Trong hoạt động đấu thầu, việc bảo đảm quyền kiến nghị của các chủ thể tham gia là một trong những cơ chế quan trọng nhằm duy trì tính minh bạch và công bằng. Quy định về điều kiện kiến nghị và giải quyết kiến nghị không chỉ tạo cơ hội để các bên bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình mà còn góp phần phát hiện, xử lý kịp thời những sai sót, vi phạm trong quá trình đấu thầu. Việc hoàn thiện các quy định này giúp nâng cao hiệu quả quản lý, đồng thời củng cố niềm tin của các nhà thầu, nhà đầu tư đối với hệ thống pháp luật. Do đó, việc tìm hiểu rõ điều kiện và trình tự giải quyết kiến nghị có ý nghĩa thiết thực trong việc đảm bảo hoạt động đấu thầu diễn ra đúng quy định và hiệu quả.
1. Kiến nghị trong đấu thầu là gì?
Kiến nghị trong đấu thầu là quá trình mà các bên liên quan, chủ yếu là nhà thầu hoặc nhà đầu tư, bày tỏ ý kiến, phản ánh hoặc đề xuất để cơ quan có thẩm quyền xem xét và giải quyết những vấn đề phát sinh trong quá trình đấu thầu. Mục đích của kiến nghị là đảm bảo rằng toàn bộ quá trình lựa chọn nhà thầu hoặc nhà đầu tư diễn ra minh bạch, công bằng và đúng pháp luật. Thông qua kiến nghị, các bên có thể nêu ra những vướng mắc, sai sót, hoặc các hành vi chưa phù hợp trong hồ sơ mời thầu, quy trình đánh giá hồ sơ, tiêu chí lựa chọn, hoặc việc thực hiện các quyền và nghĩa vụ của các bên tham gia đấu thầu.
Quá trình kiến nghị không chỉ giúp nhà thầu bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao trách nhiệm giải trình của bên mời thầu và cơ quan quản lý nhà nước. Khi tiếp nhận kiến nghị, bên mời thầu hoặc cơ quan quản lý phải xem xét, đánh giá và thực hiện các biện pháp phù hợp để điều chỉnh, làm rõ hoặc khắc phục các vấn đề được nêu ra. Nhờ vậy, kiến nghị trở thành một công cụ kiểm soát, giám sát nội bộ hiệu quả, góp phần đảm bảo rằng các quyết định trong đấu thầu đều dựa trên cơ sở pháp lý và nguyên tắc công bằng, đồng thời hạn chế tối đa rủi ro sai phạm hoặc gian lận trong quá trình thực hiện dự án.
Kiến nghị trong đấu thầu là cơ chế quan trọng để bảo vệ quyền lợi của các bên tham gia, đồng thời nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm trong toàn bộ quá trình lựa chọn nhà thầu và quản lý hoạt động đấu thầu.
2. Điều kiện đối với đơn kiến nghị trước khi có thông báo kết quả lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư
Theo khoản 1 điều 90 Luật đấu thầu 2023, Đối với các vấn đề trước khi có thông báo kết quả lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư, để được xem xét, giải quyết thì đơn kiến nghị phải đáp ứng đủ các điều kiện sau đây:
- Đối với kiến nghị về nội dung hồ sơ mời thầu, đơn kiến nghị có thể là của các cơ quan, tổ chức quan tâm đến gói thầu, dự án đầu tư kinh doanh; đối với các nội dung khác về quá trình tổ chức lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư, đơn kiến nghị phải là của nhà thầu, nhà đầu tư tham dự thầu;
Điều này có nghĩa là nếu kiến nghị liên quan trực tiếp đến nội dung hồ sơ mời thầu, không chỉ các nhà thầu tham dự mà các cơ quan, tổ chức quan tâm đến gói thầu hoặc dự án đầu tư kinh doanh đều có quyền gửi kiến nghị. Việc này nhằm tạo cơ hội cho các bên quan tâm đóng góp ý kiến, bảo đảm hồ sơ mời thầu được hoàn thiện, minh bạch và công bằng. Trong khi đó, nếu kiến nghị liên quan đến quá trình tổ chức lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư, chỉ những nhà thầu hoặc nhà đầu tư trực tiếp tham dự thầu mới có quyền gửi kiến nghị. Quy định này nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên tham gia trực tiếp và hạn chế những kiến nghị không liên quan gây ảnh hưởng đến quá trình lựa chọn nhà thầu.
- Đơn kiến nghị phải có chữ ký, đóng dấu (nếu có) của người đại điện hợp pháp của nhà thầu, nhà đầu tư, cơ quan, tổ chức gửi đơn hoặc được ký số, gửi trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia;
Nội dung này yêu cầu đơn kiến nghị phải được xác thực về mặt pháp lý. Chữ ký và đóng dấu (nếu có) của người đại diện hợp pháp đảm bảo rằng đơn kiến nghị được gửi bởi đối tượng có thẩm quyền đại diện cho nhà thầu, nhà đầu tư hoặc tổ chức liên quan. Đồng thời, việc ký số và gửi đơn qua Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia giúp đảm bảo tính minh bạch, thuận tiện trong việc theo dõi, quản lý và xử lý đơn kiến nghị, đồng thời đáp ứng các yêu cầu về hình thức điện tử trong quản lý đấu thầu hiện đại.
- Đơn kiến nghị được gửi đến đơn vị giải quyết kiến nghị quy định tại khoản 1 Điều 91 và khoản 1 Điều 92 của Luật này trước khi có thông báo kết quả lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư.
Điều này quy định rõ về thời điểm và nơi gửi đơn kiến nghị. Đơn kiến nghị phải được gửi đến đúng cơ quan có thẩm quyền giải quyết để được xem xét và xử lý hợp pháp. Đồng thời, đơn kiến nghị chỉ được xem xét nếu được gửi trước khi có thông báo kết quả lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư, nhằm bảo đảm kiến nghị được giải quyết trước khi quyết định lựa chọn nhà thầu có hiệu lực. Việc gửi sau thời điểm này sẽ không còn giá trị pháp lý, do kết quả lựa chọn đã được công bố.
Như vậy, để đơn kiến nghị trước khi có thông báo kết quả lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư được xem xét và giải quyết, các bên liên quan cần đảm bảo đầy đủ các điều kiện về đối tượng được quyền kiến nghị, hình thức xác thực của đơn, cũng như thời điểm và nơi gửi. Tuân thủ đầy đủ các quy định này sẽ bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên tham gia đấu thầu và góp phần nâng cao tính minh bạch, công bằng trong quá trình lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư.
Tuy nhiên, Điều này bị bãi bỏ bởi Khoản 45 Điều 1 Luật số 90/2025/QH15
3. Điều kiện đối với kiến nghị liên quan đến kết quả lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư
Theo khoản 2 Điều 90 Luật đấu thầu 2023, Đối với kết quả lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư, để được xem xét, giải quyết kiến nghị, nhà thầu, nhà đầu tư phải đáp ứng đủ các điều kiện sau đây:
- Đơn kiến nghị là của nhà thầu, nhà đầu tư tham dự thầu;
Điều này quy định rằng chỉ những nhà thầu hoặc nhà đầu tư trực tiếp tham dự thầu mới có quyền gửi kiến nghị liên quan đến kết quả lựa chọn. Quy định này nhằm bảo vệ quyền lợi của các bên tham gia trực tiếp và hạn chế những kiến nghị không liên quan gây ảnh hưởng đến quá trình lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư.
- Đơn kiến nghị phải có chữ ký, đóng dấu (nếu có) của người đại điện hợp pháp của nhà thầu, nhà đầu tư tham dự thầu hoặc được ký số, gửi trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia;
Yêu cầu này đảm bảo tính xác thực và pháp lý của đơn kiến nghị. Chữ ký và đóng dấu (nếu có) của người đại diện hợp pháp xác nhận quyền đại diện hợp pháp của nhà thầu, nhà đầu tư. Đồng thời, việc ký số và gửi qua Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia giúp quá trình theo dõi, quản lý và xử lý đơn kiến nghị diễn ra minh bạch, thuận tiện và hiệu quả.
- Nội dung kiến nghị chưa được nhà thầu, nhà đầu tư khởi kiện, khiếu nại, tố cáo;
Điều này nhằm đảm bảo rằng những vấn đề được kiến nghị chưa được đưa ra xử lý thông qua các thủ tục pháp lý khác như khởi kiện, khiếu nại hoặc tố cáo. Quy định này tránh trùng lặp, xung đột trong việc giải quyết và bảo đảm kiến nghị được xem xét đúng thẩm quyền.
- Nội dung kiến nghị liên quan trực tiếp đến kết quả đánh giá hồ sơ dự thầu của nhà thầu, nhà đầu tư có đơn kiến nghị;
Điều này yêu cầu kiến nghị phải gắn trực tiếp với kết quả đánh giá hồ sơ dự thầu của chính nhà thầu hoặc nhà đầu tư gửi đơn. Yêu cầu này nhằm tập trung xử lý các vấn đề có liên quan trực tiếp đến quyền lợi và kết quả tham gia đấu thầu của các bên, đồng thời tránh các kiến nghị không liên quan làm chậm trễ hoặc phức tạp quá trình giải quyết.
- Chi phí giải quyết kiến nghị được nhà thầu, nhà đầu tư có kiến nghị nộp cho bộ phận thường trực giúp việc cho Chủ tịch Hội đồng tư vấn giải quyết kiến nghị (sau đây gọi là bộ phận thường trực) trước hoặc đồng thời với đơn kiến nghị;
Nội dung này đảm bảo rằng chi phí liên quan đến quá trình giải quyết kiến nghị được thanh toán đầy đủ, giúp bộ phận thường trực có điều kiện tổ chức giải quyết kiến nghị một cách kịp thời, minh bạch và hiệu quả.
- Nhà thầu phải gửi đơn kiến nghị đến chủ đầu tư, người có thẩm quyền trong thời hạn quy định tại khoản 2 Điều 91 của Luật này; nhà đầu tư phải gửi đơn kiến nghị đến bên mời thầu, người có thẩm quyền trong thời hạn quy định tại khoản 2 Điều 92 của Luật này.
Điều này quy định rõ thời hạn và nơi gửi đơn kiến nghị, đảm bảo đơn được gửi đến đúng cơ quan, đúng thời điểm để được xem xét hợp pháp. Việc tuân thủ thời hạn này giúp kiến nghị được xử lý trước khi quyết định lựa chọn nhà thầu hoặc nhà đầu tư có hiệu lực, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của nhà thầu và nhà đầu tư.
Như vậy, để kiến nghị liên quan đến kết quả lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư được xem xét và giải quyết, các bên cần đảm bảo đầy đủ các điều kiện về đối tượng gửi đơn, hình thức xác thực, nội dung, chi phí, cũng như thời hạn và nơi gửi đơn. Tuân thủ những quy định này vừa bảo vệ quyền lợi hợp pháp vừa nâng cao tính minh bạch, công bằng và hiệu quả trong quá trình giải quyết kiến nghị.
Tuy nhiên, Điều này bị bãi bỏ bởi Khoản 45 Điều 1 Luật số 90/2025/QH15
Kết luận
Quy định về điều kiện kiến nghị và giải quyết kiến nghị trong đấu thầu giữ vai trò quan trọng trong việc bảo vệ quyền lợi của các bên tham gia và đảm bảo tính công bằng, minh bạch của quá trình lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư. Khi các kiến nghị được thực hiện đúng điều kiện và được giải quyết kịp thời, khách quan, không chỉ giúp khắc phục những sai sót phát sinh mà còn hạn chế tranh chấp, khiếu kiện kéo dài. Đồng thời, cơ chế này còn góp phần nâng cao trách nhiệm của các chủ thể liên quan và hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực đấu thầu.
Việc tuân thủ nghiêm túc các quy định về kiến nghị và giải quyết kiến nghị không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn là yếu tố quan trọng để xây dựng môi trường đấu thầu minh bạch, chuyên nghiệp và ổn định. Qua đó, góp phần nâng cao chất lượng lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư và đảm bảo hiệu quả sử dụng nguồn lực trong các dự án đầu tư.
Trên đây là tư vấn của chúng tôi. Nếu còn vướng mắc, chưa rõ hoặc cần hỗ trợ pháp lý khác bạn vui lòng liên hệ bộ phận tư vấn pháp luật trực tuyến qua tổng đài điện thoại gọi ngay số: 1900 6162 để được giải đáp.
