Tiền lì xì đầu năm của công ty cho nhân viên có chịu thuế TNCN và đóng BHXH?

Trong văn hóa doanh nghiệp tại Việt Nam, tiền lì xì đầu năm không chỉ đơn thuần là một phong tục cổ truyền mang ý nghĩa cầu chúc may mắn, mà đã trở thành một phần quan trọng trong chính sách đãi ngộ và phúc lợi nhân sự. Tuy nhiên, dưới góc độ pháp lý và quản trị tài chính, khoản chi này làm phát sinh nhiều vấn đề phức tạp liên quan đến Thuế Thu nhập cá nhân (TNCN), Bảo hiểm xã hội (BHXH) và Thuế Thu nhập doanh nghiệp (TNDN). Việc xác định đúng bản chất của tiền lì xì giúp doanh nghiệp vừa đảm bảo tính tuân thủ pháp luật, vừa tối ưu hóa được chi phí vận hành và quyền lợi cho người lao động.

1. Bản chất pháp lý của tiền lì xì đầu năm trong quan hệ lao động

Sự chuyển dịch của tiền lì xì từ một hành vi dân sự mang tính phong tục sang một khoản chi trong quan hệ lao động đòi hỏi một sự phân tích thấu đáo về mặt bản chất. Theo truyền thống, lì xì là việc trao tặng một khoản tiền nhỏ vào dịp Tết Nguyên đán để gửi gắm lời chúc tốt đẹp. Khi hành vi này xảy ra giữa người sử dụng lao động và người lao động, nó thường được điều chỉnh bởi các quy định của Bộ luật Lao động và các văn bản hướng dẫn về thuế, bảo hiểm.

Phân biệt tiền lì xì theo phong tục và phúc lợi doanh nghiệp

Về mặt pháp lý, cần phân biệt rõ giữa "lì xì cá nhân" và "lì xì doanh nghiệp". Tiền lì xì mang tính chất phong tục thường là các khoản tiền nhỏ, được trao tặng trực tiếp giữa các cá nhân (ví dụ: Giám đốc dùng tiền túi cá nhân lì xì cho nhân viên). Trong trường hợp này, đây là một giao dịch tặng cho tài sản theo quy định của Bộ luật Dân sự và thường không làm phát sinh nghĩa vụ thuế TNCN đối với người nhận, trừ khi quà tặng là các loại tài sản phải đăng ký quyền sở hữu.

Ngược lại, tiền lì xì mang tính chất doanh nghiệp là khoản chi được trích từ ngân sách của tổ chức, được quy định trong quy chế tài chính hoặc thỏa ước lao động tập thể. Lúc này, khoản tiền không còn mang tính chất cá nhân mà trở thành một phần của thu nhập từ tiền lương, tiền công hoặc chi phí phúc lợi trực tiếp cho người lao động. Bản chất của khoản chi này không phụ thuộc vào tên gọi "lì xì", "mừng tuổi" hay "tiền mở hàng", mà phụ thuộc vào mục đích chi, cách thức hạch toán và hồ sơ chứng từ đi kèm.

Tiền lì xì dưới góc độ tiền thưởng và phúc lợi

Căn cứ Điều 104 Bộ luật Lao động 2019, tiền thưởng là số tiền hoặc tài sản mà người sử dụng lao động thưởng cho người lao động dựa trên kết quả sản xuất kinh doanh hoặc mức độ hoàn thành công việc. Tiền lì xì đầu năm, mặc dù thường không gắn với KPI cụ thể, nhưng nếu được chi trả định kỳ và mang tính chất khuyến khích tinh thần làm việc sau kỳ nghỉ Tết, nó có thể được xem xét như một hình thức tiền thưởng.

Tuy nhiên, phần lớn các doanh nghiệp hiện nay hạch toán tiền lì xì vào nhóm "chi phí có tính chất phúc lợi". Sự khác biệt này rất quan trọng vì nó quyết định ngưỡng khống chế khi tính thuế TNDN và việc có phải đóng BHXH hay không. Phúc lợi mang tính chất chăm sóc đời sống, hỗ trợ tinh thần, trong khi tiền thưởng thường mang tính chất ghi nhận đóng góp kinh tế trực tiếp.

2. Tiền lì xì của công ty và nghĩa vụ Thuế thu nhập cá nhân (TNCN)

Nghĩa vụ thuế TNCN đối với tiền lì xì là vấn đề gây nhiều tranh luận giữa người lao động và cơ quan thuế. Theo nguyên tắc chung của Luật Thuế TNCN, hầu hết các khoản thu nhập có được từ quan hệ lao động đều thuộc diện chịu thuế, trừ những trường hợp miễn trừ cụ thể.

Phân tích dựa trên Thông tư 111/2013/TT-BTC

Theo điểm e khoản 2 Điều 2 Thông tư 111/2013/TT-BTC, thu nhập từ tiền lương, tiền công bao gồm các khoản tiền thưởng dưới mọi hình thức, trừ một số loại thưởng đặc thù (như thưởng kèm danh hiệu nhà nước, thưởng giải thưởng quốc tế). Tiền lì xì Tết không nằm trong danh mục các khoản thưởng được loại trừ khi xác định thu nhập chịu thuế. Do đó, khi doanh nghiệp chi trả tiền lì xì cho nhân viên bằng ngân sách công ty, khoản này phải được cộng chung với tiền lương, tiền công trong kỳ để tính thuế TNCN theo biểu thuế lũy tiến từng phần.

Việc xác định năm tính thuế cho khoản tiền này phụ thuộc hoàn toàn vào thời điểm chi trả thực tế. Nếu lì xì được phát ngay sau khi trở lại làm việc (thường vào tháng 1 hoặc tháng 2 dương lịch), nó sẽ tính vào thu nhập của năm tài chính đó.

Trường hợp tiền lì xì được miễn thuế hoặc không tính vào thu nhập chịu thuế

Mặc dù quy định khá chặt chẽ, vẫn có những trường hợp cụ thể mà tiền lì xì không bị tính vào thu nhập chịu thuế TNCN của người lao động:

• Chi chung cho tập thể: Theo hướng dẫn tại các văn bản như Công văn 5070 của Cục Thuế tỉnh Hưng Yên và các quy định tại Thông tư 111/2013/TT-BTC, nếu nội dung chi trả không ghi rõ tên cá nhân được hưởng mà chi chung cho tập thể người lao động (ví dụ: lì xì cho một phòng ban để tổ chức liên hoan tân niên) thì khoản thu nhập này không tính vào thu nhập chịu thuế TNCN của từng cá nhân.
• Quà tặng hiện vật không thuộc diện đăng ký: Nếu lì xì không bằng tiền mặt mà bằng hiện vật thông thường (giỏ quà, bánh kẹo), và khoản này không mang tính chất thay thế tiền lương, tiền thưởng, thì theo quy định về thu nhập từ quà tặng, người lao động chỉ phải nộp thuế nếu giá trị quà tặng vượt trên 10 triệu đồng và là tài sản phải đăng ký quyền sở hữu (như xe máy, ô tô, bất động sản). Tuy nhiên, cần lưu ý là nếu cơ quan thuế xác định đây là "lợi ích bằng hiện vật" trích từ quỹ lương thưởng thì họ vẫn có thể yêu cầu cộng vào thu nhập chịu thuế từ tiền lương.

Biểu thuế TNCN và các thay đổi quan trọng từ năm 2026

Từ ngày 01/01/2026, Luật Thuế Thu nhập cá nhân 2025 (số 109/2025/QH15) sẽ mang đến những thay đổi lớn về mức giảm trừ và bậc thuế, giúp giảm gánh nặng thuế cho người lao động khi nhận tiền lì xì đầu năm.

Việc nâng mức giảm trừ gia cảnh giúp một lượng lớn người lao động có thu nhập trung bình không còn phải nộp thuế TNCN cho khoản tiền lì xì nhỏ đầu năm. Ngoài ra, việc rút gọn bậc thuế cũng giúp giảm tốc độ tăng thuế khi thu nhập của người lao động tăng nhẹ do nhận thêm các khoản phúc lợi lễ Tết.

3. Nghĩa vụ đóng Bảo hiểm xã hội (BHXH) trên tiền lì xì

Bảo hiểm xã hội là chi phí đáng kể đối với cả doanh nghiệp và người lao động. Việc xác định tiền lì xì có thuộc danh mục tính đóng BHXH hay không là chìa khóa để quản lý chi phí nhân sự hiệu quả.

Danh mục thu nhập tính đóng BHXH theo Thông tư 06/2021/TT-BLĐTBXH

Căn cứ theo Luật BHXH 2014 và Thông tư 59/2015/TT-BLĐTBXH (được sửa đổi bởi Thông tư 06/2021/TT-BLĐTBXH), tiền lương tháng đóng BHXH bắt buộc bao gồm: Mức lương, Phụ cấp lương và Các khoản bổ sung khác. Các khoản bổ sung này phải là những khoản xác định được mức tiền cụ thể cùng với mức lương trong hợp đồng lao động và được trả thường xuyên trong mỗi kỳ trả lương.

Lý do tiền lì xì thường không tính đóng BHXH

Tiền lì xì đầu năm thường không thuộc căn cứ để tính đóng BHXH vì những lý do sau:

• Tính chất không thường xuyên: Tiền lì xì chỉ phát sinh 01 lần duy nhất trong năm vào dịp Tết Nguyên đán, không phải là khoản chi trả định kỳ hàng tháng gắn liền với quá trình lao động.
• Xếp vào nhóm phúc lợi khác: Khoản 3 Điều 30 Thông tư 59/2015/TT-BLĐTBXH quy định rõ các chế độ và phúc lợi khác như: tiền thưởng theo quy định tại Điều 104 Bộ luật Lao động, tiền thưởng sáng kiến, tiền ăn giữa ca, hỗ trợ xăng xe, điện thoại, đi lại, nhà ở, tiền giữ trẻ, nuôi con nhỏ; và các khoản hỗ trợ khi người lao động có thân nhân bị chết, kết hôn, sinh nhật, hoặc gặp hoàn cảnh khó khăn do tai nạn lao động... thì không dùng làm căn cứ tính đóng BHXH.

Vì tiền lì xì đầu năm mang bản chất của một khoản "phúc lợi lễ Tết" hoặc "thưởng theo Điều 104", nó được tách biệt hoàn toàn khỏi tiền lương tháng đóng BHXH. Tuy nhiên, nếu doanh nghiệp cố tình ghi nhận tiền lì xì như một phần của tiền lương cố định hàng tháng trong hợp đồng lao động thì cơ quan bảo hiểm có quyền truy thu.

4. Hướng dẫn đưa tiền lì xì vào chi phí hợp lý được trừ khi tính thuế TNDN

Đối với doanh nghiệp, mục tiêu quan trọng là đảm bảo khoản chi lì xì được tính vào chi phí hợp lý để giảm số thuế TNDN phải nộp. Điều này đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng về hồ sơ và tuân thủ định mức chi phí.

Điều kiện và hồ sơ chứng từ cần thiết

Theo Thông tư 78/2014/TT-BTC và Thông tư 96/2015/TT-BTC, các khoản chi có tính chất phúc lợi chi trực tiếp cho người lao động được tính vào chi phí được trừ nếu đáp ứng đủ điều kiện về chứng từ. Doanh nghiệp cần xây dựng bộ hồ sơ bao gồm:

• Quy chế tài chính/Quy chế lương thưởng: Phải ghi rõ điều kiện hưởng và mức hưởng tiền lì xì đầu năm cho nhân viên.
• Quyết định chi tiền: Văn bản của Ban Giám đốc phê duyệt việc chi tiền mừng tuổi đầu năm cho toàn thể nhân viên.
• Danh sách ký nhận: Bảng danh sách nhân viên thực tế nhận tiền có chữ ký xác nhận rõ ràng.
• Chứng từ thanh toán: Phiếu chi hoặc Ủy nhiệm chi. Lưu ý nếu doanh nghiệp lì xì bằng hiện vật với tổng giá trị hóa đơn từ 20 triệu đồng trở lên thì bắt buộc phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt.

Mức khống chế chi phí phúc lợi 01 tháng lương bình quân

Một rào cản pháp lý quan trọng là "trần chi phí phúc lợi". Tổng số chi có tính chất phúc lợi (bao gồm lì xì, nghỉ mát, hiếu hỉ, sinh nhật, hỗ trợ chữa bệnh...) không được quá 01 tháng lương bình quân thực tế thực hiện trong năm tính thuế của doanh nghiệp.

Cách tính tháng lương bình quân thực tế thực hiện:

Lương bình quân 1 tháng = Tổng quỹ lương thực tế đã chi trả trong năm / Số tháng hoạt động trong năm​

Ví dụ: Nếu trong năm 2025, tổng quỹ lương thực tế chi trả là 12 tỷ đồng, thì mức khống chế chi phúc lợi là 1 tỷ đồng. Nếu tổng các khoản lì xì, nghỉ mát, quà Tết của công ty vượt quá 1 tỷ đồng, phần vượt trội sẽ bị loại khỏi chi phí được trừ khi quyết toán thuế TNDN.

5. Hạch toán kế toán tiền lì xì đầu năm cho nhân viên

Việc hạch toán đúng tài khoản phản ánh đúng bản chất kinh tế và giúp doanh nghiệp theo dõi được hạn mức chi phí phúc lợi.

Quy trình hạch toán theo các thông tư kế toán hiện hành

Dựa trên Thông tư 200/2014/TT-BTC hoặc Thông tư 133/2016/TT-BTC, kế toán thực hiện các bút toán sau :

Bước 1: Trích chi phí lì xì vào chi phí sản xuất kinh doanh

• Nợ TK 622, 627, 641, 642: (Tùy theo bộ phận người lao động công tác)
• Có TK 334: Phải trả người lao động.

Bước 2: Tính thuế TNCN phải khấu trừ (nếu có)

• Nợ TK 334
• Có TK 3335: Thuế thu nhập cá nhân phải nộp.

Bước 3: Chi trả tiền lì xì cho nhân viên

• Nợ TK 334
• Có TK 111, 112: Tiền mặt hoặc tiền gửi ngân hàng.

Trường hợp sử dụng Quỹ khen thưởng, phúc lợi (Nếu có trích lập)

• Nợ TK 353: Quỹ khen thưởng, phúc lợi.
• Có TK 334
• Sau đó thực hiện các bước chi trả như trên. Cần lưu ý rằng nếu chi từ Quỹ phúc lợi (đã trích từ lợi nhuận sau thuế), khoản này sẽ không được tính vào chi phí được trừ khi tính thuế TNDN lần nữa để tránh tính trùng.

Hạch toán lì xì bằng hiện vật (Quà tặng)

Khi lì xì bằng hiện vật, doanh nghiệp phải xuất hóa đơn GTGT. Giá tính thuế là giá của hàng hóa tương đương tại thời điểm tặng.

• Khi mua quà: Nợ TK 156, Nợ TK 133 / Có TK 111, 112.
• Khi xuất quà tặng: Nợ TK 641, 642 / Có TK 156, Có TK 33311.

Tiền lì xì đầu năm là nét đẹp văn hóa cần được duy trì. Bằng cách hiểu rõ và vận dụng đúng các quy định pháp luật về thuế TNCN, BHXH và thuế TNDN, doanh nghiệp không chỉ thể hiện sự quan tâm đến người lao động mà còn khẳng định vị thế của một tổ chức quản trị chuyên nghiệp, thượng tôn pháp luật. Điều này góp phần xây dựng niềm tin, sự gắn kết lâu dài của đội ngũ nhân sự, tạo tiền đề cho sự phát triển thịnh vượng trong năm mới.