo nghiệm, tạo điều kiện cho sự hợp tác hiệu quả. Bên cạnh đó, quy định này còn thể hiện tinh thần đổi mới và sự chủ động của ngành nông nghiệp trong việc thúc đẩy sự phát triển và sáng tạo trong lĩnh vực giống cây trồng. Sự linh hoạt trong quá trình khảo nghiệm có thể tạo điều kiện cho sự đa dạng trong các phương pháp nghiên cứu và phát triển giống cây trồng, góp phần vào sự tiến bộ của ngành này.

Cuối cùng, nghị định còn đề cập đến việc sử dụng kết quả khảo nghiệm DUS trên cơ sở thỏa thuận quốc tế, đặc biệt là với các quốc gia thành viên UPOV hoặc các quốc gia có hợp tác với Việt Nam về bảo hộ giống cây trồng. Điều này không chỉ mở rộng phạm vi đánh giá mà còn thể hiện tinh thần hợp tác quốc tế trong lĩnh vực bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ của giống cây trồng.

 

3. Những quy định về kiểm tra điều kiện và thực hiện khảo nghiệm DUS do người đăng ký tự thực hiện

Quá trình kiểm tra điều kiện và thực hiện khảo nghiệm DUS do người đăng ký tự thực hiện được quy định một cách chi tiết và cụ thể trong Nghị định 79/2023/NĐ-CP. Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đóng vai trò quan trọng trong việc tổ chức và giám sát quá trình này, để đảm bảo tính chính xác và minh bạch của các kết quả đánh giá giống cây trồng.

Để thực hiện kiểm tra, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn thành lập đoàn kiểm tra, bao gồm các công chức được giao nhiệm vụ về bảo hộ giống cây trồng, cùng với chuyên gia về khảo nghiệm DUS hoặc chuyên gia về loài cây trồng từ Đơn đăng ký bảo hộ. Sự tích hợp giữa các chuyên gia về bảo hộ giống cây trồng và những chuyên gia về loài cây trồng sẽ đảm bảo rằng quá trình kiểm tra sẽ được thực hiện chặt chẽ và chuyên nghiệp.

Nội dung kiểm tra bao gồm xác nhận về điều kiện thực hiện khảo nghiệm, kiểm tra cách thức thực hiện khảo nghiệm, và đánh giá về tính khác biệt, tính đồng nhất, và tính ổn định của giống cây trồng theo Tài liệu khảo nghiệm DUS. Điều này đảm bảo rằng cả các yếu tố quan trọng đều được xem xét một cách toàn diện và đầy đủ.

Đoàn kiểm tra sẽ tiến hành kiểm tra ít nhất một lần và không quá ba lần trong quá trình tổ chức, cá nhân thực hiện khảo nghiệm. Điều này giúp đảm bảo sự liên tục và kiểm soát chặt chẽ của quá trình kiểm tra, đồng thời giảm thiểu rủi ro liên quan đến sự chệch lệch và không chắc chắn. Quy định về việc kiểm tra không quá ba lần trong quá trình thực hiện khảo nghiệm DUS là một biện pháp có tính chiến lược, nhằm đảm bảo tính liên tục và kiểm soát chặt chẽ của quá trình này. Việc kiểm tra ít nhất một lần và không quá ba lần không chỉ mang lại sự đồng nhất trong quy trình, mà còn giúp giảm thiểu rủi ro liên quan đến sự chệch lệch và không chắc chắn.

Thứ nhất, việc thực hiện kiểm tra ít nhất một lần giúp đảm bảo rằng quá trình khảo nghiệm DUS được tiếp cận và đánh giá ít nhất một lần, tạo ra cơ hội để các chuyên gia kiểm tra các yếu tố quan trọng như tính khác biệt, tính đồng nhất và tính ổn định của giống cây trồng. Điều này là quan trọng để đảm bảo độ chính xác và đầy đủ của kết quả.

Thứ hai, việc giới hạn số lần kiểm tra không quá ba lần mang lại sự ổn định và kiểm soát trong quá trình thực hiện khảo nghiệm DUS. Điều này ngăn chặn việc kiểm tra quá thường xuyên, giúp duy trì tính chất thường xuyên của giống cây trồng và giảm thiểu ảnh hưởng tiêu cực đến quá trình phát triển và nhân giống.

Thứ ba, việc giữ cho quá trình kiểm tra được thực hiện theo một số lần xác định giảm bớt sự không chắc chắn và tạo ra sự dễ dàng trong việc quản lý. Điều này còn giúp tăng cường tính chất hệ thống của quá trình, tạo điều kiện cho sự đồng nhất và minh bạch trong quy trình kiểm tra.

Biên bản kiểm tra sẽ được lập theo mẫu số 07, được ban hành kèm theo Nghị định 79/2023/NĐ-CP và sẽ được lưu trữ trong hồ sơ đăng ký bảo hộ giống cây trồng. Bước này không chỉ tăng tính minh bạch mà còn tạo ra một cơ sở dữ liệu đáng tin cậy để thực hiện quy trình thẩm định nội dung và đưa ra báo cáo kết quả khảo nghiệm DUS

Nếu các bạn còn có những vướng mắc vui lòng liên hệ 19006162 hoặc lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ chi tiết

Tham khảo thêm: Đào tạo về quyền với giống cây trồng có gồm tài liệu khảo nghiệm DUS?