Luật Hình sự Việt Nam là một ngành luật độc lập trong hệ thống pháp luật của Nhà nước Cộng hòa XHCN Việt Nam, bao gồm tổng thể các quy phạm pháp luật do cơ quan Nhà nước có thẩm quyền ban hành, điều chỉnh các quan hệ xã hội liên quan đến Nhà nước và người phạm tội, Nhà nước và pháp nhân thương mại phạm tội, đến việc xác định những hành vi nguy hiểm cho xã hội là tội phạm, loại và mức hình phạt cần áp dụng đối với tội phạm đó.

- Những đặc điểm của Luật Hình sự Việt Nam:

(1) Luật Hình sự là một ngành luật độc lập

+ Đối tựỢng điều chỉnh của Luật Hình sự: Là những quan hệ xã hội phạt sinh giữa Nhà nước và người phạm tội, giữa Nhà nước và pháp nhân thương mại phạm tội khi người hoặc pháp nhânthương mại đó thực hiện hành vi mà Nhà nước quy định là tội phạm.

+ Phương pháp điều chỉnh của Luật Hình sự là phương pháp “quyền uy”. Bản chất của Luật Hình sự là việc sử dụng quyền lực của Nhà nước đối với người hoặc pháp nhân thương mại phạm tội. Quyền lực của Nhà nước được thể hiện: Quyền quy định những hành vi nguy hiểm cho xã hội là tội phạm và quyền xác định các hình phạt tương ứng đối với tính chất nguy hiểm cho xã hội trong từng hành vi của người hoặc pháp nhân thương mại phạm tội thực hiện.

(2) Luật Hình sự bao gồm tổng thể các quy phạm Pháp luật Hình sự

Loại thứ nhất: Bao gồm các quy phạm quy định những vấn đề chung nhất của Luật Hình sự có liên quan đến tội phạm và hình phạt: Khái niệm tội phạm, các giai đoạn cố ý thực hiện tội phạm, tình trạng không đủ năng lực trách nhiệm hình sự, tuổi chịu trách nhiệm hình sự, hệ thống hình phạt, điều kiện áp dụng các loại hình phạt... Những quy phạm pháp luật này thường được quy định trong Phần chung của Luật Hình sự.

Loại thứ hai: Bao gồm các quy phạm pháp luật quy định từng cấu thành tội phạm cụ thể, loại và mức hình phạt cần áp dụng đối với từng tội phạm cụ thể đó. Nội dung của các quy phạm pháp luật loại này bao gồm: Tên gọi, hành vi cụ thể được mô tả, những tình tiết làm tăng lên hoặc giảm đi tính chất nguyhiểm của hành vi, loại và mức hình phạt cụ thể cần áp dụng đối với người thực hiện hành vi phạm tội đó. Những quy phạm pháp luật loại này được quy định trong phần Các tội phạm cụ thể của Luật Hình sự.

(3) Luật Hình sự do cơ quan có thẩm quyền của Nhà nước ban hành

Căn cứ vào Điều 69 Hiến pháp năm 2013: “Quốc hội là cơ quan đại biểu cao nhất của Nhân dân, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam”.

Quốc hội là cơ quan duy nhất có quyền lập hiến và lập pháp. Quốc hội quyết định những chính sách cơ bản về đối nội, đối ngoại, nhiệm vụ kinh tế xã hội, quốc phòng, an ninh của đất nước, những nguyên tắc chủ yếu về tổ chức và hoạt động của bộ máy Nhà nước, về quan hệ xã hội và hoạt động của công dân. Quốc hội thực hiện quyền giám sát tối cao đối với toàn bộ hoạt động của Nhà nước, cho nên tất cả các văn bản Liên quan đến Luật Hình sự đều phải được Quốc hội thông qua, phê chuẩn hoặc giao cho các cơ quan có thẩm quyền ban hành.