Tội phá hoại hòa bình, chống loài người và tội phạm chiến tranh có áp dụng thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự không?

1. Thế nào là thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự?

Thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự là thời hạn được quy định trên từng loại tội phạm cụ thể. Khi hết thời hạn đó thì người phạm tội không bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Trừ các trường hợp đặc biệt tại Điều 28 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017). Đồng nghĩa với việc chỉ tiến hành thủ tục truy cứu trách nhiệm hình sự trong thời hạn đặt ra.

Từng loại tội phạm khác nhau thì thời hiệu truy cứu trách nhiệm cũng khác nhau. Thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự được tính từ ngày tội phạm được thực hiện. Nếu trong thời hạn quy định tại khoản 2 Điều 27 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017), người phạm tội lại thực hiện hành vi phạm tội mới với mức cao nhất của khung hình phạt đối với tội ấy trên 01 năm tù theo quy định, thì thời hiệu đối với tội cũ được tính lại kể từ ngày thực hiện hành vi phạm tội mới.

Nếu trong thời hạn quy định, người phạm tội cố tình trốn tránh và đã có quyết định truy nã, thì thời hiệu tính lại kể từ khi người đó ra đầu thú hoặc bị bắt giữ.

2. Tội phá hoại hòa bình, chống loài người và tội phạm chiến tranh có thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự không?

Căn cứ theo quy định tại Điều 28 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) quy định về không áp dụng thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự như sau:

Không áp dụng thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự quy định tại Điều 27 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017)  của  đối với các tội phạm sau đây:

- Các tội xâm phạm an ninh quốc gia quy định tại Chương XIII của Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) 

- Các tội phá hoại hòa bình, chống loài người và tội phạm chiến tranh quy định tại Chương XXVI của Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) 

- Tội tham ô tài sản thuộc trường hợp quy định tại khoản 3 và khoản 4 Điều 353 của Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) ; tội nhận hối lộ thuộc trường hợp quy định tại khoản 3 và khoản 4 Điều 354 của Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017).

Cụ thể các trường hợp không áp dụng thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự được quy định tại Điều 27 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi 2017) đối với các tội phạm sau đây:

- Các tội xâm phạm an ninh quốc gia quy định tại Chương XIII Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017), bao gồm:

+ Tội phản bội Tổ quốc (Điều 108)

+ Tội hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân (Điều 109)

+ Tội gián điệp (Điều 110)

+ Tội xâm phạm an ninh lãnh thổ (Điều 111)

+ Tội bạo loạn (Điều 112)

+ Tội khủng bố nhằm chống chính quyền nhân dân (Điều 113)

+ Tội phá hoại cơ sở vật chất - kỹ thuật của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (Điều 114)

+ Tội phá hoại việc thực hiện các chính sách kinh tế - xã hội (Điều 115)

+ Tội phá hoại chính sách đoàn kết (Điều 116)

+ Tội làm, tàng trữ, phát tán hoặc tuyên truyền thông tin, tài liệu, vật phẩm nhằm chống Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (Điều 117)

+ Tội phá rối an ninh (Điều 118)

+ Tội chống phá cơ sở giam giữ (Điều 119)

+ Tội tổ chức, cưỡng ép, xúi giục người khác trốn đi nước ngoài hoặc trốn ở lại nước ngoài nhằm chống chính quyền nhân dân (Điều 120)

+ Tội trốn đi nước ngoài hoặc trốn ở lại nước ngoài nhằm chống chính quyền nhân dân (Điều 121)

- Các tội phá hoại hòa bình, chống loài người và tội phạm chiến tranh quy định tại Chương XXVI Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017), bao gồm:

+ Tội phá hoại hòa bình, gây chiến tranh xâm lược (Điều 421)

+ Tội chống loài người (Điều 422)

+ Tội phạm chiến tranh (Điều 423)

+ Tội tuyển mộ, huấn luyện hoặc sử dụng lính đánh thuê (Điều 424)

+ Tội làm lính đánh thuê (Điều 425)

- Tội tham ô tài sản thuộc trường hợp quy định tại khoản 3 và khoản 4 Điều 353; tội nhận hối lộ thuộc trường hợp quy định tại khoản 3 và khoản 4 Điều 354 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017).

Như vậy, căn cứ theo quy định nêu trên thì tội phá hoại hòa bình, chống loài người và tội phạm chiến tranh không áp dụng thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự.

Việc quy định các tội phạm không áp dụng thời hiệu truy cứu trách nhiệm trên thể hiện tinh thần kiên quyết không khoan nhượng cho những tội phạm ảnh hưởng đến việc xây dựng và bảo vệ Nhà nước của dân, do dân, vì dân; bảo vệ hòa bình chống chiến tranh xâm lược và phòng chống tội phạm tham nhũng.

3. Có áp dụng thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự khi khởi tố bị can không?

Căn cứ theo quy định tại khoản 1 Điều 27 Bộ luật hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) quy định: Thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự là thời hạn do Bộ luật này quy định mà khi hết thời hạn đó thì người phạm tội không bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Do thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự áp dụng đối với người phạm tội nên sau khi có quyết định khởi tố bị can, vụ án đang trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử thì xác định là đang trong quá trình hoạt động tố tụng đối với vụ án và không được tính vào thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự (bao gồm cả trường hợp vụ án bị hủy đi hủy lại nhiều lần để xét xử lại hoặc để điều tra lại hoặc trả hồ sơ để điều tra bổ sung nhiều lần...).

Tuy nhiên, sau khi khởi tố bị can, nếu người phạm tội thuộc một trong hai trường hợp quy định tại khoản 3 Điều 27 Bộ luật hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017):

- Người phạm tội lại thực hiện hành vi phạm tội mới mà Bộ luật này quy định mức cao nhất của khung hình phạt đối với tội ấy trên 01 năm tù;

- Người phạm tội cố tình trốn tránh và đã có quyết định truy nã thì thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự sẽ được tính lại kể từ ngày người đó thực hiện hành vi phạm tội mới hoặc kể từ khi người đó ra đầu thú hoặc bị bắt giữ.

Trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử mà vụ án bị tạm đình chỉ điều tra, tạm đình chỉ vụ án (trừ trường hợp tạm đình chỉ do không xác định được bị can đang ở đâu và đã có quyết định truy nã) thì cần phải xác định là các hoạt động tố tụng được tạm dừng; thời gian tiến hành các hoạt động nhằm khắc phục lý do tạm đình chỉ, như: Bắt buộc chữa bệnh, giám định tư pháp, tương trợ tư pháp... sẽ được tính vào thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự và nếu hết thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự thì Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án sẽ ra quyết định đình chỉ điều tra, đình chỉ vụ án (không phải ra quyết định phục hồi).

4. Cách xác định thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự

Cách tính 1: Thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự được tính từ ngày tội phạm được thực hiện.

Nếu trong thời hạn truy cứu trách nhiệm hình sự, người phạm tội lại thực hiện hành vi phạm tội mới mà Bộ luật này quy định mức cao nhất của khung hình phạt đối với tội ấy trên 01 năm tù, thì thời hiệu đối với tội cũ được tính lại kể từ ngày thực hiện hành vi phạm tội mới.

Ví dụ: ngày 15/04/2017 anh A thực hiện hành vi cướp tài sản. Ngày 26/05/2017 anh A lại tiếp tục hành vi cướp tài sản. Vậy thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự trong trường hợp này được tính từ ngày anh A thực hiện hành vi phạm tội sau (26/05/2017).

Cách tính 2: Tính từ ngày người có hành vi vi phạm pháp luật ra đầu thú hoặc bị bắt giữ.

Đây là cách tính được đặt ra trong trường hợp người phạm tội cố tình trốn tránh và đã có quyết định truy nã. Điều này là hợp lý vì nếu không quy định cách tính như vậy sẽ xảy ra bất cập là cứ có hành vi vi phạm pháp luật là bỏ trốn, đến khi hết thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự thì quay lại.

Ví dụ: Ngày 12/03/2019, anh A có hành vi giết người. Sau khi có quyết định truy nã, anh A bỏ trốn. Đến ngày 30/12/2019, anh A ra đầu thú. Vậy trong trường hợp này thời hiệu truy cứu trách nhiệm được tính từ ngày 30/12/2019.

Tham khảo: Tội phạm chiến tranh là gì? Các phương pháp, phương tiện chiến tranh bị cấm

Nếu quý khách có vấn đề pháp lý hoặc câu hỏi cần giải đáp, hãy liên hệ với Tổng đài tư vấn pháp luật trực tuyến qua hotline 1900.6162. Đội ngũ tư vấn sẵn sàng lắng nghe và đưa ra giải pháp phù hợp.

Gửi yêu cầu chi tiết qua email: lienhe@luatminhkhue.vn. Chuyên gia sẽ nhanh chóng phản hồi và giải đáp mọi thắc mắc chính xác và đáng tin cậy. Chân thành cảm ơn sự hợp tác và tin tưởng của quý khách hàng!