1. Điều kiện hành nghề luật sư và Hình thức hành nghề Luật sư

Khi tốt nghiệp đại học, sinh viên luật tại Pháp được trang bị những kiến thức cơ bản và quan trọng về luật pháp, tuy nhiên những kiến thức này chưa đủ đề hành nghề luật. Sau khi tốt nghiệp, cử nhân luật phải tiếp tục tham gia các khoá đào tạo chuyên biệt dành cho các ngành nghề cụ thể.

1.1. Điều kiện hành nghề Luật sư tại Pháp

Để có thể hành nghề tại Pháp, cần đáp ứng những điều kiện sau đây:

- Là cử nhân luật  đã tốt nghiệp đại học tại Pháp

- Cử nhân Luật cần vượt qua kỳ thi để vào Trường Luật (EDA). Những sinh viên vượt qua kỳ thi sẽ tham gia một chương trình giáo dục chuyên nghiệp, có tính chất thực tế, do một luật cung cấp. Cử nhân luật hoàn thành khóa học đào tạo tại Trường Luật (EDA) – trường đại học được tổ chức như một phần của Viện Nghiên cứu Tư pháp (IEJ), là một điều kiện bắt buộc để tiếp cận nghề nghiệp

- Tuyên thệ trước Tòa án và đăng ký tham gia vào đoàn Luật sư đã lựa chọn

- Trải qua thời kỳ tập sự 02 năm. Luật sư tập sự chưa thể làm việc độc lập ngay với tư cách một Luật sư bào chữa tại phiên toà mà phải buộc làm việc với tư cách pháp nhân cho một Luật sư khác hoặc làm việc với tư cách Luật sư tư vấn. Sau đó, người thực tập sẽ nhận được giấy chứng nhận hết tập sự và trở thành Luật sư chính thức

1.2. Hình thức hành nghề Luật sư tại Pháp

- Luật sư hành nghề với tư cách cá nhân

- Luật sư hành nghề trong tổ chức hành nghề như: Công ty hợp danh, Công ty liên doanh, Công ty dân sự chuyên nghiệp,..

1.3. Các miễn trừ để được trở thành Luật sư

- Các giáo sư Đại học và những người đã hành nghề pháp lý như Thẩm phán được miễn các yêu cầu về bằng cấp đào tạo lý thuyết và thực hành, CAPA và thực tập; Cố vấn pháp cho các công ty hoặc liên đoàn lao động, nhân viên văn phòng luật và một số chuyên gia tư pháp khác miễn các yêu cầu về bằng cấp đào tạo lý thuyết và thực hành, CAPA và thực tập nếu họ có thể chứng rằng họ có ít nhất 8 năm kinh nghiệm trong nghề. Những người này phải thi đánh giá kiến thức về đạo đức nghề nghiệp.

- Công dân Châu Âu được miễn đào tạo thực hành và CAPA nếu họ đáp ứng các điều kiện nhất định về giáo dục và thực hành nghề nghiệp nhưng trong một số tình huống nhất định , họ có thể được yêu cầu tham gia kỳ kiểm tra năng lực.

- Công Dân từ những nơi khác không thuộc châu Âu được miễn đào tạo thực hành và CÂP nếu họ đáp ứng các yêu cầu về giáo dục và thực hành nghề nghiệp nhưng họ phải thực hiện một bài kiểm tra đánh giá kiến thức của họ về Pháp luật Pháp, bao gồm:

+ Hai bài kiểm tra viết kéo dài ba giờ mỗi bài: Một bài kiểm tra biện hộ trong các vấn đề dân sự và một bài kiểm tra viết về tư vấn pháp luật trong một chủ đề do chính thí sinh lựa chọn trong Luật hành chính, kinh doanh lao động hoặc hình sự
+ Hai bài thi vấn đáp: một bài báo cáo dài khoảng 20 phút, về một chủ đề do thí sinh bốc thăm ngẫu nhiên về các thủ tục hành chính, dân sự của Pháp hoặc hệ thống luật pháp của Pháp và một cuộc phỏng vấn khoảng 15 phút với hội đồng thi, tập trung vào chuyên môn đạo đức. 

2. Hoạt động của Luật sư ở Pháp

- Hoạt động chỉ có Luật sư độc quyền thực hiện

+ Độc quyền trong hỗ trợ và đại diện cho các bên (đại diện pháp lý và ràng buộc)

+ Biện hộ trước Tòa án sơ thẩm và phúc thẩm, các khu vực tài phán hành chính và tư pháp và tất cả các cơ quan hoặc kỷ luật

Độc quyền này không có giới hạn về lãnh thổ, tất cả luật sư có thể đại diện, hỗ trợ và bào chữa trước tất cả khu vực pháp lý hoặc ủy ban hành chính của Pháp.

Các Luật sư không được độc quyền tuyệt đối trong việc hỗ trợ và đại diện trong mọi lĩnh vực và trước tất cả các Tòa án:

+ Việc đại diện của Luật sư là không bắt buộc trước các Tòa án trong hệ thống tư pháp được xem xét bởi các Thẩm phán, Tòa án địa phương, Tòa án việc làm, Tòa án an sinh xã hội, Tòa án kinh doanh, Tòa án đất nông nghiệp và Tòa án hình sự.

+ Các viên chức Toà án được gọi là Hội đồng LS hoặc LS của Hội đồng nhà nước và Toà án giám đốc thẩm là một phần của Cơ cấu tổ chức tách biệt với các LS khác. Họ có đặc quyền đại diện cho các bên trước hai khu vực pháp lý này.

- Hoạt động được chia sẻ với ngành khác

Luật sư được chia sẻ nhiệm vụ với các ngành nghề khác khi:

+ Tư vấn cho khách hàng của mình

+ Thông báo hoặc kêu gọi đấu thầu

+ Soạn thảo hợp đồng, chứng chỉ hoặc giao dịch riêng tư

+ Soạn thảo bất kỳ tài liệu nào liên quan đến luật doanh nghiệp như báo cáo thường niên, đại hội đồng cổ đông, thỏa thuận sáp nhập

+ Đại diện hỗ trợ giao dịch tài sản và đại diện cho giới nghệ sĩ

+ Hoạt động như một đại lý thể thao mà không cần được cấp phép

+ Hoạt động như hòa giải viên giúp các đương sự giải quyết các tranh chấp bằng một quy trình nhất định

+ Tham gia vận động hành lang, đóng vai trò là đại diện của khách hàng trước các cơ quan chức năng trong nước hoặc quốc tế, trường hợp này, Luật sư phải nêu rõ danh tính và lợi ích của người mà họ đang đại diện

3. Quy chế nghề nghiệp - Nghĩa vụ của LS ở pháp

Lời thề của LS Pháp trước khi hành nghề là cơ sở đạo đức của LS Pháp: "Tôi xin thề với tư cách là một LS, thực hiện nghĩa vụ của mình với phẩm giá, lương tâm, độc lập, liêm chính và nhân văn.

3.1. Về quy chế Đạo đức

Quy chế về Đạo đức phải tuân thủ các Nguyên tắc sau đây:

+ Nguyên tắc độc lập: Bảo đảm lời khuyên đưa cho khách hàng không bao giờ bị hướng dẫn bởi lợi ích cá nhân hoặc áp lực từ bên ngoài

+ Nguyên tắc trung thực: Không được tư vấn hoặc bào chữa cho hai bên mà lợi ích của họ có thể xung đột (quy tắc xung đột lợi ích)

+ Nguyên tắc bảo mật: bao gồm các giao tiếp bằng lời nói hoặc văn bản giữa Luật sư và khách hàng, giữa Luật sư và chủ tịch đoàn Luật sư ngoại trừ bất kỳ thông tin nào của họ có thể có được trong quá trình trao đổi với đối phương. Tôn trọng bí mật nghề nghiệp, nghiêm cấm Luật sư tiết lộ cho bên thứ ba bất kỳ thông tin hoặc bí mật nào mà họ có thể nhận được từ khách hàng.

3.2. Về Quy chế  áp dụng hình thức kỷ luật

Khi LS vi phạm nghĩa vụ đạo đức nghề nghiệp thì không chỉ phải chịu trách nhiệm hình sự mà còn bị kỷ luật. Các hình thức kỷ luật bao gồm:

- Cảnh cáo

- Tạm đình chỉ quyền hành nghề

- Tước quyền hành nghề

- Chịu trách nhiệm hình sự

Cơ quan công tố có thể tiến hành đóng hồ sơ hoặc ra lệnh khiển trách riêng hoặc, nếu sự việc được chứng minh, cơ quan có thể ngay lập tức hoặc sau một cuộc điều tra về đạo đức, chuyển vụ việc cho hội đồng kỷ luật tổ chức các phiên điều trần sơ thẩm về những vi phạm của các Luật sư

Đại diện công tố, người tiếp nhận các khiếu nại và nếu cần thiết, sẽ xử lý bằng cách thực hiện một cuộc điều tra dựa trên đạo đức về các sự kiện bị cáo buộc, hoặc Tổng chưởng lý của Toà án phúc thẩm. 

Cơ quan công tố có thể tiến hành đóng hồ sơ, hoặc ra lệnh khiển trách riêng; hoặc nếu sự việc được chứng minh, cơ quan có thể ngay lập tức, hoặc sau một cuộc điều tra về đạo đức chuyểnvuj việc cho hội đồng kỷ luật tổ chức các phiên điều trấn sơ thẩm về những vi phạm của LS. Chỉ có Hội đồng của Hiệp hội LS Paris được giữ lại các đặc quyền của mình trong khu vực của họ

5. Hệ thống pháp luật và Hệ thống tư pháp ở Pháp?

4.1. Hệ thống pháp luật

Pháp nằm trong hệ thống Dân luật, một hệ thống luật giữ vai trò quan trọng trên thế giới hiện nay 

Dân luật, kế thừa trực tiếp từ hệ thống Luật La Mã cổ đại được hiểu là hệ thống chủ yếu dựa trên các văn bản viết và dần được pháp điển hóa theo thời gian, có giá trị pháp lý bắt buộc.

Ở Pháp, hệ thống Pháp luật của Pháp nhìn tổng thể được chia làm hai nhánh chính: Luật công và luật tư.

- Luật công điều chỉnh hệ thống tổ chức quyền lực của Nhà nước và mối quan hệ giữa các cá nhân với Nhà nước. Các quy phạm được ban hành nhằm thỏa mãn lợi ích chung và mang tính chất bắt buộc. Sự vi phạm sẽ bị trừng phạt theo hệ thống tòa hành chính của Pháp. Một số ngành luật thuộc hệ thống luật này : Luật Hiến pháp, Luật Hành chính, Luật Tài chính công…

- Luật tư điều chỉnh mối quan hệ giữa các cá nhân là thể nhân hoặc pháp nhân (ví dụ : các công ty hay các hiệp hội). Các quy tắc được ban hành nhằm chủ yếu thỏa mãn quyền lợi cá nhân. Sự vi phạm các qui định sẽ bị điều chỉnh bởi hệ thống tòa tư pháp của Pháp. Một số ngành luật thuộc hệ thống này gồm: dân sự, thương mại, lao động…

4.2. Hệ thống Tư pháp

Hệ thống cơ quan tư pháp, Pháp là nước có sự tồn tại hai hệ thống cơ quan khá đặc biệt : Tòa hành chính và Tòa tư pháp. Việc phân chia thành hai cơ quan riêng biệt này xuất phát từ mong muốn có một sự độc lập và khách quan trong hoạt động tư pháp và có nguồn gốc từ chủ thuyết tam quyền phân lập.

Tòa hành chính chuyên xét xử các tranh chấp giữa một bên là nhà nước, các cơ quan hành chính lãnh thổ, các cơ sở công (bao gồm cả thể nhân và pháp nhân) với các cá nhân. Mặt khác, tòa cũng giải quyết các tranh chấp giữa các pháp nhân chịu sự điều chỉnh bởi hệ thống luật công với nhau.

Tòa tư pháp chuyên xét xử các vụ việc thuộc lĩnh vực hình sự và các tranh chấp giữa các cá nhân. Tòa tư pháp có thể can thiệp trong lĩnh vực tranh tụng hay trong một số lĩnh vực liên quan tới quyền nhân thân (cấp giấy tờ cho phép thay đổi chế độ hôn nhân). Tòa tư pháp gồm hai cấp, cấp sơ thẩm và phúc thẩm.

Ngoài hai hệ thống cơ quan tư pháp kể trên, ở Pháp còn tồn tại Tòa án giải quyết tranh chấp (tribunal des conflits). Tòa án này có nhiệm vụ xác định xem vụ việc thuộc thẩm quyền của tòa án nào trong trường hợp xảy ra tranh chấp.

6. Các văn bản quy phạm Pháp luật

Có thể xếp hệ thống Pháp luật của Pháp theo hình tháp, bao gồm các văn bản cơ bản sau :

- Hiến pháp cùng các văn bản đi kèm,

- Điều ước và hiệp ước quốc tế,

- Luật Cộng đồng Châu Âu,

- Luật thông qua bởi Quốc hội Pháp,

- Nghị định, Quyết định của Chính phủ,

- Các văn bản hành chính khác của các cơ quan cấp dưới …