Tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy theo Điều 326 Bộ luật hình sự

1. Thế nào là văn hóa phẩm đồi trụy?

Đồi trụy được hiểu là những hành vi, hình ảnh, âm thanh hay sản phẩm thể hiện lối sống ăn chơi, sa đọa, trái với chuẩn mực đạo đức và thuần phong mỹ tục của dân tộc. Từ đó, văn hóa phẩm đồi trụy là những vật phẩm có nội dung dung tục, khêu gợi bản năng thấp hèn, kích thích hành vi dâm ô, lối sống lệch chuẩn.

Truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy có nghĩa là phổ biến, lan truyền những vật phẩm này cho người khác bằng nhiều phương thức: làm ra, sao chép, lưu hành, vận chuyển, mua bán, tàng trữ, hoặc đăng tải lên các nền tảng trực tuyến như mạng xã hội, diễn đàn, website. Đáng chú ý, Điều 326 Bộ luật Hình sự không chỉ liệt kê hành vi cụ thể mà còn quy định thêm nhóm “hành vi khác”, nhằm bao quát các phương thức mới như dịch thuật, chỉnh sửa, số hóa hay phát tán qua internet.

Trong bối cảnh hiện nay, các dạng thức văn hóa phẩm đồi trụy ngày càng đa dạng: từ băng đĩa, truyện tranh hentai, phim nhạy cảm, cho đến dữ liệu số trên mạng. Việc tiếp cận dễ dàng, đặc biệt với giới trẻ, đã dẫn đến nhiều hệ lụy: xói mòn giá trị đạo đức, hình thành lệch lạc trong nhận thức, và thậm chí trở thành nguồn gốc cho các tội phạm khác như dâm ô, hiếp dâm, xâm hại tình dục trẻ em.

Chính vì vậy, pháp luật Việt Nam cấm tuyệt đối hành vi này. Tùy mức độ và hậu quả, người vi phạm có thể bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 326 BLHS 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017). Đây là công cụ pháp lý quan trọng, nhằm bảo vệ văn hóa, đạo đức xã hội, cũng như giữ gìn môi trường sống lành mạnh trong thời đại công nghệ số.

2. Hành vi truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy bị xử lý như thế nào? 

Hành vi truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy có ảnh hưởng lớn đến trật tự công cộng xã hội, làm méo mó, lệch lạc đạo đức cũng như nhận thức của một bộ phận người xem, xâm phạm trực tiếp đến thuần phong mỹ tục của người Việt. Hành vi này tuỳ theo mức độ sẽ bị xử phạt hành chính hoặc tăng nặng truy cứu trách nhiệm hình sự.

2.1. Xử phạt hành chính

Theo Nghị định 15/2020/NĐ-CP của Chính phủ, những trường hợp truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy nhưng chưa đủ yếu tố cấu thành tội phạm sẽ bị xử phạt hành chính với mức tiền phạt từ 10 triệu đồng đến 20 triệu đồng. Cụ thể, các hành vi vi phạm có thể bị xử phạt bao gồm:

• Cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, sai sự thật, xuyên tạc, vu khống, xúc phạm uy tín của cơ quan, tổ chức; danh dự, nhân phẩm của cá nhân.
• Cung cấp, chia sẻ thông tin cổ súy cho hủ tục, mê tín dị đoan, dâm ô, đồi trụy, trái với thuần phong mỹ tục của dân tộc.

Có thể thấy, mức xử phạt này tương đối cao và đủ sức răn đe. Tuy nhiên, thực tế cho thấy nhiều người đặc biệt là giới trẻ vẫn chưa ý thức đầy đủ rằng việc lan truyền hoặc chia sẻ hình ảnh, video, nội dung có yếu tố đồi trụy trên mạng xã hội là hành vi vi phạm pháp luật. Nhiều trường hợp chỉ coi đó là trò đùa hay giải trí mà không lường hết hậu quả pháp lý.

Điều cần lưu ý là: xử phạt hành chính chỉ áp dụng trong trường hợp mức độ vi phạm chưa đến mức nghiêm trọng. Nếu hành vi có tính chất phổ biến rộng rãi, gây ảnh hưởng xấu đến xã hội hoặc nhằm mục đích trục lợi, thì người thực hiện có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 326 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017).

2.2. Truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 326 Bộ Luật Hình sự năm 2017

Theo Điều 326 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017), người có hành vi truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy có thể bị:

• Phạt tiền từ 10 triệu đến 100 triệu đồng, hoặc cải tạo không giam giữ đến 3 năm, hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm (khoản 1).
• Phạt tù từ 3 năm đến 10 năm nếu phạm tội có tổ chức, sử dụng mạng internet/viễn thông, phổ biến cho người dưới 18 tuổi, vật phẩm có số lượng lớn, hoặc tái phạm nguy hiểm (khoản 2).
• Phạt tù từ 7 năm đến 15 năm nếu vật phẩm có số lượng rất lớn, phổ biến cho nhiều người, hoặc gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng (khoản 3).
• Ngoài ra, có thể bị phạt bổ sung từ 5 triệu đến 50 triệu đồng, hoặc cấm đảm nhiệm chức vụ, hành nghề, công việc nhất định từ 1 năm đến 5 năm (khoản 4).

Hành vi truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy hiện nay diễn ra công khai trên mạng xã hội qua video, ảnh chụp, văn bản khiêu dâm, đồi trụy. Pháp luật xác định rõ các dấu hiệu cấu thành tội phạm như sau:

2.2.1 Các khung hình phạt tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy

Nội dung Điều 326 Bộ luật hình sự năm 2015 sửa đổi, bổ sung năm 2017 và năm 2025 quy định về tội danh này như sau:

Điều 326. Tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy

1. Người nào làm ra, sao chép, lưu hành, vận chuyển, mua bán, tàng trữ nhằm phổ biến sách, báo, tranh, ảnh, phim, nhạc hoặc những vật phẩm khác có nội dung khiêu dâm, đồi trụy hoặc hành vi khác truyền bá vật phẩm đồi truỵ thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:

a) Dữ liệu được số hóa có dung lượng từ 01 gigabyte (GB) đến dưới 05 gigabyte (GB);

b) Sách in, báo in có số lượng từ 50 đơn vị đến 100 đơn vị;

c) Ảnh bản giấy có số lượng từ 100 ảnh đến 200 ảnh;

d) Phổ biến cho 10 người đến 20 người;

đ) Đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm.

2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 03 năm đến 10 năm:

a) Có tổ chức;

b) Dữ liệu được số hóa có dung lượng từ 05 gigabyte (GB) đến dưới 10 gigabyte (GB);

c) Sách in, báo in có số lượng từ 51 đơn vị đến 100 đơn vị;

d) Ảnh bản giấy có số lượng từ 201 ảnh đến 500 ảnh;

đ) Phổ biến cho 21 người đến 100 người;

e) Đối với người dưới 18 tuổi;

g) Sử dụng mạng internet, mạng máy tính, mạng viễn thông, phương tiện điện tử để phạm tội;

h) Tái phạm nguy hiểm.

3. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 07 năm đến 15 năm:

a) Dữ liệu được số hóa có dung lượng 10 gigabyte (GB) trở lên;

b) Sách in, báo in có số lượng 101 đơn vị trở lên;

c) Ảnh bản giấy có số lượng 501 ảnh trở lên;

d) Phổ biến cho 101 người trở lên.

4. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.

Và khi có đầy đủ các yếu tố cấu thành loại tội phạm này như đã phân tích ở trên, thì người phạm tội sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự với từng khung hình phạt như sau:

* Khung 1: phạt tiền từ 10 triệu đồng đến 100 triệu đồng; phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm đối với các hành vi:

• Dữ liệu được số hóa có dung lượng từ 01 GB đến dưới 05 GB
• Ảnh có số lượng từ 100 ảnh đến dưới 200 ảnh
• Sách in, báo in hoặc vật phẩm khác có số lượng từ 50 đơn vị đến dưới 100 đơn vị 
• Phổ biến cho từ 10 người đến 20 người
• Đã bị xử phạt hành chính về một trong các hành vi quy định tại Điều 326 hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm

* Khung 2: phạt tù từ 03 năm đến 10 năm với các trường hợp:

• Có tổ chức
• Dữ liệu được số hóa có dung lượng từ 05 GB đến dưới 10 GB
• Ảnh có số lượng từ 200 ảnh đến dưới 500 ảnh
• Sách in, báo in hoặc vật phẩm khác có số lượng từ 100 đơn vị đến dưới 200 đơn vị
• Phổ biến cho từ 21 người đến 100 người
• Phổ biến cho người dưới 18 tuổi
• Sử dụng mạng internet, mạng máy tính, mạng viễn thông hoặc phương tiện điện tử để phạm tội
• Tái phạm nguy hiểm. 

* Khung 3: phạt tù từ 07 năm đến 15 năm đối với một trong các trường hợp:

• Dữ liệu được số hóa có dung lượng 10 GB trở lên
• Ảnh có số lượng 500 ảnh trở lên
• Sách in, báo in hoặc vật phẩm khác có số lượng 200 đơn vị trở lên
• Phổ biến cho 101 người trở lên. 

Ngoài ra thì người phạm tội có thể bị phạt tiền từ 5 triệu đồng đến 30 triệu đồng, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm. 

2.2.1 Cấu thành tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy

Hành vi truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy hiện nay diễn ra một cách tràn lai, công khai trên mạng xã hội qua các hình thức phát tán bằng video, ảnh chụp, văn bản có nội dung khiêu dâm, đồi trụy trên các trang mạng. Theo Điều 326 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi và bổ sung năm 2017) có quy định cụ thể về các dấu hiệu cấu thành tội phạm của tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy như sau:

- Về khách thể của tội phạm: Loại tội phạm này xâm phạm trực tiếp đến truyền thống văn hóa dân tọc, sự quản lý của Nhà nước về việc duy trì, phát triển nếp sống văn hóa văn minh mang đậm bản sắc dân tộc Việt Nam. Hành vi truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy để lại nguy hiểm trực tiếp đến thuần phong mỹ tục của Việt Nam, làm lệch lạc và méo mó tư tưởng sống, lối sống, đạo đức cũng như nhận thức của những người tiếp cận. Có tác động tiêu cực trực tiếp đến đời sống tinh thần của nhân dân, đặc biệt là tầng lớp thanh thiếu niên. Đối tượng tác động của tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy là những trang sách, báo, phim, truyện, ảnh, nhạc. vật phẩm không lành mạnh, mang tính chất đồi trụy như khiêu dâm, bạo lực... 

- Về mặt khách quan của tội phạm: Tội phạm này được thể hiện thông qua hành vi truyền bá (hay còn hiểu là phổ biến) cho người khác biết về các vật phẩm có tính chất đồi trụy thông qua nhiều phương thức khác nhau như làm ra, sao chép, lưu hành, vận chuyển, mua bán, tàng trữ nhằm mục đích cuối cùng là phố biến cho người khác biết về vật phẩm, văn hóa đồi trụy đó. Theo đó có thể hiểu từng hành vi phạm tội như sau:

• Làm ra vật phẩm văn hóa có tính chất đồi trụy: là hành vi trực tiếp hoặc gián tiếp tạo ra các vật phẩm có tính chất ăn chơi đàng điếm, dâm ô, khiêu gợi những ý định thúc đẩy con người thỏa mãn lối sống ăn chơi không lành mạnh như vẽ tranh, chụp ảnh, quay phim, ghi âm, sáng tác nhạc, làm thơ, viết kịch, viết truyện...
• Sao chép văn hóa phẩm đồi trụy: là từ một vật phẩm văn hóa đồi trụy ban đầu (bản gốc, bản chính) được tạo ra nhiều bản sao như thế dưới hình thức chụp lại, viết lại, chép lại, ghi âm lại, hoặc với những hình thức sao chép khác. Việc sao chép có thể là toàn bộ cũng có thể chỉ sao chép một phần 
• Lưu hành văn hóa phẩm đồi trụy: tức là cho người khác xem, mượn, thuê hoặc bán các vật phẩm văn hóa có tính chất đồi trụy 
• Vận chuyển vật phẩm văn hóa có tính chất đồi trụy: là chuyên chở các vật phẩm này từ nơi này qua nơi khác
• Mua bán vật phẩm văn hóa có tính chất đồi trụy tức là dùng tiền hoặc tài sản để trao đổi lấy vật phẩm có tính chất đồi trụy hoặc dùng chính vật phẩm có tính chất đồi trụy đó để trao đổi lấy tiền hoặc tài sản khác
• Tàng trữ vật phẩm văn hóa có tính chất đồi trụy là việc giấu, cất giữ các vật phẩm có tính chất đồi trụy ở một địa điểm nào đó như ở công ty, ở phòng làm việc, trong nhà, trên người, trường học, phương tiện tham gia giao thông,... Tuy nhiên cần hết sức lưu ý là việc tàng trữ này phải nhằm để phổ biến, lan truyền cho người khác biết mới bị coi là phạm tội
• Các hành vi khác để truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy: ngoài các hành vi nêu trên thì người phạm tội còn có thể thực hiện những hành vi khác nhằm phổ biến cho người khác biết về các vật phẩm có tính chất đồi trụy như dịch thuật, sang băng, đưa lên mạng internet những thứ đồi trụy. 

Bên cạnh đó thì pháp luật còn quy định các hành vi khách quan khác nhằm định khung hình phạt tăng nặng như là việc truyền bá cho bao nhiêu người, với dung lượng cụ thể ra sao, truyền bá cho đối tượng như thế nào... Tất cả đều là những yếu tố tăng nặng để định khung hình phạt đối với loại tội phạm này

- Về mặt chủ quan của tội phạm: Thì tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy được thực hiện dưới hình thức lỗi cố ý trực tiếp. Người phạm tội biết về hành vi đó, biết về hậu quả nhưng vẫn mong muốn lan truyền các thông tin đồi trụy tới người khác. Mục đích của người phạm tội chính là nhằm phổ biến văn hóa phẩm đồi trụy cho người khác với nhiều động cơ khác nhau. Đây cũng chính là dấu hiệu quan trọng để cơ quan tiến hành tố tụng xác nhận xem người thực hiện hành vi đó có bị truy cứu trách nhiệm hình sự hay không. Bởi nếu một cá nhân có hành vi làm ra, sao chép, lưu hành, vận chuyển, mua bán hay tàng trữ hoặc các hành vi khác nhưng lại không có mục đích phổ biến cho người khác biết về vật phẩm đồi trụy đó thì cũng chưa thể cấu thành tội phạm này

- Cuối cùng là về chủ thể của tội phạm: Chủ thể của tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy là chủ thể thường, thỏa mãn các điều kiện về năng lực trách nhiệm hình sự và đủ độ tuổi chịu trách nhiệm hình sự đối với loại tội phạm này (đủ 16 tuổi trở lên) 

3. Phân biệt với Tội làm nhục người khác

Trong thực tế, việc phát tán "clip nóng" của người khác có thể gây nhầm lẫn về mặt pháp lý giữa hai tội danh: Tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy (Điều 326) và Tội làm nhục người khác (Điều 155). Mặc dù hành vi bề ngoài có thể tương tự, bản chất pháp lý của chúng hoàn toàn khác nhau, chủ yếu dựa trên mục đích của người phạm tội.

Bảng so sánh Tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy và Tội làm nhục người khác

Sự khác biệt cốt lõi nằm ở mục đích của người phạm tội: nếu mục đích là phổ biến nội dung đồi trụy nói chung cho nhiều người, hành vi đó sẽ bị xử lý theo Điều 326. Ngược lại, nếu mục đích là dùng clip nhạy cảm của một người cụ thể để hạ nhục, xúc phạm danh dự của họ, hành vi đó sẽ cấu thành Tội làm nhục người khác theo Điều 155. Việc phân biệt rõ ràng hai tội danh này là vô cùng quan trọng đối với các cơ quan tố tụng để đảm bảo xử lý đúng người, đúng tội.

4. Thách thức về tội phạm trong thực tiễn

Mặc dù Điều 326 BLHS đã được sửa đổi và bổ sung để phù hợp với thực tiễn, việc áp dụng pháp luật vẫn còn gặp nhiều lúng túng và thiếu thống nhất. Một trong những nguyên nhân chính là sự thiếu vắng các văn bản hướng dẫn chi tiết, cụ thể từ Tòa án Nhân dân Tối cao hoặc các Thông tư liên tịch. Trong thực tế, việc xác định tính chất "đồi trụy" của một vật phẩm thường phải dựa vào đánh giá và giám định của các cơ quan chuyên môn trong ngành văn hóa. Điều này có thể dẫn đến sự thiếu thống nhất trong cách nhìn nhận và xử lý giữa các địa phương, gây khó khăn cho các cơ quan tiến hành tố tụng và làm giảm tính minh bạch của pháp luật.

Các vụ án thực tế đã minh họa rõ cách thức áp dụng điều luật trong bối cảnh công nghệ số:

• Vụ án Nguyễn Hoàng T. (Thái Nguyên): Bị cáo đã sử dụng tài khoản Facebook và nhóm Zalo để đăng tải và chia sẻ video khiêu dâm, đồi trụy với mục đích tăng tương tác và thu hút khách hàng cho cửa hàng thời trang của mình. Hành vi này đã bị Tòa án Nhân dân TP. Thái Nguyên tuyên phạt 36 tháng tù treo, thời gian thử thách 60 tháng và phạt bổ sung 5 triệu đồng. Vụ án này cho thấy hành vi truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy trên mạng xã hội đã bị xử lý nghiêm minh, đồng thời minh họa rõ ràng yếu tố mục đích "nhằm phổ biến" để đạt lợi ích cá nhân, ngay cả khi lợi ích đó không phải là tiền tệ trực tiếp.
• Vụ án N.T.T.A. (Hải Dương): Đối tượng sinh năm 2002 đã sử dụng tài khoản Zalo cá nhân để chia sẻ hai video có nội dung khiêu dâm cho 10 tài khoản Zalo khác. Hành vi này đã cấu thành tội phạm theo tiêu chí định lượng của Khoản 1 Điều 326 ("phổ biến cho từ 10 người đến 20 người"), cho thấy việc truy cứu trách nhiệm hình sự có thể được thực hiện ngay cả với những hành vi tưởng chừng nhỏ lẻ, cá nhân.
• Vụ án Vũ Văn Thìn và Đinh Mạnh Dũng (Tuyên Quang): Đây là một vụ án minh họa cho tính chất đặc biệt nghiêm trọng của hành vi phạm tội có tổ chức trên không gian mạng. Hai đối tượng này đã lập nhiều website và đăng tải hơn 21.000 video khiêu dâm nhằm mục đích kiếm tiền từ quảng cáo. Hành vi này không chỉ thể hiện tính chất "có tổ chức" mà còn đáp ứng tiêu chí "Dữ liệu được số hóa có dung lượng 10 GB trở lên" theo Khoản 3 Điều 326, cho thấy mức độ nguy hiểm của tội phạm khi được thực hiện trên quy mô lớn.

Kết luận

Tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy là một vấn đề nghiêm trọng, tác động sâu sắc đến đạo đức, lối sống và sự phát triển của xã hội. Điều 326 Bộ luật Hình sự là công cụ pháp lý cần thiết để bảo vệ các giá trị văn hóa truyền thống, trật tự công cộng và sự an toàn tinh thần của nhân dân. Tuy nhiên, để pháp luật thực sự đi vào cuộc sống và phát huy hiệu quả, cần khắc phục những vướng mắc trong việc áp dụng và tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng, đồng thời nâng cao nhận thức, trách nhiệm của mỗi cá nhân, gia đình và toàn xã hội. 

Nếu quý khách còn vướng mắc về vấn đề trên hoặc mọi vấn đề pháp lý khác, quý khách hãy vui lòng liên hệ trực tiếp với chúng tôi qua Luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến theo số điện thoại 19006162 để được Luật sư tư vấn pháp luật trực tiếp qua tổng đài kịp thời hỗ trợ và giải đáp mọi thắc mắc! Rất mong nhận được sự hợp tác và tin tưởng của quý khách! Luật Minh Khuê xin trân trọng cảm ơn!