Trích dẫn là gì? Cách trích dẫn văn bản, tài liệu tham khảo chuẩn nhất

1. Trích dẫn là gì?

Trích dẫn là sự tái tạo chính xác một đoạn văn bản mà không có sửa chữa gì, phân biệt với đoạn văn bản xung quanh bằng dấu trích dẫn hoặc các yếu tố định dạng, dựa theo một nguồn đáng tin cậy.

Trích dẫn tài liệu là phương pháp được chuẩn hóa trong việc ghi nhận những nguồn tin và ý tưởng mà người viết đã sử dụng trong bài viết của mình sao cho người đọc có thể xác định rõ từng tài liệu được trích dẫn, tham khảo.

Việc trích dẫn tài liệu đúng quy định có ý nghĩa vô cùng quan trọng, có thể kể đến như:

• Là cách thể hiện sự tôn trọng đối với tác giả của nguồn tài liệu, tránh bị coi là đạo văn
• Giúp người đọc dễ dàng tìm được tài liệu được trích dẫn
• Các thông tin, quan điểm trong bài viết sẽ tăng tính xác thực khi các thông tin, quan điểm được nêu ra được trích dẫn từ các nguồn tham khảo uy tín
• Việc trích dẫn tài liệu tham khảo đúng quy định cũng giúp bạn nâng cao khả năng diễn đạt của mình, từ đó giúp cải thiện kĩ năng viết

>> Xem thêm: Cách trích dẫn tài liệu tham khảo chuẩn nhất 

2. Các hình thức trích dẫn tài liệu tham khảo phổ biến

Hiện nay hai hình thức trích dẫn tài liệu tham khảo phổ biến, được nhiều người sử dụng nhất là:

- Trích dẫn trực tiếp: Đây là cách trích dẫn nguyên văn một câu, một đoạn, một sơ đồ, bảng biểu hay một hình ảnh của những văn bản gốc vào nội dung bài viết của mình. Người viết khi sử dụng hình thức trích dẫn này sẽ không được chỉnh sửa hay bổ sung bất kỳ nội dung nào mà phải trích dẫn đúng từng câu, từng chữ, từng dấu câu của văn bản gốc. Khi trích dẫn, người viết sẽ phải bỏ phần nội dung được trích dẫn vào dấu ngoặc kép ("...") để dễ phân biệt với các nội dung khác.

- Trích dẫn gián tiếp: Đây là cách trích dẫn được nhiều người sử dụng bởi việc trích dẫn này giúp người viết không vi phạm bản quyền của tác giả nhưng vẫn đảm bảo được nội dung không bị trùng lặp. Khi sử dụng hình thức trích dẫn này, người viết sẽ tham khảo ý tưởng, kết quả về một vấn đề hoặc một nội dung nào đó có trước, sau đó diễn đạt lại ý tưởng và kết quả đó theo cách hiểu của mình, bằng văn phong của mình nhưng vẫn đảm bảo không làm sai lệch nội dung của văn bản gốc. Đây là cách trích dẫn được khuyến khích sử dụng trong nghiên cứu khoa học.

>> Tham khảo: Phương pháp trích dẫn văn bản pháp luật? Ví dụ về viện dẫn văn bản luật

3. Những quy định pháp luật Việt Nam về trích dẫn hợp lý tác phẩm

Trích dẫn hợp lý tác phẩm là một phần của quyền sở hữu trí tuệ, là một cách để tôn trọng công sức, trí tuệ của tác giả. Luật Sở hữu trí tuệ Việt Nam nghiêm cấm các hành vi xâm phạm đến quyền sở hữu trí tuệ và quy định các trường hợp khi sử dụng tác phẩm đã công bố thì phải xin phép, trả nhuận bút và thù lao, tuy nhiên đối với trường hợp trích dẫn hợp lý tác phẩm mà không làm sai ý tác giả để bình luận hoặc minh họa trong tác phẩm của mình thì không phải xin phép, không phải trả tiền nhuận bút, thù lao (điểm b, khoản 1 Điều 25 Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005, sửa đổi, bổ sung năm 2009, 2019).

Theo Nghị định số 22/2018/NĐ-CP ngày 23 tháng 02 năm 2018 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005 và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ năm 2009 về quyền tác giả, quyền liên quan, trích dẫn hợp lý tác phẩm phải đáp ứng đủ các điều kiện sau:

- Phần trích dẫn chỉ nhằm mục đích giới thiệu, bình luận hoặc làm sáng tỏ vấn đề được đề cập trong tác phẩm của mình

- Phần trích dẫn từ tác phẩm được sử dụng để trích dẫn không gây phương hại đến quyền tác giả đối với tác phẩm được sử dụng để trích dẫn; phù hợp với tính chất, đặc điểm của loại hình tác phẩm được sử dụng để trích dẫn.

4. Cách trích dẫn tài liệu tham khảo đúng quy định

4.1. Trích dẫn tài liệu tham khảo là sách:

Nội dung và định dạng: Tên tác giả (năm xuất bản), tên sách, nhà xuất bản, nơi xuất bản.

Ví dụ: Trường Đại học Luật Hà Nội (2020), Giáo trình Luật Thuế Việt Nam, Nxb. Công an nhân dân, Hà Nội.

4.2. Trích dẫn tài liệu tham khảo là tạp chí:

Nội dung và định dạng: Tên tác giả (năm), "tiêu đề bài báo", tên tạp chí, tập, số, trang 

Ví dụ: Nguyễn Thanh Huyền (2020), "Bình luận một số quy định về tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở trong Bộ luật lao động 2019", Tạp chí Nghề luật, Số 3/2020, tr. 61.

4.3. Trích dẫn tài liệu tham khảo là báo cáo hội thảo được xuất bản thành ấn phẩm

Nội dung và định dạng: Tên tác giả (năm xuất bản), "tên báo cáo", tên của hội thảo (có thể có địa điểm và ngày tổ chức), nhà xuất bản, nơi xuất bản, trang

Ví dụ: Nguyễn Hồng Sơn (2008), "Thực hiện chính sách kiềm chế lạm phát ở Việt Nam hiện nay: Những phức tạp cần được tính tới", Lạm phát ở Việt Nam hiện nay: Nguyên nhân và Giải pháp, Trường Đại học Kinh tế - Đại học quốc gia Hà Nội, 18/3/2008, Nxb. Đại học quốc gia Hà Nội, Hà Nội, tr. 231 - 236.

4.4. Trích dẫn tài liệu tham khảo là bài báo

- Nếu bài báo được in trên báo chí (có tác giả):

Nội dung và định dạng: Tên tác giả (năm), "tên bài", tên tờ báo, thời gian xuất bản, trang.

Ví dụ: Lê Đăng Doanh (2009), "Từ kinh tế quý 1, thử nhìn ra cả năm 2009", Thời báo Kinh tế Sài Gòn, 2/4/2009, tr. 11 - 12.

- Nếu bài báo không có tên tác giả:

Nội dung và định dạng: Tên báo (năm), "tên bài báo", ngày, trang.

Ví dụ: Daily News (2008), "Small change", 2 February, pg. 7.

4.5. Trích dẫn tài liệu tham khảo là bài viết xuất bản trên internet

Nội dung và định dạng: Tên tác giả (năm xuất bản), "tên bài", tên của trang web, truy cập lần cuối ngày ..., <link liên kết đến bài viết trên internet>

Ví dụ: Minh Phương (2021), "Thuế thu nhập cá nhân người làm công giảm do COVID-19 kéo dài", Báo tin tức, truy cập lần cuối ngày 08/10/2022, baotintuc.vn.

4.6. Trích dẫn tài liệu tham khảo là luận văn, luận án

Nội dung và định dạng: Tên tác giả (năm), Tên đề tài, Bậc học, tên cơ sở đào tạo

Ví dụ: Đồng Thái Quang (2019), Công ty hợp danh hoạt động trong lĩnh vực cung cấp dịch vụ pháp lý theo pháp luật Việt Nam, Luận án Tiến sĩ luật học, Trường Đại học Luật Hà Nội.

5. Một số lưu ý khi trích dẫn tài liệu tham khảo

- Tài liệu tham khảo phải bao gồm tất cả các tác giả với công trình có liên quan đã được trích dẫn trong bài viết. Các chi tiết phải được ghi đầy đủ, rõ ràng và chính xác.

- Khi sắp xếp danh mục tài liệu tham khảo, các tài liệu tham khảo phải được sắp xếp riêng theo từng loại ngôn ngữ (các tài liệu bằng tiếng Việt được xếp riêng, các tài liệu bằng tiếng Anh được xếp riêng...), không được xếp lẫn lộn. Khối tài liệu bằng tiếng Việt xếp trước, khối tài liệu bằng tiếng nước ngoài xếp sau. Nếu tài liệu của tác giả nước ngoài đã được chuyển ngữ sang tiếng Việt thì xếp vào khối tài liệu tiếng Việt, nếu tác giả là người Việt nhưng tài liệu viết bằng tiếng nước ngoài thì xếp vào khối tài liệu nước ngoài

- Số thứ tự được ghi liên tục giữa các tài liệu tiếng Việt và tiếng nước ngoài

- Không ghi học hàm, học vị, địa vị xã hội của tác giả vào thông tin trích dẫn

- Danh mục tài liệu tham khảo được sắp xếp theo thứ tự từ A đến Z theo tên của tác giả

- Tài liệu tham khảo có thể được trích dẫn và sử dụng tỏng các phần đặt vấn đề, tổng quan, phương pháp nghiên cứu và bàn luận. Không sử dụng tài liệu tham khảo ở phần giả thiết nghiên cứu, kết quả nghiên cứu, kết luận và kiến nghị

- Khi một thông tin có nhiều người cùng nói đến thì nên trích dẫn những nghiên cứu/bài báo của những tác giả có tiếng trong chuyên ngành để tăng mức độ tin cậy

Trên đây là bài giới thiệu của Luật Minh Khuê về chủ đề Trích dẫn là gì? Cách trích dẫn văn bản, tài liệu tham khảo chuẩn nhất. Hy vọng những nội dung trên đã cho bạn nhiều thông tin hữu ích.