Tuyên bố, nguyên tắc quốc tế về ô nhiễm rác thải nhựa

1. Nguyên tắc người gây ô nhiễm phải trả tiền

Quy định về nguyên tắc trả tiền cho thiệt hại do ô nhiễm môi trường xuất phát từ Tuyên bố Rio 1992, một hội nghị cấp cao của Liên Hợp Quốc về Môi trường và Phát triển. Tuyên bố Rio 1992 đặt ra một loạt các nguyên tắc và cam kết để bảo vệ môi trường và thúc đẩy phát triển bền vững. Trong nguyên tắc thứ 16 của Tuyên bố Rio, cụ thể đề cập đến việc người gây ô nhiễm phải chịu trách nhiệm tài chính.

Nguyên tắc 16 của Tuyên bố Rio 1992 nêu rõ:

"Nguyên tắc 16: Người gây ô nhiễm phải chịu chi phí Nguyên tắc này cho biết: Người gây ô nhiễm phải chịu chi phí do ô nhiễm môi trường gây ra, cũng như chi phí của biện pháp phòng ngừa, kiểm soát, và giảm nhẹ ô nhiễm."

Nguyên tắc này tập trung vào việc đặt trách nhiệm tài chính lên người gây ô nhiễm, nhằm tạo động lực cho họ thay đổi hành vi và giảm thiểu tác động tiêu cực đối với môi trường. Trong ngữ cảnh của vấn đề ô nhiễm biển do rác thải nhựa, mặc dù không có một điều ước quốc tế cụ thể về vấn đề này, nhưng nguyên tắc trên vẫn có thể được áp dụng.

Việc đặt trách nhiệm và chi phí lên người gây ô nhiễm có thể giúp tăng cường quản lý và giảm thiểu ô nhiễm biển, ngăn chặn sự tiêu thụ và xả thải không đúng cách của rác thải nhựa.

Quy định của các điều ước quốc tế như Công ước của Liên Hợp Quốc về Luật Biển (UNCLOS) và Công ước Basel cũng có thể được sử dụng để hỗ trợ việc kiểm soát ô nhiễm biển, mặc dù chúng không trực tiếp đề cập đến rác thải nhựa. Thực tế, việc bảo vệ môi trường biển thường được xem xét trong bối cảnh rộng lớn của các cam kết quốc tế về bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.

2. Nguyên tắc về phòng ngừa thiệt hại về môi trường

Nguyên tắc về Phòng ngừa thiệt hại môi trường là một khía cạnh quan trọng trong pháp luật môi trường và đặc biệt quan trọng khi áp dụng vào vấn đề rác thải biển. Nguyên tắc này thể hiện tầm quan trọng của việc đối phó với vấn đề môi trường trước khi nó gây ra thiệt hại không thể phục hồi được. Cụ thể, nguyên tắc Phòng ngừa thiệt hại môi trường trong ngữ cảnh của vấn đề rác thải biển có những điểm quan trọng sau:

Tầm quan trọng trong pháp luật quốc tế: 

- Nguyên tắc về Phòng ngừa thiệt hại môi trường được coi là một tiêu chuẩn quốc tế và đã được thể hiện trong nhiều văn kiện quốc tế, như Tuyên bố Stockhom năm 1972, Tuyên bố Rio 1992 và Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển (UNCLOS).

- Điều này chứng tỏ sự nhất quán và sự công nhận quốc tế về việc đặt trọng tâm vào việc ngăn chặn và giảm thiểu nguy cơ gây hại cho môi trường trước khi nó xảy ra.

Hiểu đúng về phòng ngừa

- Phòng ngừa thiệt hại môi trường được hiểu là việc chủ động ngăn chặn và giảm thiểu những nguy cơ có thể gây hại cho môi trường biển và đại dương.

- Trong ngữ cảnh của rác thải biển, điều này có thể bao gồm các biện pháp như giảm sử dụng nhựa, tăng cường quản lý rác thải, và thúc đẩy các giải pháp thay thế thân thiện với môi trường.

Mục đích và lợi ích:

- Mục đích của nguyên tắc này là ngăn chặn và giảm thiểu những tổn thất và hậu quả đối với môi trường biển trước khi chúng xảy ra, từ đó giảm chi phí và nỗ lực để khắc phục sau hậu quả.

- Bảo vệ môi trường và phát triển nền kinh tế bền vững là một phần quan trọng của mục tiêu này, vì nó không chỉ giúp duy trì sự cân bằng tự nhiên mà còn hỗ trợ phát triển lâu dài của cộng đồng.

Tổ chức và thực hiện nguyên tắc này trong thực tế đòi hỏi sự hợp tác giữa các quốc gia, tổ chức quốc tế, và cộng đồng toàn cầu để thúc đẩy những biện pháp hiệu quả nhằm ngăn chặn và giảm thiểu ô nhiễm môi trường biển, trong đó có vấn đề ngày càng trở nên nghiêm trọng của rác thải nhựa.

3. Một vài tuyên bố, hướng dẫn quốc tế về rác thải nhựa

Đầu tiên đó là chương trình Biển khu vực (RSP 1974) và Chương trình Hành động toàn cầu (GPA 1995) của Chương trình Môi trường Liên hợp quốc (UNEP):

Chương trình Biển khu vực (RSP 1974) và Chương trình Hành động toàn cầu (GPA 1995) của Chương trình Môi trường Liên hợp quốc (UNEP) đều là các sáng kiến quan trọng nhằm giải quyết vấn đề ô nhiễm biển và bảo vệ môi trường biển. Dưới đây là một cái nhìn tổng quan về cả hai chương trình này:

Chương trình Biển khu vực (RSP 1974):

- Thời gian thiết lập: Chương trình Biển khu vực (RSP) được thiết lập năm 1974.

- Mục tiêu chính: Mục tiêu của RSP là tổ chức và thực hiện các hoạt động tại 12 vùng biển thí điểm để ứng phó với các mối đe dọa và thách thức mà môi trường biển đang đối mặt.

- Các hoạt động chính: Rà soát và đánh giá tình trạng rác biển ở từng khu vực. Tổ chức cuộc họp khu vực với sự tham gia của cơ quan chức năng quốc gia và các chuyên gia về rác biển. Chuẩn bị kế hoạch hành động/chiến lược cấp khu vực về quản lý bền vững các biển ở mỗi khu vực. Tham gia vào ngày làm sạch khu vực trong khuôn khổ Chiến dịch làm sạch bờ biển quốc tế.

Chương trình Hành động toàn cầu (GPA 1995):

- Thời gian thiết lập: Chương trình Hành động toàn cầu (GPA) được thiết lập năm 1995.

- Mục tiêu chính: GPA nhằm tạo ra nền tảng cho việc thiết lập quan hệ đối tác, hợp tác, và điều phối các hoạt động nhằm kiểm soát và quản lý bền vững các biển trên toàn cầu.

- Các hoạt động chính: Tập trung vào các biện pháp hành động toàn cầu để giảm thiểu ô nhiễm biển và bảo vệ môi trường biển. Đặc biệt chú trọng vào việc đối phó với các nguồn gốc chính của ô nhiễm, bao gồm cả ô nhiễm từ rác thải biển. Hỗ trợ các hoạt động quốc gia và quốc tế để thúc đẩy quản lý bền vững của biển và khu vực biển.

Cả hai chương trình đều thể hiện cam kết của cộng đồng quốc tế trong việc bảo vệ và quản lý môi trường biển. Chúng là những nỗ lực quan trọng để tạo ra sự hợp tác toàn cầu và giải quyết vấn đề ô nhiễm biển, trong đó có vấn đề ngày càng nghiêm trọng của rác thải nhựa.

Thứ hai đó là UNEA III (United Nations Environment Assembly) là cuộc họp lần thứ ba của Liên Hợp Quốc về Môi trường, diễn ra vào năm 2017.

UNEA III (United Nations Environment Assembly) là cuộc họp lần thứ ba của Liên Hợp Quốc về Môi trường, diễn ra vào năm 2017. Trong cuộc họp này, thông qua Nghị quyết 3/7 về mảnh nhựa và vi nhựa trên biển, cộng đồng quốc tế nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đối phó với vấn đề ô nhiễm biển, đặc biệt là do rác thải và vi nhựa. Dưới đây là một số điểm chính trong nghị quyết này:

Loại bỏ lâu dài hoạt động thải rác và vi nhựa: Nghị quyết nhấn mạnh tầm quan trọng của việc loại bỏ lâu dài các hoạt động thải rác và vi nhựa ra đại dương để tránh gây tổn hại đến hệ sinh thái biển.

Ngăn ngừa và giảm thiểu ô nhiễm môi trường biển: Kêu gọi tất cả các bên đẩy mạnh hành động để đến năm 2025, ngăn ngừa và giảm thiểu đáng kể tất cả các loại ô nhiễm môi trường biển. Đặc biệt chú trọng vào việc ngăn chặn ô nhiễm từ các hoạt động trên đất liền, bao gồm rác thải hàng hải và nhiễm bẩn nguồn nước do chất dinh dưỡng.

Khuyến khích chính sách và biện pháp cụ thể: Khuyến khích tất cả các quốc gia thành viên ưu tiên việc phát triển và thực hiện chính sách cụ thể và biện pháp nhằm đạt được mục tiêu ngăn chặn ô nhiễm môi trường biển.

Nghị quyết này phản ánh cam kết của cộng đồng quốc tế trong việc đối phó với vấn đề ô nhiễm môi trường biển, đặc biệt là tình trạng ô nhiễm do rác thải và vi nhựa gây ra. Đồng thời, nó thúc đẩy việc thực hiện các biện pháp cụ thể để ngăn chặn và giảm thiểu ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường biển và hệ sinh thái biển trên toàn cầu.

Vui lòng liên hệ 19006162 hoặc lienhe@luatminhkhue.vn

Tham khảo thêm nội dung bài viết sau đây: Chất thải nguy hại là gì ? Cách phân loại, xử lý chất thải nguy hại?