1. Ô nhiễm nguồn nước được hiểu là như thế nào?

Dựa vào quy định tại khoản 13 Điều 2 Luật Tài nguyên nước 2023, ô nhiễm nguồn nước được định nghĩa chi tiết và rõ ràng. Theo đó, ô nhiễm nguồn nước không chỉ đơn thuần là việc nước bị đổi biến về tính chất vật lý, tính chất hóa học, và thành phần sinh học, mà còn phải không phù hợp với các tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật môi trường quy định.

Sự biến đổi này, nếu không được kiểm soát và ngăn chặn, có thể tạo ra ảnh hưởng xấu đối với con người, sinh vật và tự nhiên. Con người có thể phải đối mặt với nguy cơ nhiễm các chất độc hại, sinh vật có thể mất môi trường sống, và tự nhiên có thể bị ảnh hưởng đến sự cân bằng sinh thái.

Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì chất lượng nước và giữ gìn môi trường nước sạch. Ngoài việc xác định ô nhiễm dựa trên các chỉ số vật lý, hóa học, sinh học, quy định còn chú trọng đến việc so sánh với các tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật môi trường. Điều này giúp đảm bảo rằng nước được duy trì với chất lượng tốt, không gây hại cho sức khỏe con người, không ảnh hưởng đến đời sống sinh học, và không làm suy giảm giá trị tự nhiên của môi trường.

Từ đó, việc thực hiện các biện pháp ngăn chặn và giảm thiểu ô nhiễm nguồn nước trở nên càng trọng yếu, nhằm bảo vệ và duy trì sức khỏe của môi trường nước và đồng thời đảm bảo an sinh xã hội.

2. Phục hồi nguồn nước bị suy thoái, cạn kiệt, ô nhiễm và ứng phó, khắc phục sự cố ô nhiễm nguồn nước thế nào?

Dựa vào quy định của Điều 34 Luật Tài nguyên nước 2023, việc phục hồi nguồn nước bị suy thoái, cạn kiệt, ô nhiễm và ứng phó, khắc phục sự cố ô nhiễm nguồn nước đang được thực hiện một cách có hệ thống và chi tiết.

Đầu tiên, để đảm bảo tính chính xác và toàn diện, việc lập danh mục nguồn nước bị suy thoái, cạn kiệt, ô nhiễm cần phục hồi là bước quan trọng. Sau đó, kế hoạch, chương trình, đề án phục hồi được xây dựng với sự ưu tiên cho các dòng sông, đoạn sông cạn kiệt, không có dòng chảy, và ô nhiễm nghiêm trọng. Đồng thời, cần có bố trí nguồn lực đủ để thực hiện các biện pháp phục hồi này.

Điều chỉnh chế độ vận hành, xây dựng và nâng cấp các công trình điều tiết nước, đập, hồ chứa, trạm bơm, công trình dẫn nước là những biện pháp cụ thể để dâng nước, tiếp nước, khôi phục dòng chảy, và cải thiện chất lượng nguồn nước. Đồng thời, việc xử lý ô nhiễm môi trường, kiểm soát nước thải, và thúc đẩy sử dụng nước tuần hoàn, tái sử dụng nước cũng được đặt ra.

Trách nhiệm của Bộ Tài nguyên và Môi trường, cùng với sự phối hợp của các cơ quan liên quan và Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, được đề ra để thực hiện quy hoạch tài nguyên nước và lập danh mục nguồn nước cần phục hồi. Đồng thời, việc đầu tư vào xây dựng đập, hồ chứa cũng phải tuân theo quy định và được thẩm định kỹ lưỡng, đảm bảo rằng nó đồng hành với kế hoạch phục hồi nguồn nước.

Nhằm khuyến khích sự tham gia của tổ chức và cá nhân trong quá trình phục hồi, chính sách ưu đãi và hỗ trợ đã được quy định tại Điều 73 và Điều 74 của Luật Tài nguyên nước 2023, cùng với các quy định khác của pháp luật có liên quan.

Về mặt tài chính, nguồn kinh phí cho công tác phục hồi được bố trí từ ngân sách nhà nước, nguồn vốn sự nghiệp kinh tế, sự nghiệp bảo vệ môi trường, đầu tư phát triển, và quỹ bảo vệ môi trường. Đồng thời, nguồn kinh phí cũng có thể đến từ đối tượng gây suy thoái, cạn kiệt, ô nhiễm nguồn nước và các nguồn đóng góp khác của tổ chức, cá nhân. Điều này nhấn mạnh cam kết toàn diện và đa nguồn của xã hội trong công cuộc bảo vệ và phục hồi nguồn nước quan trọng này.

Việc ứng phó và khắc phục sự cố ô nhiễm nguồn nước là một nhiệm vụ quan trọng được quy định chặt chẽ theo pháp luật về bảo vệ môi trường. Trong trường hợp xảy ra sự cố ô nhiễm nguồn nước liên quốc gia, quy định chi tiết sau đây được áp dụng để đảm bảo sự hợp tác và ứng phó hiệu quả:

Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, nơi có nguồn nước liên quốc gia, đóng vai trò quan trọng trong việc kịp thời xử lý và báo cáo về sự cố ô nhiễm nguồn nước xảy ra trên địa bàn. Thông báo này không chỉ giúp nhanh chóng đối phó với tình hình nguy cấp mà còn tạo điều kiện cho sự hỗ trợ và quản lý toàn diện từ các cấp quản lý trên.

Bộ Tài nguyên và Môi trường là cơ quan chủ trì, có trách nhiệm phối hợp với Bộ Ngoại giao, các Bộ, tổ chức lưu vực sông và các cơ quan liên quan để đảm bảo sự hợp tác chặt chẽ trong việc giải quyết sự cố ô nhiễm nguồn nước liên quốc gia. Sự hợp tác này cũng bao gồm việc liên kết với cơ quan có thẩm quyền tại quốc gia xảy ra sự cố ô nhiễm, đặc biệt là trong việc thực hiện các biện pháp ngăn chặn và khắc phục hậu quả.

Đồng thời, quá trình ứng phó phải tuân thủ đúng các nguyên tắc và quy định của pháp luật quốc tế, cũng như các thỏa thuận quốc tế và điều ước mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên. Điều này đảm bảo rằng mọi hoạt động phục hồi và ngăn chặn ô nhiễm được thực hiện một cách hiệu quả và hài hòa với cam kết quốc tế của đất nước.

3. Thực hiện ứng phó, khắc phục sự cố ô nhiễm, suy thoái, cạn kiệt nguồn nước thế nào?

Dựa vào Điều 13 Quy chế hoạt động của Ban Chỉ huy phòng, chống thiên tai và Tìm kiếm cứu nạn Bộ Tài nguyên và Môi trường, theo Quyết định 1182/QĐ-BTNMT năm 2023, các biện pháp ứng phó và khắc phục sự cố ô nhiễm nguồn nước được chi tiết quy định như sau:

- Cục Quản lý Tài nguyên nước: Chủ trì và phối hợp với Ủy ban sông Mê Công Việt Nam, Trung tâm Quy hoạch và Điều tra tài nguyên nước, Viện Khoa học Tài nguyên nước, Bộ, ngành, cơ quan, đơn vị có liên quan để triển khai các nhiệm vụ ứng phó và khắc phục hậu quả sự cố ô nhiễm nguồn nước theo thẩm quyền.

- Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia:

+ Cung cấp thông tin vị trí và khu vực sự cố ô nhiễm nguồn nước cho Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia để nâng cao khả năng dự báo khí tượng thủy văn cho khu vực.

+ Tăng cường dự báo khí tượng thủy văn để phục vụ công tác chỉ đạo, ứng phó và khắc phục hậu quả.

- Cục Viễn thám quốc gia: Phối hợp với Tổng cục Khí tượng Thủy văn theo dõi và cung cấp ảnh viễn thám để hỗ trợ công tác khắc phục hậu quả sự cố.

- Cục Kiểm soát Ô nhiễm môi trường:

+ Phối hợp với các đơn vị, địa phương để theo dõi tình hình ô nhiễm môi trường tại khu vực sự cố.

+ Xây dựng kế hoạch phối hợp và hỗ trợ chính quyền địa phương trong việc đề xuất giải pháp trước mắt để khắc phục và xử lý ô nhiễm.

- Viện Khoa học Tài nguyên nước: Cung cấp kết quả nghiên cứu và đề xuất các biện pháp, công nghệ ứng phó và khắc phục sự cố ô nhiễm nguồn nước.

- Quỹ Bảo vệ Môi trường Việt Nam: Quỹ Bảo vệ Môi trường Việt Nam đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ tài chính kịp thời cho công tác khắc phục sự cố ô nhiễm. Sự phối hợp chặt chẽ với các đơn vị và Sở Tài nguyên và Môi trường của các tỉnh giúp tạo ra một cơ sở hạ tầng tài chính mạnh mẽ và linh hoạt để đối mặt với những thách thức không ngờ.

Quỹ Bảo vệ Môi trường không chỉ giới hạn ở việc cung cấp nguồn lực tài chính mà còn thực hiện vai trò của một đối tác chiến lược. Qua sự hỗ trợ này, các đơn vị và Sở Tài nguyên và Môi trường cấp tỉnh được hỗ trợ không chỉ về mặt tài chính mà còn về mặt chuyên môn, giúp họ nhanh chóng và hiệu quả trong việc khắc phục và ngăn chặn sự cố ô nhiễm nguồn nước.

Sự linh hoạt của quỹ này cũng cho phép nhanh chóng đáp ứng đòi hỏi tài chính đặc biệt trong những tình huống khẩn cấp. Việc này không chỉ làm tăng khả năng ứng phó của cơ quan quản lý môi trường mà còn đảm bảo rằng mọi biện pháp cần thiết có thể được triển khai ngay từ khi sự cố xảy ra, giúp giảm thiểu thiệt hại cho môi trường và cộng đồng

Quy định chi tiết này đảm bảo sự chủ động, hiệu quả và đồng bộ trong quá trình ứng phó với sự cố ô nhiễm nguồn nước, từ việc dự báo và theo dõi đến triển khai các biện pháp khắc phục và phục hồi môi trường.

Luật Tài nguyên nước 2023 có hiệu lực từ ngày 01/7/2024 trừ khoản 3, 4 Điều 85 Luật Tài nguyên nước 2023

Xem thêm bài viết: Ô nhiễm môi trường nước là gì ? Quy định về ô nhiễm môi trường nước

Liên hệ đến hotline 19006162 hoặc gửi thư tư vấn đến địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn để được tư vấn pháp luật