Viện trưởng Viện Pháp y Quốc gia thuộc Bộ Y tế có bắt buộc là giám định viên tư pháp không?

1. Giới thiệu về Viện Pháp y Quốc gia thuộc Bộ Y tế

Viện Pháp y Quốc gia thành lập theo Quyết định số 451/QĐ-TTg ngày 23/3/2006 của Thủ tướng Chính phủ, được thành lập trên cơ sở của Viện Y học Tư pháp Trung ương và được xác định lại theo Quyết định số 246/QĐ-TTg ngày 12/02/2014 của Thủ tướng Chính phủ.

Đây là một đơn vị sự nghiệp y tế thuộc sự quản lý của Bộ Y tế, có tư cách pháp nhân, con dấu riêng, và tài khoản được mở tại Kho bạc Nhà nước và Ngân hàng theo quy định của pháp luật.

Trụ sở chính của Viện Pháp y Quốc gia đặt tại Thành phố Hà Nội, có Phân Viện tại thành phố Hồ Chí Minh, và việc thành lập các Phân Viện khác sẽ được tiến hành thành lập khi có nhu cầu.

Theo quy định của Điều 3 Nghị định 85/2013/NĐ-CP, được sửa đổi bởi Điều 1 Nghị định 157/2020/NĐ-CP, về Viện Pháp y Quốc gia thuộc Bộ Y tế, có các chức năng và nhiệm vụ cụ thể như sau:

- Chức năng và nhiệm vụ của Viện Pháp y Quốc gia:

+ Thực hiện giám định pháp y theo quy định của pháp luật tố tụng và Luật giám định tư pháp.

+ Xây dựng quy trình, quy chuẩn giám định pháp y trình Bộ trưởng Bộ Y tế ban hành.

+ Xây dựng chương trình, tài liệu và tổ chức, hướng dẫn bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ pháp y.

+ Hướng dẫn, chỉ đạo, kiểm tra nghiệp vụ pháp y đối với các tổ chức giám định pháp y trong toàn quốc theo quy định của Bộ Y tế.

+ Nghiên cứu khoa học về chuyên ngành pháp y.

+ Thực hiện các hoạt động hợp tác quốc tế về pháp y theo quy định của Bộ Y tế.

+ Tổng kết, báo cáo Bộ Y tế, Bộ Tư pháp về tổ chức, hoạt động giám định pháp y theo định kỳ hàng năm, đề xuất các biện pháp nâng cao hiệu quả hoạt động giám định pháp y.

+ Thực hiện các nhiệm vụ khác theo quy định của Bộ trưởng Bộ Y tế.

- Tổ chức và quản lý:

+ Viện Pháp y Quốc gia có Viện trưởng và các Phó Viện trưởng. Viện trưởng và các Phó Viện trưởng phải là giám định viên tư pháp và được bổ nhiệm bởi Bộ trưởng Bộ Y tế.

+ Viện Pháp y Quốc gia là đơn vị sự nghiệp công lập, hoạt động theo quy định của Luật giám định tư pháp, Nghị định này và các quy định khác của pháp luật có liên quan.

Vì vậy, theo quy định trên, Viện Pháp y Quốc gia thuộc Bộ Y tế được xác định là một đơn vị sự nghiệp công lập.

2. Viện trưởng Viện Pháp y Quốc gia thuộc Bộ Y tế có bắt buộc là giám định viên tư pháp không?

Theo Điều 3, Khoản 2 của Nghị định 85/2013/NĐ-CP, được sửa đổi bởi Điều 1 của Nghị định 157/2020/NĐ-CP, về Viện Pháp y Quốc gia thuộc Bộ Y tế, quy định rằng Viện này bao gồm Viện trưởng và các Phó Viện trưởng. Trong đó:

- Viện trưởng cùng các Phó Viện trưởng đều chịu trách nhiệm về chuyên môn trong lĩnh vực giám định, và họ phải đảm nhận vai trò giám định viên tư pháp.

- Bộ trưởng Bộ Y tế là người có thẩm quyền bổ nhiệm Viện trưởng và các Phó Viện trưởng của Viện Pháp y Quốc gia. Do đó, theo quy định này, Viện trưởng của Viện Pháp y Quốc gia, thuộc quản lý của Bộ Y tế, là bắt buộc phải là giám định viên tư pháp (giám định viên pháp y).

3. Để được bổ nhiệm giám định viên pháp y cần đáp ứng những tiêu chuẩn nào?

Theo Điều 3 của Thông tư 11/2022/TT-BYT, người công dân Việt Nam thường trú tại Việt Nam được xác định có đủ tiêu chuẩn chung theo quy định tại khoản 1 của Điều 7 Luật Giám định tư pháp 2012, miễn là không thuộc vào các trường hợp được quy định tại khoản 2 của Điều 7 Luật Giám định tư pháp 2012 và đáp ứng các tiêu chuẩn cụ thể sau đây:

(1) Trình độ chuyên môn:

Có trình độ đại học trở lên trong một trong các chuyên ngành được quy định tại Thông tư 09/2022/TT-BGDĐT như sau:

- Đối với người được đề nghị bổ nhiệm làm giám định viên pháp y:

  + Nhóm ngành đào tạo y học (trừ ngành đào tạo y học dự phòng) nếu thực hiện giám định về lĩnh vực pháp y.

  + Nhóm ngành đào tạo dược học, ngành đào tạo hóa học nếu thực hiện giám định pháp y về lĩnh vực độc chất.

  + Nhóm ngành đào tạo sinh học, sinh học ứng dụng nếu thực hiện giám định pháp y về lĩnh vực y sinh.

  + Nhóm ngành đào tạo phù hợp với lĩnh vực giám định pháp y khác.

(2) Nghiệp vụ giám định:

Đối với người được đề nghị bổ nhiệm làm giám định viên pháp y, cần có chứng chỉ đào tạo nghiệp vụ giám định pháp y do Viện Pháp y Quốc gia cấp.

(3) Thời gian thực tế hoạt động chuyên môn:

- Phải có thời gian thực tế hoạt động chuyên môn trong lĩnh vực được đào tạo theo quy định tại điểm a của khoản 1 Điều này, từ 05 năm trở lên.

- Trong trường hợp đã trực tiếp tham gia hoạt động giám định tại tổ chức giám định pháp y, thời gian hoạt động thực tế chuyên môn trong lĩnh vực được đào tạo phải từ 03 năm trở lên.

4. Tăng cường quản lý, chỉ đạo trong lĩnh vực giám định pháp y

Ngày 04/10/2023, Bộ Y tế đã ban hành Công văn số 6356/BYT-KCB nhằm tăng cường quản lý và chỉ đạo trong lĩnh vực giám định pháp y và Giám định pháp y tâm thần. Theo đó, Bộ Y tế đề xuất các Sở Y tế tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương và các cơ quan Y tế thuộc các Bộ, ngành sau:

- Nghiêm túc thực hiện các quy định về khám bệnh, chữa bệnh, lưu trữ hồ sơ bệnh án và cấp tóm tắt bệnh án tâm thần cho người bệnh. Cán bộ được giao nhiệm vụ khám bệnh tâm thần cần không ngừng học tập, nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ và bản lĩnh chính trị trong việc thực hiện nhiệm vụ được giao. Người đứng đầu đơn vị phải chịu trách nhiệm trước pháp luật nếu cấp tóm tắt hồ sơ bệnh án tâm thần không đúng tình trạng bệnh lý tâm thần và không tuân thủ quy định của pháp luật.

- Các Sở Y tế tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương và cơ quan Y tế của các Bộ, ngành cần tăng cường chỉ đạo, thanh tra, kiểm tra và giám sát hoạt động khám, điều trị, cấp bệnh án ngoại trú điều trị bệnh tâm thần tại các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh thuộc thẩm quyền quản lý.

- Viện Pháp y Quốc gia và Sở Y tế tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương cần tăng cường kiểm tra và hướng dẫn các tổ chức pháp y trong việc triển khai thực hiện các hướng dẫn chuyên môn tại các Thông tư do Bộ Y tế ban hành và tại các văn bản pháp luật liên quan.

Viện Pháp y tâm thần Trung ương, Viện Pháp y tâm thần Trung ương Biên Hòa, và Trung tâm pháp y tâm thần khu vực cam kết thực hiện một số nhiệm vụ quan trọng như sau:

- Tiếp nhận trưng cầu/yêu cầu từ cơ quan tố tụng, tổ chức và cá nhân, đảm bảo giám định khách quan, trung thực, chính xác theo đúng quy trình và quy định của Luật Giám định tư pháp và Thông tư số 23/2019/TT-BYT ngày 28/8/2019 của Bộ Y tế về "Quy trình giám định pháp y tâm thần và Biểu mẫu sử dụng trong giám định pháp y tâm thần".

- Đảm bảo giám định viên tuân thủ tiêu chuẩn quy định tại Thông tư số 11/2022/TT-BYT ngày 01/11/2022 của Bộ Y tế về "Quy định tiêu chuẩn, hồ sơ, thủ tục bổ nhiệm, cấp thẻ, miễn nhiệm, thu hồi thẻ giám định viên pháp y và giám định viên pháp y tâm thần".

- Thực hiện báo cáo kết quả hoạt động hàng năm theo biểu mẫu báo cáo được quy định tại Quyết định số 5184/QĐ-BYT ngày 01/11/2019 của Bộ Y tế về "Ban hành Biểu mẫu báo cáo đánh giá năng lực, khả năng đáp ứng trưng cầu giám định của các tổ chức giám định pháp y tâm thần".

- Nghiêm túc thực hiện tự kiểm tra đánh giá hoạt động theo các tiêu chí và bảng điểm được quy định tại Quyết định số 5092/QĐ-BYT ngày 07/12/2020 của Bộ Y tế về "Ban hành Quy chế kiểm tra và bảng điểm đánh giá công tác giám định pháp y tâm thần, công tác tiếp nhận, điều trị và quản lý người chấp hành biện pháp tư pháp bắt buộc chữa bệnh".

- Phối hợp chặt chẽ với cấp ủy địa phương, các cơ quan chuyên môn, và đơn vị y tế để triển khai hiệu quả, tiết kiệm và tránh lãng phí trong việc thực hiện khám chuyên khoa, khám cận lâm sàng cho các đối tượng.

- Tăng cường trao đổi thông tin với cơ quan điều tra, Viện Kiểm sát về tình hình và kết quả giám định theo quyết định trưng cầu, chỉ tiếp nhận giám định khi có đầy đủ hồ sơ theo quy định, và chỉ bàn giao kết luận giám định, đối tượng giám định cho các cá nhân và tổ chức theo quy định của pháp luật.

- Thực hiện hình thức khen thưởng, kỷ luật đối với các tổ chức và cá nhân trong cơ quan, đơn vị khi thực hiện nhiệm vụ được phân công.

Bài viết liên quan: Một số thắc mắc về vấn đề giám định pháp y ?

Luật Minh Khuê xin tiếp nhận yêu cầu tư vấn của quý khách hàng thông qua số hotline: 1900.6162 hoặc email: lienhe@luatminhkhue.vn. Xin trân trọng cảm ơn!