Quang Dũng là một trong những nhà thơ đời đầu trong cuộc kháng chiến chống Pháp. Với những vần thơ về cuộc kháng chiến đầy gian lao, khổ cực . Tiêu biểu trong đó là bài thơ Tây Tiến, với vẻ đẹp ngôn ngữ đã giúp chúng ta hình dung được những khó khăn của cuộc kháng chiến.
1. Vẻ đẹp ngôn ngữ thơ ca trong Tây Tiến- Mẫu 1
Sinh thời Macxim Gorki từng khẳng định nghệ sĩ là người biết khai thác những ấn tượng riêng của mình, tìm thấy những ấn tượng có các giá trị khái quát và biết làm cho những ấn tượng ấy có hình thức riêng. Có thể nói một người nghệ sĩ chân chính và có tài năng thật sự phải biết nhìn cuộc sống bằng con mắt của chính mình, bằng một cảm quan riêng để tạo ra được tiếng nói riêng, phong cách riêng.
Sáng tác thơ chính là quá trình tạo nên một tác phẩm nghệ thuật bằng ngôn từ, nhằm truyền tải cảm xúc hay một nội dung ý nghĩa nào đó. Ngôn từ vừa là phương tiện để thể hiện, vừa là bản chất của một tác phẩm thi ca. Việc chắt lọc và sử dụng ngôn từ đạt đến tinh hoa thẩm mỹ đều là việc mà bất cứ nhà thơ nào cũng phải hướng tới và tiêu biểu cho nền văn học Việt Nam giai đoạn 1945- 1975 là tác giả Quang Dũng với sáng tác Tây Tiến.
Tám câu thơ đầu cho bài Tây Tiến đã thể hiện nỗi nhớ da diết của Quang Dũng qua việc miêu tả rừng núi miền Tây Bắc nhắc nhở những kỷ niệm về chặng đường xa xôi hành quân gian khổ mà kiên cường, anh dũng Sông Mã xa rồi Tây Tiến ơi
Nhớ về rừng núi nhớ chơi vơi
Sài Khao sương lấp đoàn quân mỏi
Mường Lát hoa về trong đêm hơi
Dốc lên khúc khuỷu, dốc thăm thẳm
Mở đầu bài thơ là một tiếng gọi tha thiết Sông Mã xa rồi Tây Tiến ơi , ta cảm nhận được rồi sự dồn nén trong câu thơ bảy chữ ngắn ngủi là cả một nỗi nhớ cồn cào, da diết. Nỗi nhớ ấy càng trải rộng thêm khi chữ "nhớ" được lặp lại lần thứ hai. Cái tài tình của Quang Dũng là đã miêu tả nỗi nhớ đó là nhớ chơi vơi, một hình ảnh thơ đầy sáng tạo độc đáo và đem lại một hiệu quả vô cùng đắt giá.
Có lẽ bởi trong suốt cuộc hành quân của binh đoàn Tây Tiến rừng núi chính là khung cảnh đặc trưng nhất, quen thuộc nhất đối với Quang Dũng và đồng đội. Rừng núi in đậm bao niềm vui, nỗi buồn của người lính. Hơn ai hết, tác giả chính là người thấm thía những khó khăn mình trải qua
Sài Khao sương lấp đoàn quân mỏi
Mường Lát hoa về trong đêm hơi
Dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm
Ngàn thước lên cao ngàn thước xuống
Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi
Quang Dũng không chỉ miêu tả thẳng những khó khăn, gian khổ của người lính mà còn miêu tả cái hoang vu, khắc nghiệt của một vùng núi hoang dã. Song đọc đoạn thơ ai cũng có thể tưởng tượng ra cuộc sống chiến đấu của người lính Tây Tiến.
Tám câu thơ đầu Tây Tiến đã gợi ra hoàn cảnh những vất vả gian nan của chặng đường hành quân giữa thiên nhiên khắc nghiệt. Đó có lẽ là những ấn tượng sâu sắc và đậm nét nhất trong những kỉ niệm của nhà thơ. Xuyên suốt đoạn thơ ta cảm nhận được nỗi nhớ khi dâng lên, dạt dào, mãnh liệt khi lại như trào ra.
Với cách lựa chọn ngôn từ thông minh, sắc sảo đã khiến cho bài thơ có nội lực, tạo thi vị cho bài thơ. Một thi vị anh hùng, hoang dã, quả cảm.
2. Vẻ đẹp ngôn ngữ thơ ca trong Tây Tiến của Quang Dũng Mẫu 2
Cùng với các nhà thơ như Nguyễn Đình Thi, Hoàng Trung Thông, Chính Hữu... Quang Dũng là những nhà thơ điển hình trưởng thành từ cuộc kháng chiến chống Pháp. Hơn một năm gắn bó với Tây Tiến. Một địa bàn rừng núi đầy gian nan, thiếu thốn, bệnh tật đã để lại trong lòng Quang Dũng những kỉ niệm sâu sắc. Tây tiến được ra đời trong những ngày đầu của kháng chiến. Nhưng Tây Tiến vẫn trở thành tác phẩm kinh điển và tiêu biểu cho nền thơ ca kháng chiến chống Nhật - Pháp. Một trong những yếu tố đức tác phẩm lên tới đỉnh cao và giúp nó trường tồn mãi cho tới ngày hôm nay đó là vẻ đẹp ngôn ngữ chứ không thể phủ nhận.
Đối với một tác phẩm văn học, ngôn ngữ chính là chất liệu, là phương tiện biểu đạt mang tính đặc trưng với một dung lượng ngôn ngữ hạn chế. Nhất là trong các loại tác phẩm văn học. Có thể nói từ ngữ trong tác phẩm thơ ca được sử dụng hết sức tiết kiệm. Hiểu được tầm quan trọng của việc sử dụng ngôn ngữ khi sáng tác, Quang Dũng có những thành công nhất định khi thể hiện tiếng nói của tình cảm của trái tim.
Ngôn ngữ của bài thơ Tây Tiến và ngôn ngữ mang vẻ đẹp của màu sắc cổ điển và lãng mạn. Quang Dũng chịu ảnh hưởng sâu đậm của thơ cổ điển. Có thể nói, thơ Quang Dũng là hiện thực kháng chiến được phô diễn bằng một tâm hồn lãng mạn và một âm điệu cổ điển. Qua hai câu thơ đầu ta có thể bắt được cái hồn ấy
Sông Mã xa rồi Tây Tiến ơi
Nhớ về rừng núi nhớ chơi vơi
Âm điệu của câu thơ thất ngôn như lời thơ Lý Bạch, tình cảm dạt dào như các nhà thơ lãng mạn thời thơ với nỗi nhớ dâng trào, như nỗi nhớ của các nhà thơ. Ta chợt nhớ tới câu thơ của Xuân Diệu
Tương tư nâng lòng lên chơi vơi
Còn đối với Quang Dũng thì
Nhớ về rừng núi nhớ chơi vơi
Có điều là một đằng thì nhớ người yêu, một đằng thì nhớ những kỷ niệm kháng chiến. Ta lại thấy một Lý Bạch trong thơ Quang Dũng đậm chất cổ điển:
Ngàn thước lên cao ngàn thước xuống
Ta cũng nghe thấy âm điệu của Tản Đà trong giai điệu buông thả mê ly
Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi
Chất cổ điển trong ngôn ngữ thơ Quang Dũng còn thể hiện ở cách nhà thơ sử dụng từ Hán Việt độc đáo, tạo sức hấp dẫn cho câu thơ:
Rải rác biên cương mồ viễn xứ
Câu thơ chỉ có từ rải rác là thuần Việt còn lại là từ Hán Việt cổ kính gợi không khí thiêng liêng đượm chút ngậm ngùi. Chính sự lựa chọn ngôn ngữ hợp lý đã khiến cho câu thơ của Quang Dũng không phải là tiếng nói bi lụy mà là hình ảnh hy sinh cao cả của những người lính Tây Tiến. Đan xen với ngôn ngữ cổ điển là bút pháp lãng mạn cứ đọng dần lên trong nỗi nhớ của Quang Dũng khi hoài niệm về đơn vị cũ của mình. Những địa danh miền sơn cước như Sài Khao, Mường Lát gợi biết bao nhiêu cảm xúc, là hai tiếng Mường Hịch quả là một cái gì đó bí ẩn và Mai Châu Thanh nhẹ như đã ủ sẵn một loài hương. Những hương hoa rừng hiện lên với thi nhân, với tình yêu thì nay hiện lên với đoàn quân, gian khổ, mệt mỏi đấy nhưng không thiếu những phút giây lãng mạn, tưởng chừng như thiên nhiên ban thưởng cho người lính một chút hương hoa để có sức mạnh vượt đèo, leo dốc.
Sài Khao sương lấp đoàn quân mỏi
Mường Lát hoa về trong đêm hơi
Vẻ đẹp lãng mạn của ngôn ngữ thể hiện ở nốt trầm sâu lắng của bản hòa tấu sau hàng loạt những âm thanh dữ dội. Nhà thơ trở về với những kỷ niệm của con người và bản làng thân thương. Những câu thơ tiếp theo là một bức tranh lạ, được tạo bởi các nét ngôn ngữ lãng mạn
Doanh trại bừng lên hội đuốc hoa
Nhạc về Viên Chăn xây hồn thơ
Bút pháp lãng mạn của Quang Dũng là được miêu tả những nét lạ. Quả là một đêm liên hoan lạ lùng giữa núi rừng biên cương. Những từ ngữ mà Quang Dũng sử dụng cho thấy nét lạ ấy, vừa gợi chất lãng mạn, thi vị của một đêm hội đuốc hoa. Người lính tây tiến lại hướng tình cảm tâm tình của mình về Hà Nội, quê hương thân yêu của hầu hết binh đoàn Tây Tiến
Đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm
Câu thơ mới lãng mạn làm sao. Những chàng trai Hà Nội ra đi chinh chiến, mang theo hành trang một hình bóng cô gái nào đó, một chút lãng mạn như vậy đủ nuôi dưỡng tinh thần người lính Tây Tiến. Trong hoàn cảnh chiến đấu gian khổ và hy sinh. Bên cạnh vẻ đẹp ngôn ngữ sâu sắc, cổ điển lãng mạn, ngôn ngữ thơ Quang Dũng còn thể hiện vẻ đẹp qua cách sử dụng từ ngữ độc đáo, những âm thanh hùng tráng, những biện pháp tu từ giàu sức biểu cảm.
Đã qua những năm kháng chiến tranh, nhưng bài thơ Tây Tiến với vẻ đẹp ngôn ngữ của nó đã phản ánh hiện thực đời sống kháng chiến chống Pháp một cách tinh tế và sắc nét.
Trên đây là vẻ đẹp ngôn ngữ của Quang Dũng trong bài thơ Tây Tiến Luật Minh Khuê xin gửi tới bạn đọc.
