1. Kỹ năng viết đoạn văn tự sự có sử dụng yếu tố nghị luận

1.1. Cách viết đoạn văn tự sự hay

Văn tự sự chính là những câu văn giãi bày tâm sự và phản ánh hiện thực. Tuy nhiên nếu chỉ có những lời kể suông, đoạn văn sẽ không thu hút được người đọc

Thực hành tìm hiểu yếu tố nghị luận trong văn tự sự, vì vậy để một bài văn tự sự hay, chúng ta cần kết hợp một số phương thức biểu đạt.

Điều đầu tiên muốn viết được đoạn văn nghị luận hay, chúng ta cần xác định rõ cốt truyện, cách xây dựng mạch truyện, những chuỗi sự kiện...

Các sự việc xảy ra trong bài văn cần được bảo đảm các yếu tố: thời gian, không gian, địa điểm, nguyên nhân ... nếu có nhiều sự việc trong bài thì các sự việc này cần có sự liên quan tới nhau.

Bên cạnh đó, những đề tài tự sự nên bắt đầu từ những câu chuyện, sự kiện thực tế, chúng ta nên sử dụng những cảm xúc thật để làm nổi bật nhân vật chính cũng như thông điệp mà đoạn văn muốn truyền tải.

1.2 Cách lồng ghép yếu tố nghị luận vào bài văn tự sự

Yếu tố nghị luận trong bài văn tự sự là sự đánh giá chiều sâu của bài văn. Từ những chi tiết nhỏ đó, người đọc sẽ thấm thía về tư tưởng và thông điệp của người viết. Vì vậy muốn bài văn tự sự có sức thuyết phục, ta nên lồng ghép các yếu tố nghị luận, cùng những nhận xét để làm nổi bật bài văn.

2. Soạn bài luyện tập viết đoạn văn tự sự có sử dụng yếu tố nghị luận.

Câu 1: Trang 160 SGK Ngữ văn 9 Tập 1

Đọc đoạn văn

Lỗi lầm và sự biết ơn

Hai người bạn cùng đi qua sa mạc. Trong chuyến đi, giữa hai người có xảy ra một cuộc tranh luận và một người nổi nóng không kiềm chế được đã nặng lời miệt thị người kia. Cảm thấy bị xúc phạm, anh không nói gì, chỉ viết lên cát: "Hôm nay người bạn tốt nhất của tôi đã làm khác đi những gì tôi nghĩ".

Họ đi tiếp, tìm thấy một ốc đảo và quyết định đi bơi. Người bị miệt thị lúc nãy bây giờ bị đuối sức và chìm dần xuống. Người bạn kia đã tìm cách cứu anh. Khi đã lên bờ, anh lấy một miếng kim loại khắc lên đá "Hôm nay người bạn tốt nhất của tôi đã cứu sống tôi".

Người kia hỏi: "Tại sao khi tôi xúc phạm anh, anh viết lên cát, còn bây giờ anh lại khắc lên đá?"

Anh ta trả lời: "Những điều viết lên cát sẽ mau chóng xoá nhoà theo thời gian, nhưng không ai có thể xoá được những điều tốt đẹp đã được ghi tạc trên đá, trong lòng người".

Vậy mỗi chúng ta hãy học cách viết những nỗi đau buồn, thù hận lên cát và khắc ghi những ân nghĩa lên đá.

(Hạt giống tâm hồn, tập 4, NXB Tổng hợp TP. Hồ Chí Minh, 2004)

Câu 2: Trang 160 SGK Ngữ văn 9 Tập 1

Yếu tố nghị luận thể hiện ở những câu nào ở đoạn văn trên? Chỉ ra vai trò của các yếu tố đó trong việc làm nổi bật nội dung cho đoạn văn.

- Yếu tố nghị luận trong đoạn văn thể hiện ở:

+ Những điều viết lên cát sẽ mau chóng bị xoá nhoà theo thời gian nhưng không ai có thể xoá được những điều tốt đẹp đã được ghi tạc trong lòng người.

+ Vậy mỗi chúng ta hãy nên học cách viết những nỗi đau buồn, thù hận lên cát và hãy khắc ghi những ân nghĩa lên đá

=> Vai trò của yếu tố nghị luận trong đoạn văn, giúp câu chuyện giàu tính triết lý, sâu sắc, dễ đi vào lòng người đọc, qua yếu tố nghị luận truyền tải được thông điệp mà câu chuyện mang lại.

3. Thực hành viết đoạn văn tự sự có sử dụng yếu tố nghị luận

Câu 1: (Trang 161 SGK ngữ văn 9 - Tập 1)

Viết đoạn văn ngắn kể lại một buổi sinh hoạt lớp. Trong buổi sinh hoạt ấy, em phát biểu những ý kiến chứng minh Nam chính là người bạn tốt.

Để làm được yêu cầu trên, chúng ta cần xác định những nội dung chính sau:

+ Khung cảnh buổi sinh hoạt lớp: thời gian, địa điểm, đối tượng tham dự

+ Nội dung buổi sinh hoạt: nêu lý do em phát biểu

+ Những chứng cứ chứng minh Nam là một người bạn tốt.

Vào mỗi thứ bảy, lớp tôi đều tổ chức sinh hoạt lớp để tổng kết các hoạt động của lớp trong một tuần. Nhưng buổi sinh hoạt hôm nay, không khí thật căng thẳng, do bạn My bị mất một số tiền lớn, số tiền đó là tiền mẹ bạn đưa để đóng học phí. Và Nam ngồi cùng bàn với My bị nghi ngờ lấy trộm tiền, cả lớp đều nghĩ nhà Nam nghèo, mẹ là công nhân nên cho rằng Nam đã lấy tiền của My mặc dù Nam đã ra sức thanh minh. Bức xúc vì hành động các bạn tự ý lục đồ của Nam, sự trêu chọc, dè bỉu của các bạn trong lớp, tôi đã đứng lên nêu quan điểm của mình, đòi lại danh dự cho Nam. Tôi nói:

"Sao mọi người có thể vô lý đổ lỗi cho Nam khi không có bằng chứng hay cơ sở nào. Tôi đã học với Nam chín năm nay, chưa bao giờ tôi thấy bạn nhận không của ai cái gì, khi được cho đồ, bạn ấy cũng cố gắng làm lại một điều gì đó thay lời cảm ơn. Hằng ngày sau khi đi học về Nam còn phải đi nhặt ve chai, kiếm tiền. Có ai thấy một kẻ ăn cắp nào cho người ăn xin số tiền ăn sáng ít ỏi của mình không, hay có ai xấu xa chia nửa chiếc bánh mì với một chú chó hoang ở đường không? Tất cả các bạn không hiểu cậu ấy, khi các bạn nhờ Nam có bao giờ cậu ấy từ chối giúp. Vậy mà chỉ vì một sự việc chưa có căn cứ đã quay lưng lại với cậu ấy, mọi người không thấy mình quá đáng lắm sao, các bạn có biết lời nói có thể đẩy một con người xuống vực thẳm không? Sao các bạn có thể vì hoàn cảnh của cậu ấy mà đánh giá một con người như vậy. Còn My, mình không đồng ý với hành động tự lục đồ của Nam như vậy, cậu mất tiền, cậu có thể báo với cô chủ nhiệm, số tiền của cậu, mình nghĩ cậu nên tìm lại một lần nữa.

Sau đó My đã tìm lại thì thấy xấp tiền được đựng trong một cái túi nhỏ, kèm lời nhắn "Mẹ sợ con để lung tung nên mẹ cất vào đây". My cảm thấy vô cùng xấu hổ, sau đó xin lỗi Nam. Các bạn trong lớp đều cảm thấy ân hận vì hành động đối với Nam.

Câu 2: (Trang 161 Sách giáo khoa Ngữ văn 9 - Tập 1)

Viết đoạn văn ngắn kể lại các việc làm hoặc các lời dạy bảo giản dị nhưng sâu sắc của người bà kính yêu

Cần nắm được các nội dung chính sau:

+ Đối tượng: người bà

+ Hoàn cảnh diễn ra

+ Những việc làm, lời dạy của bà

+ Bài học bản thân rút ra khi được nghe lời dạy đó.

Ngày bé, bố mẹ tôi đi làm xa, tôi ở nhà với nội. Nội luôn dành những điều tốt đẹp nhất cho tôi, mỗi khi đi chợ về, có đồ gì ngon, nội luôn để phần cho tôi. Ở với nội, nội luôn dạy bảo tôi những điều hay, lẽ phải. Nội thường kể cho tôi những câu chuyện để lấy đó làm bài học cho tôi. Nội kể "Ngày xưa, có một vị thiền sư nhìn thấy con bọ cạp rơi xuống nước, ông cố gắng cứu nó. Ngờ đâu khi vừa chạm vào nó, ông bị nó chích vào tay, vị thiền sư không sợ hãi, lại một lần nữa ra tay và lại bị chích. Có người nhìn thấy vậy bèn nói: "Ông cứu nó làm gì, nó sẽ chích ông đấy". Vị thiền sư nhẹ nhàng đáp: "Chích người là bản năng của nó, còn lương thiện là bản năng của tôi, sao tôi có thể vì bản năng của nó mà vứt bỏ bản năng của tôi?" Cháu ạ, khi ai đó làm điều gì có lỗi với cháu, hoặc bản thân họ xấu xa, cháu cũng đừng vì họ xấu, mà trả thù lại họ, như vậy mình cũng trở thành người xấu, trở thành người xấu như vậy, là sự trừng phạt của ông trời dành cho họ rồi đó cháu, mình không nên đi lại lối mòn của họ. Lời dạy ấy của bà, là hành trang vô cùng quý báu trên chặng đường trưởng thành của tôi, tôi nhận ra rằng trong việc gì cũng cần sự bao dung, nếu ai đó đối xử không tốt với mình, tôi không tìm cách đáp trả lại, vì tôi tin rằng, họ làm như vậy sẽ càng làm bản thân xấu hơn.

Trên đây là bài soạn luyện tập viết đoạn văn tự sự có sử dụng yếu tố nghị luận Luật Minh Khuê muốn gửi tới bạn đọc.