Nhiều năm vừa qua, nước ta đã không ít lần kêu gọi người dân tôn trọng bản quyền. Tuy nhiên, vấn đề vi phạm bản quyền các giải đấu bóng đá, các sự kiện thể thao quốc tế lớn vẫn vô cùng phổ biến. Những nỗ lực ngăn chặn chỉ hạn chế được phần nào, để rồi sau đó kênh bóng đá lậu vẫn mọc lên như nấm, kèm theo đó là không ít quảng cáo "bẩn". Việc phát lậu là vi phạm pháp luật. Trong khi đó, việc xem lậu cũng không có ít hệ lụy. Vậy theo quy định hiện hành, xem bóng đá lậu vé có bị tội gì không?
1. Vi phạm bản quyền các chương trình bóng đá bị xử phạt thế nào?
Căn cứ Điều 15 Nghị định 131/2013/NĐ-CP quy định:
Hành vi xâm phạm quyền phân phối tác phẩm:
1. Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng đối với hành vi phân phối tác phẩm mà không được phép của chủ sở hữu quyền tác giả.
2. Biện pháp khắc phục hậu quả:
Buộc dỡ bỏ bản sao tác phẩm vi phạm dưới hình thức điện tử, trên môi trường internet và kỹ thuật số hoặc buộc tiêu hủy tang vật vi phạm đối với hành vi quy định tại Khoản 1 Điều này.
Mức xử phạt này là đối với hành vi của cá nhân, trường hợp người vi phạm là tổ chức khung phạt tiền đối với tổ chức gấp 02 lần khung phạt tiền đối với cá nhân, căn cứ khoản 2 Điều 2 Nghị định 131/2013/NĐ-CP.
Về trách nhiệm hình sự, căn cứ Điều 212 Luật Sở hữu trí tuệ 2005 (Sửa đổi, bổ sung năm 2019) quy định:
Hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ xử lý hình sự
Cá nhân thực hiện hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ có yếu tố cấu thành tội phạm thì bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật hình sự.
Theo đó, cá nhân thực hiện hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ có yếu tố cấu thành tội phạm thì bị truy cứu trách nhiệm hình sự, mà trong trường hợp này là đối với tội danh Xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan tại Điều 225 Bộ luật Hình sự 2015 (một số khoản được sửa đổi bởi điểm a, điểm b khoản 52 Điều 1 Luật sửa đổi Bộ luật Hình sự 2017).
Ngoài ra, các cá nhân tổ chức vi phạm còn phải chịu thêm các biện pháp dân sự theo Điều 202 Luật Sở Hữu trí tuệ 2005 (sửa đổi, bổ sung năm 2019) bao gồm:
Tòa án áp dụng các biện pháp dân sự sau đây để xử lý tổ chức, cá nhân có hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ:
1. Buộc chấm dứt hành vi xâm phạm;
2. Buộc xin lỗi, cải chính công khai;
3. Buộc thực hiện nghĩa vụ dân sự;
4. Buộc bồi thường thiệt hại;
5. Buộc tiêu hủy hoặc buộc phân phối hoặc đưa vào sử dụng không nhằm mục đích thương mại đối với hàng hóa, nguyên liệu, vật liệu và phương tiện được sử dụng chủ yếu để sản xuất, kinh doanh hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ với điều kiện không làm ảnh hưởng đến khả năng khai thác quyền của chủ thể quyền sở hữu trí tuệ.
2. Xem bóng đá trên web lậu lợi hay hại?
Chưa có một thống kê chính thức nhưng chưa có thể thấy giới trẻ chiếm phần nhiều trong số những người truy cập vào các trang web phát sóng lậu các trận bóng đá hay sự kiện thể thao. Điều đó xuất phát từ sự khác biệt trong tư duy, cách nghĩ giữa các thế hệ.
Tham gia diễn đàn trên các trang web lậu này, người xem được nghe, được nói, được chat với phong cách của thế hệ Gen Z, trẻ trung, nhiều đột phá, sáng tạo. Bên cạnh đó, dàn bình luận viên cũng được đánh giá cao về chuyên môn, sự hiểu biết, với cách nói dễ cuốn hút.
Có thể hiểu là, xem bóng đá trên các trang web này được trải nghiệm "không khí bóng đá". Tuy nhiên, bên cạnh những vấn đề chuyên môn, tham gia vào môi trường này cũng có nhiều điểm không tốt.
Chưa nói điến chuyện vi phạm pháp luật, ngay trong cách bình luận hay nói chuyện của những người tham gia, đã có những điều nằm ngoài khuôn khổ, ngoài quy chuẩn về văn hóa, thuần phong mỹ tục. Mà thường thì những điểm xấu sẽ lại được nhớ lâu.
Rồi việc tham gia bình luận giữa những người hâm mộ, cổ động viên dành tình cảm cho các đội bóng khác nhau (anti-fan) dễ dẫn đến mâu thuẫn, có thể kéo theo hậu quả khó lường ngoài đời thực.
Tất nhiên, như đã nói, trong sự khác biệt thế hệ, đơn vị sở hữu bản quyền cũng cần phải làm mới, thay đổi mạnh mẽ hình thức các sự kiện liên quan, cách thức bình luận. Không phải để chạy theo thế hệ trẻ nhưng cũng không để thế hệ trẻ bỏ chạy mất vì "xem không hợp".
3. Người xem bóng đá trên các trang web thể thao lậu có bị xử lý hay không?
Hiện nay, pháp luật Sở hữu trí tuệ tại Việt Nam chỉ quy định các biện pháp xử phạt đối với hành vi của người chủ trang web, người thực hiện hành vi phát sóng lậu mà không có quy định nào xử phạt người truy cập vào các trang web này. Trên thực tế, rất khó kiếm soát và số lượng người truy cập vào web lậu.
Vì thế, việc xem các trận đấu tại các web lậu có thể không bị xử phạt, nhưng pháp luật sở hữu trí tuệ Việt Nam và quốc tế yêu cầu các cá nhân, tổ chức phải tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ của các cá nhân, tổ chức khác, căn cứ tại Điều 9 Luật Sở hữu trí tuệ 2005 (sửa đổi, bổ sung năm 2019) về Quyền và trách nhiệm của tổ chức, cá nhân trong việc bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.
Theo đó, tổ chức, cá nhân có quyền áp dụng các biện pháp mà pháp luật cho phép để tự bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ của mình và có trách nhiệm tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ của tổ chức, cá nhân khác theo quy định của Luật này và các quy định khác của pháp luật có liên quan.
4. Livestream bản quyền các chương trình bóng đá trên mạng xã hội có vi phạm bản quyền không?
Theo khảo sát, vừa qua tình trạng vi phạm bản quyền các chương trình bóng đá là khá nhiều. Điền hình là nhiều tài khoản facebook, Youtube, website... vô tư phát livestream trận đấu bóng đá. Những tài khoản mạng xã hội, website phát livestream trận đấu từ nguồn phát VTV cũng như các nguồn khác. Không chỉ vậy, một số fanpage còn cho hay sẽ tiếp tục phát livestrean toàn bộ các trận đấu của FIFA World Cup.
Trong bản "Chi tiết các quy định của FIFA" có nêu rõ: VTV được phép chia sẻ tín hiệu sạch hoặc tiếp phát nguyên vẹn cho một đơn vị thứ ba để phát sóng trên truyền hình, Internet, mobile, với điều kiện: Có sự chấp thuận bằng văn bản của FIFA; ký kết hợp đồng đảm bảo đơn vị thứ ba cũng phải tuân thủ đầy đủ nghĩa vụ như VTV cam kết với FIFA. Đảm bảo các biện pháp khóa mã hóa tín hiệu, biện pháp kỹ thuật để không tràn sóng ra ngoài lãnh thổ.
Một số hành vi vi phạm bản quyền FIFA World Cup 2022: Tự ý phát sóng các trận đấu trên truyền hình; livestream các trận đấu trên mạng xã hội như Facebook; tự ý livestream các trận đấu trên website; trích dẫn video trích đoạn trận đấu trên mạng xã hội; chia sẻ video trích đoạn trận đấu trên mạng xã hội; trích dẫn; chia sẻ video tổng hợp trận đấu trên báo điện tử, trang điện tử.
Điều 35 Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005 (sửa đổi, bổ sung năm 2019) thì các hành vi bị xem là hành vi xâm phạm quyền đối với các chương trình phát sóng bao gồm: Chiếm đoạt quyền tổ chức phát sóng; mạo danh tổ chức phát sóng, công bố, sản xuất và phân phối chương trình phát sóng mà không được phép của tổ chức phát sóng mà không được phép của tổ chức phát sóng...
Đối với hành vi vi phạm quyền liên quan đến chương trình phát sóng thì hậu quả trước mắt của việc thực hiện các hành vi nói trên là có thể bị xử phạt hành chính.
Cụ thể căn cứ Điều 30 Nghị định 131/2013 quy định mức phạt tiền 70 - 100 triệu đồng đối với hành vi phát sóng, tái phát sóng chương trình phát sóng mà không được phép của chủ sở hữ quyền của tổ chức phát sóng. Trong trường hợp gây ra thiệt hại thì bên gây thiệt hại phải chịu trách nhiệm bồi thường theo luật định.
Trên đây là những tư vấn của Luật Minh Khuê về vấn đề xem bóng đá trên các trang web lậu, vi phạm bản quyền có bị phạt hay không? Nếu quý bạn đọc còn bất kỳ vướng mắc nào cần giải đáp, vui lòng liên hệ với chúng tôi qua tổng đài tư vấn trực tuyến: 1900.6162 để được hỗ trợ nhanh chóng nhất!Trân trọng!
