Trẻ sơ sinh bị bỏ rơi tử vong mẹ đẻ có bị xử lý hình sự?

1. Trẻ sơ sinh bị bỏ rơi dẫn đến tử vong, mẹ đẻ có bị xử lý hình sự?

Căn cứ Điều 124 quy định về Tội giết hoặc vứt bỏ con mới đẻ  Bộ Luật Hình Sự 2015 sửa đổi bổ sung 2017 cụ thể:

- Người mẹ nào do ảnh hưởng nặng nề của tư tưởng lạc hậu trong hoàn cảnh khách quan đặc biệt mà giết con do mình đẻ ra trong 7 ngày tuổi thì bị phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm.

- Người mẹ nào giúp ảnh hưởng nặng nề của tư tưởng là hợp hoặc trong hoàn cảnh khách quan đặc biệt mà vứt bỏ con do mình đẻ ra trong 7 ngày tuổi dẫn đến hậu quả đứa trẻ chết thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 2 năm hoặc bị phạt tù từ 3 tháng đến 2 năm

Theo đó ta có thể thấy pháp luật đã quy định tách thành hai khoản độc lập, trong đó hành vi giết con mới đẻ sẽ bị xử phạt nặng hơn hành vi vứt bỏ con mới đẻ. Đối với tội giết con mới đẻ và vứt con mới đẻ là trường hợp phạm tội của người mẹ do ảnh hưởng nặng nề của tư tưởng lạc hậu hoặc trong hoàn cảnh khách quan đặc biệt mà giết con mới đẻ hoặc vứt bỏ đứa trẻ đó, dẫn đến hậu quả đứa trẻ chết. Hành vi giết con mới đẻ hoặc vứt bỏ con mới đẻ đã xâm phạm tính mạng của người khác một cách trái pháp luật. Cụ thể ở đây là tính mạng con mới đẻ, người có mối quan hệ ruột thịt, huyết thống với người phạm tội và là con của chính người mẹ mới sinh ra trong vòng 7 ngày tuổi. Đây là tội thuộc nhóm tội phạm xâm phạm tính mạng, sức khỏe được quy định trong pháp luật hình sự Việt Nam và có đặc điểm:

- Hành vi phạm tội xâm phạm về tính mạng con người nạn nhân phải là con mới được sinh ra trong vòng 7 ngày tuổi có cùng huyết thống với người phạm tội. Hành vi giết con mới đẻ và vứt con mới đẻ của người mẹ do phải chịu ảnh hưởng nặng nề của tư tưởng lạc hậu hoặc trong hoàn cảnh khách quan đặc biệt là hành vi đi ngược với tiêu chuẩn đạo đức truyền thống và trái pháp luật, xâm hại nghiêm trọng đến tính mạng của chính con ruột mình. Khi trẻ mới sinh ra trong vòng 7 ngày tuổi không có khả năng tự vệ. Việc giết con mới đẻ hoặc vứt con mới đẻ không xuất phát từ ác ý dựa trên ý chí của người mẹ mà do người mẹ phải chịu ảnh hưởng nặng nề của tư tưởng lạc hậu hoặc trong hoàn cảnh khách quan đặc biệt. Khoảng thời gian người mẹ được coi là còn trong trạng thái mới sinh con là khoảng thời gian từ khi sinh đến ngày thứ bảy. Vì vậy người mẹ còn đang trong trạng thái tâm lý không bình thường do tác động của việc sinh con. Do đó việc giết con vứt bỏ con dẫn đến đứa trẻ chết mà người mẹ không phải chịu ảnh hưởng nặng nề của tư tưởng lạc hậu hay trong hoàn cảnh khách quan khác thì người mẹ phải chịu tội danh giết người.

- Tội phạm giết con mới đẻ và vứt con mới đẻ có chủ thể đặc biệt là người mẹ của nạn nhân, người mẹ có năng lực trách nhiệm hình sự khi thực hiện hành vi giết con mới đẻ và vứt con mới đẻ. Người mẹ nhận thức được tính nguy hiểm cho xã hội của hành vi mình gây ra và điều khiển được hành vi ấy. Tuy nhiên người mẹ vẫn mong muốn con mình chết do phải chịu nhiều áp lực.

Theo đó đối với những phân tích trên của Luật Minh Khuê, trường hợp người mẹ có ảnh hưởng nặng nề của tư tưởng lạc hậu hoặc trong hoàn cảnh khách quan đặc biệt mà giết con do mình đẻ ra trong 7 ngày tuổi thì bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội Giết con mới đẻ quy định tại  Điều 124 Bộ luật Hình sự 2015 và bị phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm hoặc người mẹ vứt bỏ con do mình đẻ ra trong 7 ngày tuổi dẫn đến hậu quả đứa trẻ bị chết thì bị cải tạo không giam giữ đến 2 năm hoặc bị phạt tù từ 3 tháng đến 2 năm. Về việc người mẹ bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội giết con mới đẻ phải đáp ứng đủ các điều kiện:

- Giết con mình hoặc vứt bỏ con mình dẫn đứa trẻ chết

- Đứa trẻ phải nhỏ hơn 7 ngày tuổi

- Người mẹ chịu ảnh hưởng nặng nề của tư tưởng lạc hậu hoặc trong hoàn cảnh khách quan, đặc biệt

Vì vậy khi người mẹ bỏ rơi con của mình trong vòng 7 ngày tuổi mà dẫn tới hậu quả là đứa trẻ chết, tuy nhiên người mẹ không bị ảnh hưởng bởi tư tưởng lạc hậu hoặc trong hoàn cảnh khách quan đặc biệt mà vẫn cố tình vứt bỏ con mình, người mẹ sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội giết người được quy định tại điều 123 Bộ luật Hình sự 2015.

2. Vứt bỏ con mới đẻ nhưng đứa trẻ không chết có bị phạt hành chính không?

Căn cứ điều 21 nghị định 130/2021/NĐ-CP quy định chi tiết về xử phạt trường hợp vứt bỏ con mới đẻ nhưng đứa trẻ không chết, cụ thể:

- Phạt tiền từ 10 triệu đồng đến 15 triệu đồng đối với một trong các hành vi:

• Cha mẹ, người chăm sóc trẻ thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ, trách nhiệm của mình trong việc chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ em trừ trường hợp bị buộc phải tạm thời cách ly trẻ em hoặc trẻ em được chăm sóc thay thế theo quy định của pháp luật
• Cha mẹ, người chăm sóc trẻ em không quan tâm chăm sóc nuôi dưỡng trẻ em, không thực hiện nghĩa vụ trách nhiệm của mình trong việc chăm sóc nuôi dưỡng trẻ em hoặc bỏ mặc trẻ em tự sinh sống, cắt đứt quan hệ tình cảm và vật chất với trẻ em hoặc ép buộc trẻ em không sống cùng gia đình trừ trường hợp bị buộc phải tạm thời cách ly trẻ em hoặc trẻ em được chăm sóc thay thế.

- Phạt tiền từ 20 triệu đồng đến 25 triệu đồng đối với cha mẹ, người chăm sóc trẻ em có hành vi bỏ rơi trẻ em

Như vậy đối với trường hợp người mẹ vứt bỏ con mới đẻ nhưng đứa trẻ không chết thì sẽ bị xử phạt hành chính từ 20 đến 25 triệu đồng với hành vi bỏ rơi trẻ em.

3. Thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự đối với tội vứt bỏ con mới đẻ là bao lâu?

Căn cứ điều 27 bộ luật hình sự 2015  quy định về thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự:

- Thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự là thời hạn do bộ luật này quy định mà khi hết thời hạn đó thì người phạm tội không bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Thời hiệu truy cứu các trách nhiệm hình sự được quy định là 5 năm đối với tội phạm ít nghiêm trọng, 10 năm đối với tội phạm nghiêm trọng, 15 năm đối với tội phạm rất nghiêm trọng, 20 năm đối với tội phạm đặc biệt nghiêm trọng.

- Thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự được tính từ ngày tội phạm được thực hiện, nếu trong thời hạn quy định  người phạm tội lại thực hiện hành vi phạm tội mới mà bộ luật này quy định mức cao nhất của khung hình phạt đối với tội ấy trên một 1 tù thì đối với tội cũ được tính lại kể từ ngày thực hiện hành vi phạm tội mới

- Trong thời hạn quy định mà người phạm tội cố tình trốn tránh và đã có quyết định truy nã thì thời hiệu tính lại kể từ khi người đó ra đầu thú hoặc bị bắt

Tội giết con mới đẻ và vứt bỏ con mới đẻ là tội phạm ít nghiêm trọng theo quy định của pháp luật hình sự Việt Nam, tội phạm có chung dấu hiệu là tính nguy hiểm cho xã hội nhưng mức độ của tính nguy hiểm cho xã hội không phải như nhau mà có sự khác nhau giữa các tội phạm cũng như các trường hợp phạm tội cụ thể. Theo quy định của pháp luật tội giết con do mình đẻ ra trong 10 ngày tuổi thì bị phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm và vứt bỏ con cho mình đẻ ra trong 10 ngày tuổi dẫn đến hậu quả đứa trẻ bị chết thì bị cải tạo không tham giữ đến 2 năm hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 2 năm. Do đó có thể thấy tội vứt bỏ con mới đẻ thuộc loại tội phạm ít nghiêm trọng nên thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật là 5 năm.

Bạn đọc có thể tham khảo thêm bài viết khai sinh cho trẻ sơ sinh bị bỏ rơi của luật Minh Khuê để tìm hiểu thêm về vấn đề trên

 Trên đây là câu trả lời của luật Minh Khuê về tình huống trẻ sơ sinh bị bỏ rơi tử vong mẹ đẻ có bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Mong rằng bài viết trên là tài liệu tham khảo hữu ích dành cho bạn. Bạn đọc có bất kỳ thắc mắc nào xin vui lòng liên hệ tổng đài 19006162 để được tư vấn và giải đáp trực tiếp. Quý khách hàng có nhu cầu và giá dịch vụ vui lòng gửi yêu cầu về địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn. Cảm ơn bạn đã quan tâm theo dõi.