1. Xem phim lậu có vi phạm pháp luật hay không?
Ngày nay, với sự bùng nổ của công nghệ, việc tiêu thụ nội dung trực tuyến đã trở thành một thói quen phổ biến. Nhờ vào sự phát triển nhanh chóng của công nghệ, người dùng dễ dàng truy cập các nền tảng trực tuyến chứa đựng nội dung vi phạm bản quyền. Dù có sự thuận tiện, nhiều người đã ưa chuộng việc lựa chọn các trang web và ứng dụng lậu thay vì tìm kiếm nội dung được phát sóng chính thức, mặc cho những rủi ro khi xem trên các nền tảng không hợp pháp.
Hiện tại, chưa có quy định cụ thể về việc xem phim hoặc chương trình lậu, điều này khiến cho việc xem những nội dung này không bị coi là vi phạm pháp luật và không bị xử lý hình sự. Tuy nhiên, nếu người xem thực hiện các hành động như chia sẻ hoặc phát tán nội dung vi phạm bản quyền, họ có thể đối mặt với xử phạt hành chính và thậm chí là trách nhiệm hình sự về tội xâm phạm quyền tác giả. Việc chia sẻ nội dung này trên không gian mạng qua các ứng dụng cũng có thể dẫn đến các vấn đề pháp lý, bao gồm cả khả năng bị kiện ra Tòa án để bồi thường thiệt hại cho các đơn vị phát sóng bản quyền.
Do đó, mặc dù hành vi xem nội dung lậu không bị xem là vi phạm pháp luật, nhưng nó đồng nghĩa với việc ủng hộ cho những người có hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ và vi phạm bản quyền. Để đối mặt với tình trạng này, khán giả nên thực hiện những hành động như không xem và chia sẻ nội dung từ các trang web vi phạm bản quyền, tuân thủ quy định về bản quyền để tạo điều kiện cho việc sản xuất nội dung chất lượng hơn, và kêu gọi cộng đồng không truy cập vào các trang web lậu để không tiếp tay cho hành vi vi phạm bản quyền.
2. Quy định về xử phạt đối với các trang web phim lậu
Đầu tiên: Sử dụng các biện pháp công nghệ
Các đơn vị quản lý quyền có thể áp dụng các biện pháp công nghệ để bảo vệ thông tin quản lý quyền, ngăn chặn việc tiếp cận trái phép vào tác phẩm, và ngăn chặn việc lợi dụng quyền sở hữu một cách trái phép theo quy định của pháp luật. Các biện pháp cảnh báo có thể được thực hiện, trong đó chủ thể quyền có thể gửi cảnh báo trực tiếp đến người vi phạm để yêu cầu chấm dứt hành vi xâm phạm, đồng thời yêu cầu xin lỗi, điều chỉnh công khai và bồi thường thiệt hại.
Thứ hai: Áp dụng các biện pháp hành chính
Cá nhân và tổ chức thực hiện hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, đặc biệt là quyền tác giả, có thể phải đối mặt với các biện pháp xử phạt hành chính và biện pháp khắc phục hậu quả. Trong trường hợp trang web phim lậu mà không có sự đồng ý bằng văn bản, các biện pháp hành chính có thể được áp dụng theo quy định tại Điều 15, Điều 17 và Điều 18 của Nghị định 131/2013/NĐ-CP, cụ thể như sau:
- Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng đối với hành vi phân phối tác phẩm mà không có sự cho phép của chủ sở hữu quyền tác giả.
- Phạt tiền từ 15.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng đối với hành vi truyền đạt tác phẩm đến công chúng qua các phương tiện truyền thông hữu tuyến, vô tuyến, mạng thông tin điện tử hoặc bất kỳ phương tiện kỹ thuật nào mà không có sự cho phép của chủ sở hữu quyền tác giả theo quy định.
- Phạt tiền từ 15.000.000 đồng đến 35.000.000 đồng đối với hành vi sao chép tác phẩm mà không có sự cho phép của chủ sở hữu quyền tác giả.
Ngoài ra, biện pháp khắc phục hậu quả có thể bao gồm buộc phải dỡ bỏ bản sao tác phẩm vi phạm trên các nền tảng điện tử, Internet và kỹ thuật số, hoặc buộc tiêu hủy các vật phẩm vi phạm.
Thứ ba: Áp dụng các biện pháp dân sự
Bên cạnh các biện pháp hành chính, hệ thống pháp luật Việt Nam còn đề cập đến các biện pháp dân sự trong việc đối phó với các trang web phim lậu đã vi phạm quyền sở hữu trí tuệ, được quy định tại Điều 202 của Luật Sở hữu trí tuệ. Dựa trên quy định này, chủ thể quyền có thể khởi kiện tổ chức hoặc cá nhân thực hiện hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Các biện pháp dân sự có thể dẫn đến nhiều hậu quả pháp lý đối với tổ chức hoặc cá nhân vi phạm quyền, bao gồm:
- Buộc chấm dứt hành vi xâm phạm.
- Buộc xin lỗi, cải chính công khai.
- Buộc thực hiện nghĩa vụ dân sự.
- Buộc bồi thường thiệt hại.
- Buộc tiêu hủy hoặc buộc phân phối hoặc đưa vào sử dụng mà không có mục đích thương mại; đối với hàng hoá, nguyên liệu, vật liệu và phương tiện được sử dụng chủ yếu để sản xuất, kinh doanh hàng hoá xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, với điều kiện không gây ảnh hưởng đáng kể đến khả năng khai thác quyền của chủ thể quyền sở hữu trí tuệ.
Thứ tư: Áp dụng biện pháp hình sự
Đây có thể coi là biện pháp mang lại hậu quả pháp lý nghiêm trọng nhất. Điều 212 của Luật Sở hữu trí tuệ quy định rằng, nếu cá nhân thực hiện hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ và có đủ yếu tố cấu thành tội phạm, họ sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định tại Điều 225 của Bộ luật Hình sự 2015, liên quan đến tội xâm phạm quyền tác giả và quyền liên quan.
3. Những mối hiểm họa từ các trang phim lậu
Năm 2004, Việt Nam gia nhập Công ước Berne, và từ thời điểm đó đến nay, đã có nhiều nỗ lực được thực hiện để hoàn thiện hệ thống pháp luật liên quan và kiên quyết xử lý các vi phạm bản quyền. Tuy nhiên, trước sự bùng nổ của khoa học và công nghệ, tình trạng này ngày càng trở nên phức tạp, biến dạng không lường trước được. Quản lý và xử lý vấn đề trở nên khó khăn và tốn kém về thời gian và năng lực, như đã thấy trong việc khởi tố vụ án hình sự đối với trang web phimmoi gần đây.
Cùng với việc vi phạm bản quyền, các trang web phim lậu hiện nay còn thể hiện những đặc điểm thiếu văn hóa, đặc biệt là khi đăng tải các sản phẩm điện ảnh nước ngoài với nội dung bị xuyên tạc, bôi nhọ, hoặc xúc phạm dân tộc. Điều này đặt ra yêu cầu cần có những giải pháp ngăn chặn và xử lý một cách hiệu quả ngay từ bây giờ.
Với hơn một thập kỷ tồn tại và chuyển đổi qua nhiều địa chỉ trên Internet, phimmoi đã trở thành một trong những trang web xem phim trực tuyến không có bản quyền (phim lậu) lớn nhất tiếng Việt. Trang web này lưu trữ tới 3.830 bộ phim điện ảnh và 2.697 bộ phim truyền hình từ nhiều quốc gia, bao gồm cả những tác phẩm chưa phát hành và bản CAM - thu trực tiếp từ rạp bằng camera kỹ thuật số. Lượng truy cập vào phimmoi luôn duy trì ở mức rất cao, ước tính khoảng 50-90 triệu lượt truy cập mỗi tháng theo Alexa, với doanh thu từ quảng cáo ngày càng tăng (HypeStat chỉ ra rằng mỗi tháng phimmoi kiếm được khoảng 58.290 USD từ quảng cáo). Mặc dù đã bị ngăn chặn mạnh mẽ, người quản lý phimmoi vẫn tìm mọi cách để duy trì tồn tại, bao gồm cả việc thay đổi tên miền từ phimmoi thành phimmoiz, phimmoizz, phimmoiplus...
Dưới góc độ nghiên cứu toàn diện, phimmoi chỉ là một trong hàng loạt trang web phim lậu phổ biến tại Việt Nam. Cùng với phimmoi, có nhiều trang khác vẫn hoạt động theo cách tương tự. Điểm chung giữa chúng là việc đăng ký tên miền quốc tế như ".net", ".com", ".org", ".tv"… Và có điều đặc biệt là sau khi một trang web công bố một bộ phim lậu, ngay lập tức các trang khác sẽ tận dụng nguồn này mà vẫn giữ nguyên nguồn gốc. Hiện tượng này có thể giải thích bằng cách cho rằng hoặc nhiều trang phim lậu thuộc cùng một chủ sở hữu, hoặc chúng đều là phim lậu nên không thể tố cáo lẫn nhau.
Để tăng cường độ "hot", những người quản lý trang phim lậu có lượng truy cập lớn thường xem xét và theo dõi các thông tin cập nhật về phát hành từ các trung tâm sản xuất điện ảnh hàng đầu trên thế giới cũng như về các bộ phim sản xuất trong nước, với mục đích tiếp cận nhanh nhất các bộ phim mới phát hành. Họ tổ chức ăn cắp trực tiếp từ nguồn có bản quyền nước ngoài hoặc khi phim ra mắt trên các dịch vụ xem phim có bản quyền tại Việt Nam. Đối với phim trong nước, họ thường vi phạm bản quyền một cách trực diện và tập trung vào những bộ phim đang làm mưa làm gió trong cộng đồng người hâm mộ. Với phim nước ngoài, nếu có sẵn thuyết minh và phụ đề tiếng Việt, họ sử dụng trực tiếp; nếu không có, họ tự mình thực hiện thuyết minh và làm phụ đề. Do đó, xuất hiện nhiều bộ phim lậu với phụ đề dịch không chính thức và thậm chí là tục tĩu. Hơn nữa, do hoạt động bất hợp pháp, việc xâm phạm bản quyền diễn ra một cách tùy tiện và bừa bãi, nhiều trang web phim lậu thậm chí không ngần ngại đưa vào danh sách các bộ phim xuyên tạc về Việt Nam, đặc biệt là những tác phẩm liên quan đến chiến tranh Việt Nam được sản xuất ở nước ngoài, với hình ảnh của chiến sĩ cách mạng bị mô tả méo mó và xấu xí.
Nguy hiểm hơn, nhiều trang web phim lậu đã triển khai chiến thuật cài đặt mã độc hoặc liên kết đến trang chứa mã độc để phục vụ các mục đích cá nhân đen tối. Nhiều người quản lý trang web phim lậu đã biến trang web của họ thành nền tảng "tổng hợp", kèm theo các quảng cáo cờ bạc trực tuyến, cá cược thể thao, đặc biệt là cá cược bóng đá. Trên một số trang web phim lậu, xuất hiện các tiêu đề hấp dẫn để thu hút người xem, như "lô đề bắc - trung - nam, 1 ăn 99,5%", "thưởng nạp lần đầu 120%", "thưởng nạp lại mỗi ngày 30%", và thậm chí sử dụng chiêu trò tặng tiền bạc để kích thích tham gia cờ bạc trực tuyến.
Bên cạnh đó, những trang web này còn chứa quảng cáo và rao bán các loại thuốc liên quan đến sinh lý, thường đi kèm với hình ảnh gợi dục. Các trang web phim lậu còn ẩn mình dưới danh mục "phim tâm lý", "phim tình cảm", và một số thậm chí công bố phim "cấp ba" có nguồn gốc từ nước ngoài. Đáng chú ý, một số trang web thậm chí mạnh mẽ quảng bá "phim 18+", cung cấp mục riêng để "đọc truyện 18+", hoặc đưa ra nhiều đường dẫn dẫn đến trang web phim sex có nguồn gốc từ nước ngoài.
Từ cách tổ chức và thực tế hoạt động của nhiều trang web phim lậu tiếng Việt, vấn đề không chỉ giới hạn ở việc vi phạm bản quyền điện ảnh. Hầu hết các trang web này đã trở thành các nền tảng "tổng hợp" hoạt động linh hoạt, trong đó cờ bạc và nội dung người lớn được sử dụng để thu hút người xem và lan truyền các sản phẩm điện ảnh có hại từ nước ngoài. Ví dụ như trang phimmoi, tồn tại hàng chục năm và chỉ trong hơn một năm từ tháng 6/2020 đến ngày 19/8/2021, khi bị chặn truy cập bởi các nhà cung cấp dịch vụ internet tại Việt Nam và bị khởi tố vụ án liên quan xâm phạm quyền tác giả, phimmoi liên tục biến hình và thay đổi để tiếp tục hoạt động, bao gồm việc lập tên miền mới gần giống với tên miền cũ, đổi đuôi từ ".com" thành ".net", và thêm chữ "z" để tạo ra các tên miền mới khác nhau. Thậm chí, để tránh kiểm duyệt, những người quản lý trang này đã mua nhiều tên miền khác nhau. Ngoài phimmoi, nhiều trang phim lậu tiếng Việt khác vẫn tồn tại trên internet và cần phải được xử lý một cách nhanh chóng.
Thực tế, nhu cầu xem phim trực tuyến của công chúng hiện nay rất cao, nhưng cần phải đáp ứng một cách lành mạnh. Do đó, ngoài việc tăng cường nhận thức và trách nhiệm của người xem đối với vấn đề bản quyền và quyền tác giả, các nhà cung cấp dịch vụ trong nước cũng cần đổi mới trong hoạt động của mình, thường xuyên nghiên cứu nhu cầu xem phim trực tuyến của công chúng để cung cấp chất lượng dịch vụ, và đồng thời cung cấp các bộ phim có giá trị đạo đức, chân - thiện - mỹ. Hành động đúng đắn này không chỉ đáp ứng nhu cầu của công chúng và ngăn chặn vi phạm bản quyền, mà còn giúp xây dựng một xã hội văn minh, nơi mọi người chấp nhận trách nhiệm với tác giả đã sáng tạo tác phẩm.
Bài viết liên quan: Vi phạm quyền tác giả là gì? Ví dụ hành vi xâm phạm quyền tác giả
Luật Minh Khuê xin tiếp nhận yêu cầu tư vấn của quý khách qua số hotline: 1900.6162 hoặc email: lienhe@luatminhkhue.vn. Xin trân trọng cảm ơn!
