1. Nguyên tắc bồi thường đất tại TP Hồ Chí Minh
Căn cứ theo quy định tại Khoản 5 của Điều 11 Nghị quyết 98/2023/QH15 có quy định như sau về nguyên tắc thực hiện bồi thường đất tại thành phố Hồ Chí Minh như sau:
Một trong những điều mà được và cần chú ý đến khi thực hiện thu hồi đất đó là cần xem xét đến trường hợp là khi mà bị thu hồi thì người bị thu hồi đất thì sẽ phải sống tại đâu. Theo đó thì Uỷ ban nhân dân thành phố Hồ Chí Minh cũng xác định một trong những nguyên tắc được thực hiện trong việc bồi thường về đất đó là việc bồi thường về đất cần phải đảm bảo cho người có đất bị thu hồi có chỗ ở và điều kiện sống bằng hoặc là tốt hơn so với nơi ở cũ. Từ đó thì thành phố cần phải xem xét hỗ trợ cho người có đất bị thu hồi, xem xét hỗ trợ cho chủ sở hữu tài sản gắn liền với đất để tạo điều kiện cho người có đất bị thu hồi, chủ sở hữu tài sản gắn liền với đất có việc làm, thu nhập ổn định đời sống, sản xuất kinh doanh. Tức là khi tiến hành thu hồi đất thì thành phố cần đưa ra các biện pháp để ổn định đời sống của người dân để có thể thực hiện ổn định cuộc sống nhất có thể sau khi mà có quyết định thu hồi theo quy định của pháp luật đưa ra.
Tiếp theo thì việc bồi thường đất được thực hiện bằng việc giao đất có cùng mục đích sử dụng với loại đất thu hồi. Tuy nhiên thì nếu như mà không có đất để thực hiện bồi thường thì sẽ bồi thường bằng tiền theo giá đất cụ thể của loại đất bị thu hồi mà do ủy ban nhân dân cấp có thẩm quyền quyết định tại thời điểm phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ tái định cư. Đối với hộ gia đình cá nhân có đất bị thu hồi mà có nhu cầu được bồi thường bằng tiền thì được bồi thường bằng tiên theo như nguyện vọng mà đã đăng ký khi mà lập phương án bồi thường, hỗ trợ tái định cư.
Ví dụ: Gia đình ông T được bồi thường đất bằng việc là giao một mảnh đất cùng mục đích sử dụng đất với đất thu hồi theo đó thì mà gia đình ông T có mong muốn nhận tiền thì sẽ được bồi thường tiền theo giá đất cụ thể mà ủy ban nhân dân cấp có thẩm quyền quyết định.
Ngược lại nếu như hộ gia đình khi mà có quyết định thu hồi và bị thu hồi nếu như mà có nhu cầu được bồi thường bằng đất khác mục đích sử dụng với đất thu hồi hoặc bằng nhà ở và thành phố có điều kiện về quỹ đất, quỹ nhà ở thì sẽ được xem xét bồi thường bằng một mảnh đất khác mục đích sử dụng với loại dất bị thu hồi hoặc nhà ở.
Ví dụ như hộ gia đình ông A bị thu hồi đất, nhưng mà ông A có nhu cầu là sẽ được bồi thường bằng một mảnh đất khác mục đích sử dụng với đất thu hồi hoặc bằng nhà ở và thành phố có điều kiện về quỹ đật, quỹ nhà ở thì sẽ được xem xét bồi thường bằng một mảnh đất khác mục đích sử dụng với loại đất bị thu hồi hoặc là nhà ở cho gia đình ông A theo đúng như nguyện vọng và nhu cầu của gia đình ông A có đưa ra.
Theo như quy định của pháp luật thì việc quyết định tỷ lệ quy đổi, điều kiện bồi thường bằng đất hoặc mục đích sử dụng với đất thu hồi hoặc nhà ở mà phù hợp với tình hình thực tế tại địa phương và phải đảm bảo với quyền và lợi ích hợp pháp của người dân. Hội đồng nhân dân thành phố có thẩm quyền đưa ra quyết định này theo quy định của pháp luật đưa ra.
Như vậy, việc bồi thường đất bị Nhà nước thu hồi được thực hiện theo nguyên tắc nêu trên. Đảm bảo người có đất bị thu hồi có chỗ ở và điều kiện sống bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ.
2. Trách nhiệm thực hiện thu hồi đất theo Nghị quyết 98 của UBND TP Hồ Chí Minh
Thực hiện thu hồi đất là một trong những thủ tục quen thuộc trong quy định của pháp luật đất đai. Theo đó thì cơ quan có thẩm quyền sẽ thực hiện trách nhiệm thực hiện thu hồi đất theo Nghị quyết 98 của UBND TP Hồ Chí Minh được quy định tại khoản 4 Điều 11
Uỷ ban nhân danh thành phố có trách nhiệm là tiến hành ban hành các tiêu chuẩn, quy chế, trình tự thủ tục hệ số điều chỉnh giá đất quy định một cách chi tiết về mẫu công bố thông tin dự án thu hút nhà đầu tư chiến lược và thực hiện theo các nhiệm vụ được giao theo quy định. Bên cạnh đó thì hoạt động này cần phải đảm bảo công khai, minh bạch và đáp ứng được đúng các quy định của pháp luật đưa ra.
Còn đối với những vấn đề mà có nội dung khác mà chưa được quy định trong luật và Nghị quyết của Quốc hội thì nhằm là để đáp ứng được các yêu cầu cần thiết trong việc là thu hút nhà đầu tư chiến lược, huy động nguồn lực trong và nguồn lực ngoài nước cho việc là đầu tư phát triển kinh tế xã hội thì ủy ban nhân dân thành phố báo cáo Chính phủ để có thể trình cấp có thẩm quyền các cơ chế, chính sách để trình quốc hội, xem xét, quyết định. Ngoài ra thì theo quy định thì trong thời gian giữa hai kỳ họp thì tiến hành trình Uỷ ban Thường vụ Quốc hội xem xét và quyết định và báo cáo Quốc hội tại kỳ họp gần nhất.
3. Hiện trạng thu hồi đất ở Thành Phố Hồ Chí Minh
Hiện nay thì việc có liên quan đến việc thu hồi đất ở Thành Phố Hồ Chí Minh thì cần phải lưu ý đến quyền lợi của dân, ở đây chính là quyền lợi của người dân sau khi mà bị thực hiện thu hồi đất.
Có lẽ người bị ảnh hưởng nhiều nhất trong việc thực hiện thu hồi đất đó là người dân, họ là nông dân luôn là đối tượng cực khổ nhất, đặc biệt là nếu có thu hồi đất nông nghiệp. Do đó, trong việc thu hồi đất, đặc biệt đất nông nghiệp phải lưu ý đến quyền lợi của người dân, không để tình trạng khi đền bù đất nông nghiệp, nông dân chỉ nhận được mức đền bù rất thấp, thậm chí số tiền đó không đủ để người nông dân tái thiết sản xuất, kinh doanh và tái định cư.
Bên cạnh đó thì việc thực hiện thu hồi đất thì cần phải thực hiện nghiêm chỉnh theo các quy định của pháp luật về trình tự, thủ tục để có thể thực hiện thu hồi đất. Theo đó thì việc thu hồi đất và bồi thường thu hồi đất thì cần phải thực hiện theo các quy định của ủy ban nhân dân thành phố Hồ Chí Minh có quy định một cách cụ thể và chi tiết đối với từng trường hợp.
Tuy nhiên thì hiện nay thì những sai phạm trong việc thực hiện thu hồi đất, bồi thường hỗ trợ tái định cư đang gặp phải nhiều ý kiến trái chiều từ phía người dân, không ít những tình trạng là các cơ quan có thẩm quyền thực hiện là không thực hiện đúng theo quy định của pháp luật về bồi thường hỗ trợ tái định cư. Còn có nhiều tình trạng là ăn bớt tiền bồi thường của người dân, như vậy là quyền và lợi ích của người dân chưa thực sẽ được đảm bảo. Từ đó thì những tình trạng dân khiếu kiện và xuất hiện tham nhũng trong lĩnh vực đất đai là vô cùng nhức nhối trong nhiều năm nay. Theo đó thì để có thể mà khắc phụ được những tình trạng xảy ra như vậy thì cần phải có biện pháp thực hiện nghiêm chỉnh việc công khai, công bố quy hoạch, kế hoạch (trừ trường hợp đặc biệt vì an ninh quốc phòng) sử dụng đất và thu hồi đất để nhân dân giám sát. Đồng thời có cơ chế xử lý nghiêm không chỉ đối với người dân không tuân thủ các quy định pháp luật mà còn đối với những cá nhân và cơ quan quản lý nhà nước không thực hiện đúng các quy định trong Luật. Cần có chế tài đủ mạnh đối với các vi phạm về trình tự, thủ tục bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh, phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng, hạn chế những “kẽ hở” để cho cá nhân lợi dụng, trục lợi, tham nhũng.
Vui lòng liên hệ: 19006162 hoặc qua địa chỉ email lienhe@luatminhkhue.vn để có thể được hướng dẫn. Tham khảo: Thu hồi đất là gì? Quy định bồi thường thiệt hại do thu hồi đất
